جستجو در مطالب و اشخاص
جعفر بن شیخ خضر جناجی نجفی معروف به "شیخ جعفر كاشف الغطاء"، مشهور به "شیخ جعفر نجفی، شیخ جعفر کبیر و شیخ المشایخ"، در سال 1154 ه.ق در شهر نجف اشرف عراق به دنیا آمد. او از همان عنفوان كودکی به تحصیل علوم دینی پرداخت و دروس مقدماتی را نزد پدرش "خضر بن یحی" فراگرفت. پس از آن خارج فقه و اصول را نزد عالمان و فقیهان به نام عراق مانند "سید صادق فحام، شیخ محمد دورقی، شیخ محمد مهدی فتونی و آقا محمد باقر وحید بهبهانی" در شهر "کربلا" آموخت؛ سپس از محضر "سید محمد مهدی بحرالعلوم" در شهر نجف اشرف بهره برد و خود از مجتهدان و عالمان گردید و به تدریس پرداخت. از جمله شاگردان وی می توان به "سید جواد عاملی و شیخ محمد حسن نجفی" اشاره کرد. تبحر و مهارت کاشف الغطاء بیشتر در فقه و اصول بود و کتاب "کشف الغطاء" نشانه چیره دستی او در استنباط احکام است، او این کتاب را ضمن سفر به کشور "ایران" در سال 1222 ه.ق نوشت.شیخ جعفر پس از درگذشت "علامه بحرالعلوم"، به رهبری و ریاست شیعیان عراق، ایران و دیگر بلاد رسید و بر شهرت و نفوذ اجتماعی و سیاسی او افزوده شد. با اینکه پیش از "شیخ مرتضی انصاری"، نظریه وجوب تقلید از اعلم چندان رواج نداشت و مقلدان شیعی همزمان از مجتهدان مختلف و عمدتا محلی و منطقه ای تقلید می کردند ولی کاشف الغطاء عملا مرجع تقلید شیعیان جهان شد.کاشف الغطاء به اجرای احکام اسلام به ویژه حدود، دیات، تعزیرات و امر به معروف و نهی از منکر اعتقاد راسخ داشت و با تمام قدرت و امکانات خود در این راه می‌ کوشید؛ او هم چنین در رسیدگی به وضع تهیدستان اهتمام داشت.شیخ جعفر کاشف در 22 و به روایتی 27 رجب سال 1228 ه.ق، در سن 74 سالگی در شهر نجف اشرف عراق درگذشت و در محله "عماره" به خاک سپرده شد. 

جعفر بن شیخ خضر جناجی نجفی معروف به "شیخ جعفر كاشف الغطاء"، مشهور به "شیخ جعفر نجفی، شیخ جعفر کبیر و شیخ المشایخ"، در سال 1154 ه.ق در شهر نجف اشرف عراق به دنیا آمد. او از همان عنفوان كودکی به تحصیل علوم دینی پرداخت و دروس مقدماتی را نزد پدرش "خضر بن یحی" فراگرفت. پس از آن خارج فقه و اصول را نزد عالمان و فقیهان به نام عراق مانند "سید صادق فحام، شیخ محمد دورقی، شیخ محمد مهدی فتونی و آقا محمد باقر وحید بهبهانی" در شهر "کربلا" آموخت؛ سپس از محضر "سید محمد مهدی بحرالعلوم" در شهر نجف اشرف بهره برد و خود از مجتهدان و عالمان گردید و به تدریس پرداخت. از جمله شاگردان وی می توان به "سید جواد عاملی و شیخ محمد حسن نجفی" اشاره کرد. تبحر و مهارت کاشف الغطاء بیشتر در فقه و اصول بود و کتاب "کشف الغطاء" نشانه چیره دستی او در استنباط احکام است، او این کتاب را ضمن سفر به کشور "ایران" در سال 1222 ه.ق نوشت.شیخ جعفر پس از درگذشت "علامه بحرالعلوم"، به رهبری و ریاست شیعیان عراق، ایران و دیگر بلاد رسید و بر شهرت و نفوذ اجتماعی و سیاسی او افزوده شد. با اینکه پیش از "شیخ مرتضی انصاری"، نظریه وجوب تقلید از اعلم چندان رواج نداشت و مقلدان شیعی همزمان از مجتهدان مختلف و عمدتا محلی و منطقه ای تقلید می کردند ولی کاشف الغطاء عملا مرجع تقلید شیعیان جهان شد.کاشف الغطاء به اجرای احکام اسلام به ویژه حدود، دیات، تعزیرات و امر به معروف و نهی از منکر اعتقاد راسخ داشت و با تمام قدرت و امکانات خود در این راه می‌ کوشید؛ او هم چنین در رسیدگی به وضع تهیدستان اهتمام داشت.شیخ جعفر کاشف در 22 و به روایتی 27 رجب سال 1228 ه.ق، در سن 74 سالگی در شهر نجف اشرف عراق درگذشت و در محله "عماره" به خاک سپرده شد. 


نسب جعفر بن شیخ خضر جناجی نجفی، به "ابراهیم" (فرمانده سپاه مختار ثقفی) پسر "مالک اشتر نخعی" (فرمانده سپاه امام علی علیهم السلام) می ‌رسد. وی دارای 4 فرزند مجتهد بود كه هر 4 نفر آن ها از فقهای به نام شیعه ‌بودند. نام 3 نفر از آن ها عبارت است از: -شیخ موسی -شیخ علی -شیخ حسن شیخ جعفر هم چنین 5 داماد داشت كه این 5 داماد نیز هر كدام از فقهای به نام شیعه بودند و اسامی آن ‌ها عبارتند از: -شیخ اسد الله تستری كاظمی، صاحب كتاب المقابیس -شیخ محمدتقی رازی اصفهانی، صاحب هدایه المسترشدین -سید صدر الدین موسوی عاملی -آقا محمدعلی هزارجریبی -شیخ محمد، پدر شیخ راضی 

نسب جعفر بن شیخ خضر جناجی نجفی، به "ابراهیم" (فرمانده سپاه مختار ثقفی) پسر "مالک اشتر نخعی" (فرمانده سپاه امام علی علیهم السلام) می ‌رسد. وی دارای 4 فرزند مجتهد بود كه هر 4 نفر آن ها از فقهای به نام شیعه ‌بودند. نام 3 نفر از آن ها عبارت است از: -شیخ موسی -شیخ علی -شیخ حسن شیخ جعفر هم چنین 5 داماد داشت كه این 5 داماد نیز هر كدام از فقهای به نام شیعه بودند و اسامی آن ‌ها عبارتند از: -شیخ اسد الله تستری كاظمی، صاحب كتاب المقابیس -شیخ محمدتقی رازی اصفهانی، صاحب هدایه المسترشدین -سید صدر الدین موسوی عاملی -آقا محمدعلی هزارجریبی -شیخ محمد، پدر شیخ راضی 


کاشف الغطاء شاگردان بسیاری داشت که برخی از آن ها عبارتند از: -سید جواد عاملی، مولف كتاب مفتاح الكرامه ـشیخ محمد حسن نجفی، مولف کتاب صاحب جواهر الكلام ـسید محمد باقر، صاحب انوار ـحاج محمد ابراهیم كرباسی، صاحب اشارات ـشیخ قاسم مجیب الدین عاملی نجفی ـملا زین العابدین سلماسی ـشیخ عبد الحسین اعسم ـسید باقر قزوینی ـشیخ حسین نجفی -و... 

کاشف الغطاء شاگردان بسیاری داشت که برخی از آن ها عبارتند از: -سید جواد عاملی، مولف كتاب مفتاح الكرامه ـشیخ محمد حسن نجفی، مولف کتاب صاحب جواهر الكلام ـسید محمد باقر، صاحب انوار ـحاج محمد ابراهیم كرباسی، صاحب اشارات ـشیخ قاسم مجیب الدین عاملی نجفی ـملا زین العابدین سلماسی ـشیخ عبد الحسین اعسم ـسید باقر قزوینی ـشیخ حسین نجفی -و... 


در سال‌ های آخر سده دوازدهم هجری قمری، پیروان "محمد بن عبد الوهاب" (از بنیانگذاران فرقه ای منشعب شده از مذهب سنی حنبلی) در سرزمین "حجاز" سر به شورش گذاشتند. آن ها با ادعای اصلاح دینی با بسیاری از معتقدات فرقه ‌های مختلف اسلامی از جمله شیعیان، مخالفت ورزیدند و در عمل تلاش گسترده ‌ای را برای مبارزه با آنچه خود مظاهر غیر دینی و شرک آلود می ‌خواندند، آغاز کردند. دامنه این طغیان از مرزهای سرزمین "حجاز" و شهرهای "مکه و مدینه" گذشت و به "عراق" کشیده شد و دو شهر "کربلا و نجف" مورد هجوم وهابیان قرار گرفت. در حمله آنان به "نجف" در سال 1215 ه.ق، شیخ جعفر برای مقابله با مهاجمان، خود و دیگر عالمان، طلاب و مردم را مسلح ساخت. وی به مدت 4 ماه به دفاع از شهر و مقدسات مردم برخاست و نهایتا آنان را مجبور به فرار کرد. پس از جنگ، شیخ جعفر دستور داد دیواری استوار برگرد شهر "نجف" بکشند تا به هنگام تاخت و تاز وهابیان، شهر و مردم آن در امان باشند به طوری که می‌ نویسند مردم نجف و حومه در هر سانحه به خانه شیخ رجوع می ‌کردند، خانه او انبار اسلحه و پر از مدافعان مسلح بود. در صحنه مبارزه علمی نیز کاشف الغطاء کتابی به نام "منهج الرشاد لمن اراد السداد" در نقد و رد آرای وهابیان نوشت و این اثر نخستین کتاب در این زمینه بود. 

در سال‌ های آخر سده دوازدهم هجری قمری، پیروان "محمد بن عبد الوهاب" (از بنیانگذاران فرقه ای منشعب شده از مذهب سنی حنبلی) در سرزمین "حجاز" سر به شورش گذاشتند. آن ها با ادعای اصلاح دینی با بسیاری از معتقدات فرقه ‌های مختلف اسلامی از جمله شیعیان، مخالفت ورزیدند و در عمل تلاش گسترده ‌ای را برای مبارزه با آنچه خود مظاهر غیر دینی و شرک آلود می ‌خواندند، آغاز کردند. دامنه این طغیان از مرزهای سرزمین "حجاز" و شهرهای "مکه و مدینه" گذشت و به "عراق" کشیده شد و دو شهر "کربلا و نجف" مورد هجوم وهابیان قرار گرفت. در حمله آنان به "نجف" در سال 1215 ه.ق، شیخ جعفر برای مقابله با مهاجمان، خود و دیگر عالمان، طلاب و مردم را مسلح ساخت. وی به مدت 4 ماه به دفاع از شهر و مقدسات مردم برخاست و نهایتا آنان را مجبور به فرار کرد. پس از جنگ، شیخ جعفر دستور داد دیواری استوار برگرد شهر "نجف" بکشند تا به هنگام تاخت و تاز وهابیان، شهر و مردم آن در امان باشند به طوری که می‌ نویسند مردم نجف و حومه در هر سانحه به خانه شیخ رجوع می ‌کردند، خانه او انبار اسلحه و پر از مدافعان مسلح بود. در صحنه مبارزه علمی نیز کاشف الغطاء کتابی به نام "منهج الرشاد لمن اراد السداد" در نقد و رد آرای وهابیان نوشت و این اثر نخستین کتاب در این زمینه بود. 


شیخ جعفر کاشف الغطاء پس از درگذشت علامه بحرالعلوم، به رهبری و ریاست شیعیان عراق، ایران و دیگر بلاد رسید و بر شهرت و نفوذ اجتماعی و سیاسی او افزوده شد، با اینکه پیش از شیخ مرتضی انصاری نظریه وجوب تقلید از اعلم چندان رواج نداشت و مقلدان شیعی همزمان از مجتهدان مختلف و عمدتا محلی و منطقه ‌ای تقلید می ‌کردند ولی کاشف الغطاء عملا مرجع تقلید شیعیان جهان شد. برخورد علمی با آراء و نظریات عالمان اخباری در روزگار کاشف الغطاء برخورد علمی سختی میان عالمان اصولی و اخباری امامی بود و هر یک از آن دو طایفه می ‌کوشیدند نظر خود را اثبات و نظر مخالف را رد و محکوم کنند. شیخ جعفر که از تربیت یافتگان مکتب اصولی آیت الله محمدباقر وحید بهبهانی و طرفدار اجتهاد، استنباط و مدافع به کارگیری عقل و استدلال در درک عقاید و احکام شرعی بود، به دفاع از علم اصول، معارضه با علم اصول و علمای اخباری و نظریه آنان برخاست. نمونه برجسته این جدال برخورد شدید او با "شیخ محمد بن عبدالنبی نیشابوری" (میرزا محمد اخباری)، عالم اخباری مشهور بود که بر اثر آن "میرزا محمد" احساس خطر کرد و به کشور "ایران" رفت و به "فتحعلی شاه قاجار" پناه برد. شیخ جعفر نخست، کتابی با عنوان "کشف الغطاء عن معایب میرزا محمد عدو العلماء" در رد آرای او نوشت و آن را برای شاه ایران فرستاد. پس از آن به کشور "ایران" رفت و کاری کرد که شاه، "شیخ محمد" را از خود براند. وی سپس ضمن سفر به شهر "اصفهان"، کتاب دیگری به نام "الحق المبین فی تصویب المجتهدین و تخطئه جهال الاخبار بین" برای فرزند خود "شیخ علی" نوشت و باز هم نظریات اخباریان را رد و محکوم کرد؛ در جواب آن، "میرزا محمد" نیز کتابی در رد این کتاب تالیف کرد. کوشش‌ های علمی و عملی شیخ جعفر در برابر عالمان اخباری نقش مهمی در تضعیف نفوذ این عالمان در سال‌ های بعد ایفا کرد. 

شیخ جعفر کاشف الغطاء پس از درگذشت علامه بحرالعلوم، به رهبری و ریاست شیعیان عراق، ایران و دیگر بلاد رسید و بر شهرت و نفوذ اجتماعی و سیاسی او افزوده شد، با اینکه پیش از شیخ مرتضی انصاری نظریه وجوب تقلید از اعلم چندان رواج نداشت و مقلدان شیعی همزمان از مجتهدان مختلف و عمدتا محلی و منطقه ‌ای تقلید می ‌کردند ولی کاشف الغطاء عملا مرجع تقلید شیعیان جهان شد. برخورد علمی با آراء و نظریات عالمان اخباری در روزگار کاشف الغطاء برخورد علمی سختی میان عالمان اصولی و اخباری امامی بود و هر یک از آن دو طایفه می ‌کوشیدند نظر خود را اثبات و نظر مخالف را رد و محکوم کنند. شیخ جعفر که از تربیت یافتگان مکتب اصولی آیت الله محمدباقر وحید بهبهانی و طرفدار اجتهاد، استنباط و مدافع به کارگیری عقل و استدلال در درک عقاید و احکام شرعی بود، به دفاع از علم اصول، معارضه با علم اصول و علمای اخباری و نظریه آنان برخاست. نمونه برجسته این جدال برخورد شدید او با "شیخ محمد بن عبدالنبی نیشابوری" (میرزا محمد اخباری)، عالم اخباری مشهور بود که بر اثر آن "میرزا محمد" احساس خطر کرد و به کشور "ایران" رفت و به "فتحعلی شاه قاجار" پناه برد. شیخ جعفر نخست، کتابی با عنوان "کشف الغطاء عن معایب میرزا محمد عدو العلماء" در رد آرای او نوشت و آن را برای شاه ایران فرستاد. پس از آن به کشور "ایران" رفت و کاری کرد که شاه، "شیخ محمد" را از خود براند. وی سپس ضمن سفر به شهر "اصفهان"، کتاب دیگری به نام "الحق المبین فی تصویب المجتهدین و تخطئه جهال الاخبار بین" برای فرزند خود "شیخ علی" نوشت و باز هم نظریات اخباریان را رد و محکوم کرد؛ در جواب آن، "میرزا محمد" نیز کتابی در رد این کتاب تالیف کرد. کوشش‌ های علمی و عملی شیخ جعفر در برابر عالمان اخباری نقش مهمی در تضعیف نفوذ این عالمان در سال‌ های بعد ایفا کرد. 


سال 1222 ه.ق، شیخ جعفر به کشور "ایران" رفت و از شهرهای بزرگ ایران مانند "تهران، اصفهان، قزوین، یزد، مشهد و رشت" دیدن کرد. او در همه این شهرها، با استقبال گرم مردم و علماء مواجه شد و جماعات و اجتماعات باشکوهی ترتیب داد. سپس به دیدار "فتحعلی شاه قاجار" در شهر "تهران" رفت و شخصا کتاب "کشف الغطاء" را به شاه تقدیم کرد و برای جهاد با کافران، گردآوری سربازان، گرفتن مالیات و زکات از مردم به منظور سامان دادن سپاه، اجازه رسمی گرفت. "فتحعلی شاه قاجار" در سال 1228 ه.ق، به منظور پایان دادن به جنگ 10 ساله با روس‌ ها، 2 نفر از علماء به نام‌ های "حاج ملا باقر سلماسی و صدرالدین محمد تبریزی" را به شهر "قم" و عتبات فرستاد تا میرزای قمی، کاشف الغطاء و" آقا سید علی طباطبایی" (صاحب ریاض) را به صدور فتوای جهاد بر ضد روس ‌ها برانگیزند؛ آنان نیز اندکی بعد فتاوایی صادر کردند. شیخ جعفر کاشف الغطاء نیز در رساله "غایه المراد فی احکام الجهاد" فتوای وجوب جهاد با روس‌ ها را صادر نمود. بخشی از فتوای او به شرح زیر است: «…‌ای کافه اهل ایران از عراق و فارس و آذربایجان و خراسان؛ آماده شوید و به جهاد کفار و برآورید تیغ‌ ها از نیام برای حفظ بیضه اسلام درآیید در سلک یاوران ملک علام و جهاد کنید به دفع کفار از شریعت سید انام (علیه ‌و آله ‌الصلواه ‌و السلام) و طریقه امیرالمومنین و سید الوصیین(ع)… پس بفروشید جان ‌های خود را به بهای گران که اندوخته شده است برای شما در جنات عالیه … قیام کنید به یاری مومنین تا دریابید بهشت برین …» میانجیگر دربار قاجار با دولت عثمانی روابط "فتحعلی شاه" با شیخ جعفر کاشف الغطاء گرم و صمیمانه بود. شیخ در نزد دولت‌ های ایران و عثمانی از اعتبار فراوانی برخوردار بود. از این رو در موارد لازم از نفوذ کلام او در رفع اختلافات 2 کشور استفاده می‌ شد؛ چنانکه در سال 1219 ه.ق که سپاه ایران در ضمن عملیات جنگی به سوی بغداد حرکت کرد، "علی پاشا" حاکم شهر به شیخ جعفر نجفی پیغام داد که به دیدار "محمدعلی میرزا"، فرمانده سپاه ایران برود. شیخ جعفر ماموریت خود را با موفقیت انجام داد و پیشروی سپاه ایران متوقف و زندانیان ترک و عرب آزاد شدند. سال 1221 ه.ق، بار دیگر بر سر ناحیه بابان کردستان، عملیات جنگی میان 2 کشور شکل گرفت و شیخ جعفر میان "سلیمان پاشا" حاکم بغداد و "محمدعلی میرزا" وساطت کرد. 

سال 1222 ه.ق، شیخ جعفر به کشور "ایران" رفت و از شهرهای بزرگ ایران مانند "تهران، اصفهان، قزوین، یزد، مشهد و رشت" دیدن کرد. او در همه این شهرها، با استقبال گرم مردم و علماء مواجه شد و جماعات و اجتماعات باشکوهی ترتیب داد. سپس به دیدار "فتحعلی شاه قاجار" در شهر "تهران" رفت و شخصا کتاب "کشف الغطاء" را به شاه تقدیم کرد و برای جهاد با کافران، گردآوری سربازان، گرفتن مالیات و زکات از مردم به منظور سامان دادن سپاه، اجازه رسمی گرفت. "فتحعلی شاه قاجار" در سال 1228 ه.ق، به منظور پایان دادن به جنگ 10 ساله با روس‌ ها، 2 نفر از علماء به نام‌ های "حاج ملا باقر سلماسی و صدرالدین محمد تبریزی" را به شهر "قم" و عتبات فرستاد تا میرزای قمی، کاشف الغطاء و" آقا سید علی طباطبایی" (صاحب ریاض) را به صدور فتوای جهاد بر ضد روس ‌ها برانگیزند؛ آنان نیز اندکی بعد فتاوایی صادر کردند. شیخ جعفر کاشف الغطاء نیز در رساله "غایه المراد فی احکام الجهاد" فتوای وجوب جهاد با روس‌ ها را صادر نمود. بخشی از فتوای او به شرح زیر است: «…‌ای کافه اهل ایران از عراق و فارس و آذربایجان و خراسان؛ آماده شوید و به جهاد کفار و برآورید تیغ‌ ها از نیام برای حفظ بیضه اسلام درآیید در سلک یاوران ملک علام و جهاد کنید به دفع کفار از شریعت سید انام (علیه ‌و آله ‌الصلواه ‌و السلام) و طریقه امیرالمومنین و سید الوصیین(ع)… پس بفروشید جان ‌های خود را به بهای گران که اندوخته شده است برای شما در جنات عالیه … قیام کنید به یاری مومنین تا دریابید بهشت برین …» میانجیگر دربار قاجار با دولت عثمانی روابط "فتحعلی شاه" با شیخ جعفر کاشف الغطاء گرم و صمیمانه بود. شیخ در نزد دولت‌ های ایران و عثمانی از اعتبار فراوانی برخوردار بود. از این رو در موارد لازم از نفوذ کلام او در رفع اختلافات 2 کشور استفاده می‌ شد؛ چنانکه در سال 1219 ه.ق که سپاه ایران در ضمن عملیات جنگی به سوی بغداد حرکت کرد، "علی پاشا" حاکم شهر به شیخ جعفر نجفی پیغام داد که به دیدار "محمدعلی میرزا"، فرمانده سپاه ایران برود. شیخ جعفر ماموریت خود را با موفقیت انجام داد و پیشروی سپاه ایران متوقف و زندانیان ترک و عرب آزاد شدند. سال 1221 ه.ق، بار دیگر بر سر ناحیه بابان کردستان، عملیات جنگی میان 2 کشور شکل گرفت و شیخ جعفر میان "سلیمان پاشا" حاکم بغداد و "محمدعلی میرزا" وساطت کرد. 


"سید جواد عاملی" (از فقها و بزرگان فقه و فقاهت در قرن سیزدهم) در مقدمه کتاب "مفتاح الکرامه"، شیخ جعفر کاشف الغطاء را به عنوان امام، علامه مورد اعتماد و مقدس و بزرگترین دانشمند می ستاید. در کتاب روضات الجنات" اثر سید محمدباقر خوانساری چنین آمده است: «او از استادان بزرگ فقه و کلام بود که به احکام دین آشنایی و معرفت کامل داشت و مذهب را همواره ترویج می کرد. مورد تقدیر و احترام خاص و عام بود. در چشم بزرگان بزرگ می نمود در امر به معروف و نهی از منکر بسیار جدی و کوشا و در کشاکش روزگار ثابت و استوار بود. عرب و عجم از او فرمان می بردند و اوامرش را به جان و دل می خریدند. در دین و دنیا بر هم طرازانش تفوق و برتری داشت. در خانواده ای که به علم شهرت نداشت، پیدا شد ولی بزرگترین عالم عصر شد. در عین حال که وقار و هیبت و قدرت داشت، دارای تواضع و فروتنی و ملاطفت بسیار بود. در هیات ظاهریش با دیگران تفاوتی نداشت. او انسانی شجاع و نیرومند در دین، و دارای همتی والا بود. گویند درآغاز طلبگی آن قدر فقیر و تهی دست بود که با نماز و روزه استیجاری زندگی روزمره خود را می گذراند و با همین وضع درس می خواند و تحصیل علم می کرد.» از استاد اعظم شیخ مرتضی انصاری نقل شده است که فرمودند: «اگر کسی آن قواعد و اصولی را که شیخ جعفر در کتاب کشف الغطایش جا داده است بداند نزد من مجتهد خواهد بود.» "شیخ عبدالحسین تهرانی" (از فقهای قرن سیزدهم ه.ق) نیز گفت: «اگر مواظبت او را بر سنن و آداب و احکام ببینی و عبادت و مناجاتش را در سحرگاهان بشنوی و گریه و زاریش را در دل شب بنگری، می بینی از همان کسانی است که امیر المومنین(ع) برای یکی از اصحابش به نام احنف بن قیس تعریف می کرد و تو را به شگفتی خواهد واداشت. هنگامی که ببینی او با آن مکانت و منزلت و هم چنین با آن هیبت و وقارش در راه خدمت به بینوایان و بیچارگان و تهی دستان قرار دارد و در این راه مایه می گذارد و همواره در صدد چاره جویی برای مستمندان و فقیران است و در این باره داستان های زیادی از او نقل می کنند که اگر در یک جا گردآوری شود کتابی ظریف خواهد بود.» 

"سید جواد عاملی" (از فقها و بزرگان فقه و فقاهت در قرن سیزدهم) در مقدمه کتاب "مفتاح الکرامه"، شیخ جعفر کاشف الغطاء را به عنوان امام، علامه مورد اعتماد و مقدس و بزرگترین دانشمند می ستاید. در کتاب روضات الجنات" اثر سید محمدباقر خوانساری چنین آمده است: «او از استادان بزرگ فقه و کلام بود که به احکام دین آشنایی و معرفت کامل داشت و مذهب را همواره ترویج می کرد. مورد تقدیر و احترام خاص و عام بود. در چشم بزرگان بزرگ می نمود در امر به معروف و نهی از منکر بسیار جدی و کوشا و در کشاکش روزگار ثابت و استوار بود. عرب و عجم از او فرمان می بردند و اوامرش را به جان و دل می خریدند. در دین و دنیا بر هم طرازانش تفوق و برتری داشت. در خانواده ای که به علم شهرت نداشت، پیدا شد ولی بزرگترین عالم عصر شد. در عین حال که وقار و هیبت و قدرت داشت، دارای تواضع و فروتنی و ملاطفت بسیار بود. در هیات ظاهریش با دیگران تفاوتی نداشت. او انسانی شجاع و نیرومند در دین، و دارای همتی والا بود. گویند درآغاز طلبگی آن قدر فقیر و تهی دست بود که با نماز و روزه استیجاری زندگی روزمره خود را می گذراند و با همین وضع درس می خواند و تحصیل علم می کرد.» از استاد اعظم شیخ مرتضی انصاری نقل شده است که فرمودند: «اگر کسی آن قواعد و اصولی را که شیخ جعفر در کتاب کشف الغطایش جا داده است بداند نزد من مجتهد خواهد بود.» "شیخ عبدالحسین تهرانی" (از فقهای قرن سیزدهم ه.ق) نیز گفت: «اگر مواظبت او را بر سنن و آداب و احکام ببینی و عبادت و مناجاتش را در سحرگاهان بشنوی و گریه و زاریش را در دل شب بنگری، می بینی از همان کسانی است که امیر المومنین(ع) برای یکی از اصحابش به نام احنف بن قیس تعریف می کرد و تو را به شگفتی خواهد واداشت. هنگامی که ببینی او با آن مکانت و منزلت و هم چنین با آن هیبت و وقارش در راه خدمت به بینوایان و بیچارگان و تهی دستان قرار دارد و در این راه مایه می گذارد و همواره در صدد چاره جویی برای مستمندان و فقیران است و در این باره داستان های زیادی از او نقل می کنند که اگر در یک جا گردآوری شود کتابی ظریف خواهد بود.» 


از کاشف الغطاء آثار علمی متنوع زیادی بر جای مانده که عمدتاً در فقه،‌ اصول،‌ کلام و ادب عربی است. برخی از آنها عبارتند از: -کشف الغطاء عن مبهمات شریعه الغراء ـشرح قواعد علامه -الطهاره، بررسی اقوال دانشمندان در باب طهارت -بغیه الطالب در طهارت و نماز ـالعقائد الجعفریه فی اصول الدین -غایه المامول فی علم الاصول ـشرح الهدایه الطباطبایی -الحق فی تصویب المجتهدین و تخطئه الاخباریین، كتابی است استدلالی در رد اخباریین و اظهار حق اصولیین ـرساله منهج الرشاد لمن اراد السداد شیخ جعفر کاشف الغطاء هم چنین دارای قریحه ای شعری بود و دیوان شعری از او موجود است كه در آن اشعار بسیار جالب و زیبا سروده است. اشعار زیادی بین او و استادش "آیت اللّه سید مهدی بحرالعلوم"رد و بدل می شد كه در كتاب های ادبی به ثبت رسید. مروری بر کتاب کشف الغطاء عن مبهمات شریعه الغراء شیخ جعفر کاشف الغطاء، کتاب "کشف الغطاء عن مبهمات شریعه الغراء" را در سفر به کشور "ایران" در سال 1222 ه.ق، تالیف نمود و به جز قواعد "علامه حلی" کتابی با خود به همراه نداشت. این کتاب از مهم ترین آثار شیخ جعفر کاشف الغطاء به شمار می رود که محتوای آن بسیار عمیق و سنگین است تا جایی که فهم آن برای بعضی از علما دشوار بود. "صاحب جواهر"، شاگرد شیخ جعفر فرمود: «کتاب استادم بسیار عمیق است و قادر به شرح آن نیستم.» این کتاب در 3 فن است: فن اول مربوط به اصول اعتقادی مثل توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد است. فن دوم مربوط به اصول فقه است و فن سوم مربوط به فروع فقهی است که از کتاب "طهارت" شروع و به کتاب "جهاد" ختم می شود. این کتاب هم چنین در سال 1380 ه.ش، به همت مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی در 2 جلد به زبان عربی چاپ و منتشر شد. 

از کاشف الغطاء آثار علمی متنوع زیادی بر جای مانده که عمدتاً در فقه،‌ اصول،‌ کلام و ادب عربی است. برخی از آنها عبارتند از: -کشف الغطاء عن مبهمات شریعه الغراء ـشرح قواعد علامه -الطهاره، بررسی اقوال دانشمندان در باب طهارت -بغیه الطالب در طهارت و نماز ـالعقائد الجعفریه فی اصول الدین -غایه المامول فی علم الاصول ـشرح الهدایه الطباطبایی -الحق فی تصویب المجتهدین و تخطئه الاخباریین، كتابی است استدلالی در رد اخباریین و اظهار حق اصولیین ـرساله منهج الرشاد لمن اراد السداد شیخ جعفر کاشف الغطاء هم چنین دارای قریحه ای شعری بود و دیوان شعری از او موجود است كه در آن اشعار بسیار جالب و زیبا سروده است. اشعار زیادی بین او و استادش "آیت اللّه سید مهدی بحرالعلوم"رد و بدل می شد كه در كتاب های ادبی به ثبت رسید. مروری بر کتاب کشف الغطاء عن مبهمات شریعه الغراء شیخ جعفر کاشف الغطاء، کتاب "کشف الغطاء عن مبهمات شریعه الغراء" را در سفر به کشور "ایران" در سال 1222 ه.ق، تالیف نمود و به جز قواعد "علامه حلی" کتابی با خود به همراه نداشت. این کتاب از مهم ترین آثار شیخ جعفر کاشف الغطاء به شمار می رود که محتوای آن بسیار عمیق و سنگین است تا جایی که فهم آن برای بعضی از علما دشوار بود. "صاحب جواهر"، شاگرد شیخ جعفر فرمود: «کتاب استادم بسیار عمیق است و قادر به شرح آن نیستم.» این کتاب در 3 فن است: فن اول مربوط به اصول اعتقادی مثل توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد است. فن دوم مربوط به اصول فقه است و فن سوم مربوط به فروع فقهی است که از کتاب "طهارت" شروع و به کتاب "جهاد" ختم می شود. این کتاب هم چنین در سال 1380 ه.ش، به همت مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی در 2 جلد به زبان عربی چاپ و منتشر شد. 


شیخ جعفر کاشف الغطاء در 22 و به روایتی 27 رجب سال 1228 ه.ق، در سن 74 سالگی در شهر نجف اشرف عراق درگذشت و در محله "عماره" بر سر گذر سه كوچه در مقبره ای که "شيخ اكبر"، يكی از مريدان شيخ جعفر ساخته بود، به خاک سپرده شد. 

شیخ جعفر کاشف الغطاء در 22 و به روایتی 27 رجب سال 1228 ه.ق، در سن 74 سالگی در شهر نجف اشرف عراق درگذشت و در محله "عماره" بر سر گذر سه كوچه در مقبره ای که "شيخ اكبر"، يكی از مريدان شيخ جعفر ساخته بود، به خاک سپرده شد. 


همواره از گذشته بین مورخین و محدثین برای تعیین تاریخ شهادت حضرت زهرا(س) اختلاف نظر وجود داشت و علامه سید عبد الرزاق موسوی مقرّم (از علمای بزرگ قرن 12 ه.ق)، تا 10 قول در این موضوع از علما نقل فرموده است. اگرچه مشهور بین این 10 قول روایت 75 روز و 95 روز پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) می باشد. در همین راستا "آیت الله مقتدایی" در درس خارج فقه خود در تاریخ 7 اردیبهشت سال 1389، فرمودند: «سال 1345 ه.ش در مکه شیخ علی کاشف الغطاء نوه شیخ جعفر کاشف الغطاء را دیدم … و او خاطره ای را برایم گفت: که جد ما مرحوم کاشف الغطاء با خود گفت مردم در احکام الهی از ما متابعت می‌ کنند و ما فتوی می ‌دهیم و آن ها عمل می‌ کنند. در مورد شهادت حضرت زهرا(س) هم اگر ما اعلام بکنیم که شهادت حضرت زهرا(س) روی 75 روز است یا روی 95 روز است مردم متابعت می ‌کنند و دو دستگاه و دو موقع عزاداری برپا نمی ‌شود و تصمیم گرفت در این مورد مطالعه کند. لذا کتب مربوطه از شیعه و سنی را جمع کرد تا با یک بررسی عمیق تحقیق کند و حکم نهایی را صادر کند. آن بزرگوار (شیخ جعفر کبیر) مادر پیری داشت متجهده و اهل عبادت بود. شب در عالم خواب حضرت فاطمه زهرا(س) را در خواب می ‌بیند که با حال غضب (با این تعبیر) فرمودند که این چه کاری است پسرتان می‌ خواهد بکند و می‌ خواهد [عزاداری] شهادت مرا کم کند.  این زن که روحش از تصمیم پسرش خبر نداشت از اتاق می ‌آید بیرون نصف شب می ‌بیند که چراغ اتاق پسرش روشن است معلوم است که بیدار است... درب اتاق شیخ را باز می ‌کند وارد می ‌شود، می ‌بیند اینقدر کتاب دور شیخ جمع شده است که اصلا خود شیخ پیدا نیست گویا پشت کتاب مخفی شده باشد. می ‌رود جلو صدا می ‌زند پسر چه می ‌کنی که حضرت زهرا(س) بر تو غضبناک است. شیخ فکری می ‌کند می ‌پرسد چه شده است؟ مادر می‌ گوید: بی بی حضرت زهرا(س) فرمودند می‌ خواهد ایام شهادت مرا کم کند؟! شیخ می‌ فهمد اقدامی که می‌ خواست بکند مورد نظر حضرت زهرا(س) نیست. خود حضرت می ‌خواهند که دو برنامه، دو تشکیلات، دو وقت جلسات گرفته بشود. شیخ بساط را جمع می‌ کند و می ‌گوید همانطور که روال بوده برای حضرت زهرا(س) دو دفعه عزاداری و مجالس منعقد بشود.» 

همواره از گذشته بین مورخین و محدثین برای تعیین تاریخ شهادت حضرت زهرا(س) اختلاف نظر وجود داشت و علامه سید عبد الرزاق موسوی مقرّم (از علمای بزرگ قرن 12 ه.ق)، تا 10 قول در این موضوع از علما نقل فرموده است. اگرچه مشهور بین این 10 قول روایت 75 روز و 95 روز پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) می باشد. در همین راستا "آیت الله مقتدایی" در درس خارج فقه خود در تاریخ 7 اردیبهشت سال 1389، فرمودند: «سال 1345 ه.ش در مکه شیخ علی کاشف الغطاء نوه شیخ جعفر کاشف الغطاء را دیدم … و او خاطره ای را برایم گفت: که جد ما مرحوم کاشف الغطاء با خود گفت مردم در احکام الهی از ما متابعت می‌ کنند و ما فتوی می ‌دهیم و آن ها عمل می‌ کنند. در مورد شهادت حضرت زهرا(س) هم اگر ما اعلام بکنیم که شهادت حضرت زهرا(س) روی 75 روز است یا روی 95 روز است مردم متابعت می ‌کنند و دو دستگاه و دو موقع عزاداری برپا نمی ‌شود و تصمیم گرفت در این مورد مطالعه کند. لذا کتب مربوطه از شیعه و سنی را جمع کرد تا با یک بررسی عمیق تحقیق کند و حکم نهایی را صادر کند. آن بزرگوار (شیخ جعفر کبیر) مادر پیری داشت متجهده و اهل عبادت بود. شب در عالم خواب حضرت فاطمه زهرا(س) را در خواب می ‌بیند که با حال غضب (با این تعبیر) فرمودند که این چه کاری است پسرتان می‌ خواهد بکند و می‌ خواهد [عزاداری] شهادت مرا کم کند.  این زن که روحش از تصمیم پسرش خبر نداشت از اتاق می ‌آید بیرون نصف شب می ‌بیند که چراغ اتاق پسرش روشن است معلوم است که بیدار است... درب اتاق شیخ را باز می ‌کند وارد می ‌شود، می ‌بیند اینقدر کتاب دور شیخ جمع شده است که اصلا خود شیخ پیدا نیست گویا پشت کتاب مخفی شده باشد. می ‌رود جلو صدا می ‌زند پسر چه می ‌کنی که حضرت زهرا(س) بر تو غضبناک است. شیخ فکری می ‌کند می ‌پرسد چه شده است؟ مادر می‌ گوید: بی بی حضرت زهرا(س) فرمودند می‌ خواهد ایام شهادت مرا کم کند؟! شیخ می‌ فهمد اقدامی که می‌ خواست بکند مورد نظر حضرت زهرا(س) نیست. خود حضرت می ‌خواهند که دو برنامه، دو تشکیلات، دو وقت جلسات گرفته بشود. شیخ بساط را جمع می‌ کند و می ‌گوید همانطور که روال بوده برای حضرت زهرا(س) دو دفعه عزاداری و مجالس منعقد بشود.» 


تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۱۷:۴۲:۳۵

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۸/۱۱/۱۱ ۲۰:۳۹:۳۴

شیخ جعفر کاشف الغطاء

خلاصه زندگی نامه

 جعفر بن شیخ خضر جناجی نجفی، از بزرگترین علما و مراجع برجسته شیعه عراق در قرن دوازدهم و سیزدهم هجری در جهان تشیع بود که کتاب "کشف الغطاء" را تالیف کرد. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع