یحیی عدل در سال 1287 در تهران و در خانواده ‌ای متمکن که از اعیان تبریز بودند، متولد شد. پدرش یوسف عدل، مکرم الملک و بعداً قائم مقام بود که اکثرا حاکم ولایات می ‌شد. تولد یحیی در زمان احمد شاه قاجار بود. پدرش در زمان ولیعهدی احمد شاه کفالت حکومت آذربایجان را داشته و در دوره‌ رضاخان، 4 دوره وکیل مجلس می‌گردد. مادرش دختر مقتدر الدوله، پسر عباس میرزای ولیعهد بوده است. پدر بزرگش حاج "علی آقا" معمم و مالک بود و می‌گویند پل "آجی چای" یا "تلخه رود" را در حوالی تبریز او احداث کرده است. یحیی عدل در رشته پزشکی ادامه تحصیل داد و پس از گرفتن فارغ التحصیلی از پاریس به ایران بازگذشت و بیمارستان سینا را با مرکز اورژانس پایتخت تبدیل کرد. وی خدمات ارزنده ای را ارئه کرد از جمله بنا کردن واحد انتقال خون، راه اندازی دوره رزیدنتی و خرید وسایل جراحی با هزینه شخصی.دکتر یحیی عدل در 94 سالگی درگذشت. 
یحیی عدل در تبریز، ابتدا به مکتب خانه رفت و بعداً محضر مرحوم "میرزا باقر خان حکمت" ابتدایی را خواند. پدرش حاکم کرمانشاه شد و با خانواده به آنجا رفتند. در آنجا به دبیرستان رفت. بعد از مدتی پدر یحیی، او را به سفارش برادرش که در "پاریس" زندگی می‌کرد به همراه برادر ارشدش "غلامرضا"، به "پاریس" فرستاد. مسافرت از راه تهران، انزلی، باکو، تفلیس، باطوم، استانبول و پاریس با کشتی و راه آهن در مدت 40 روز طی شد. در پاریس در منزل خانمی که فرزندش را در جنگ اول بین‌الملل از دست داده بود، پانسیون شد. این خانم به شدت مراقب درس و تحصیل و تربیت یحیی بود به طوری که تا زمانی که این خانم زنده بود پروفسور هر ساله در مسیر سفرهایشان به خارج با ایشان ملاقات می‌کرد. ورود به رشته پزشکیعدل در پاریس در یک مدرسه خصوصی مشهور، دبستان و دبیرستان را تمام کرد و سپس وارد دانشگاه شد و در مدرسه‌ پلی‌تکنیک که امتحان ورودی سختی هم داشت قبول شد. اما به توصیه‌ عمویش، "حبیب‌ عدل"، که در تهران به رادیولوژی مشغول بود، به طب رفت. چرا که عمویش او را نصحیت کرد که همواره شغل آزاد پیشه کن و به شغل دولتی وارد نشو و در آن زمان فقط دو شغل آزاد وجود داشت، حقوق و طب. لذا یحیی دانشکده‌ پلی‌تکنیک را ر‌ها کرده و در سال 1928 وارد دانشکده‌ پزشکی شد. در 1931 در مسابقه‌ اکسترنای پاریس شرکت کرد و موفق شد اکسترن شود. در 1934 در کنکور انترنی پذیرفته و انترن شد و او در طی 4 سال انترنی نزد پروفسور "گریگوار"، جراح معروف و رئیس بخش جراحی و آناتومی پاریس، آنقدر خوب درخشید که از عدل خوشش آمد و او را رئیس درمانگاه خود کرد. پروفسور عدل چندین سال در رشته جراحی عمومی و اورولوژی مطالعه کرد. او در سال 1317 پایان نامه خود را درباره درمان "آدنوپاتی سلی" از تصویب گذراند و موفق به دریافت مدال نقره از دانشکده پاریس شد. درجه پرفسوریعدل در امتحان اگرگاسیون هم شرکت کرد ولی چون خارجی بود فرانسه اجازه‌ی استخدام در کادر دانشگاهی را نمی‌داد ولی به علت درخشش او و مساعدت پروفسور گرگوار، ماده‌ای در قانون اضافه کردند و پروفسور "ژان گاسه" نیز نوبت پروفسوری خود را به او داد. لذا عدل به مقام پروفسوری رسید و به رغم اصرار فراوان به ماندن در فرانسه، در سال 1318 خورشیدی و درست یک ماه پیش از شروع جنگ جهانی دوم به ایران بازگشت و به خدمت نظام رفت. 
در زمان بازگشت دکتر عدل از فرانسه به ایران، پروفسور "اوبرلین" فرانسوی را برای سامان دادن به وضع دانشکده‌ پزشکی تهران استخدام کرده بودند و او عدل را برای تدریس انتخاب کرد. وی ابتدا رئیس درمانگاه و بعد دانشیار شد و سپس بخش جراحی بیمارستان "سینا" را به او سپردند. 
رفت و آمد عدل با مقامات بلند کشور و دربار پهلوی او را تبدیل به شخصیتی سیاسی کرد و باعث شد تا بعد از کناره گیری "اسدالله علم" به دبیرکلی حزب مردم منصوب شود. او همچنین در سال 1342 به سناتوری مجلس سنای ایران رسید و تا چهار دوره این مقام را حفظ کرد. 
دکتر عدل به همه‌ همکاران بیمارستان دستور داده بود که هیچ‌ بیماری را به دلیل نداشتن تخت خالی رد نکنند و حتی ‌کف اتاق بخوابانند و به این ترتیب بیمارستان سینا، مرکز اورژانس پایتخت شد.وی یک واحد انتقال خون بنا کرد و چون مردم در آن زمان از اهدای خون اکراه داشتند، لذا نام و اسامی عده‌ ای که گروه خونیO  داشتند را ثبت و از آنها خون می‌خریدند.دکتر عدل اولین دوره‌ "آسیستانی" آزاد را برنامه‌ ریزی نمود و این دوره همانی است که امروزه "رزیدنتی" نامیده می‌شود و هر ساله 4 نفر آسیستان (رزیدنت) برای جراحی سینا پذیرفته می‌شدند.دکتر عدل هر ساله در تابستان به پاریس می‌رفت، کارهای نوین جراحی را سوغات می‌آورد و وسایل جراحی را با هزینه‌ ‌خود خریده و به بیمارستان اهدا می‌کرد. او روش های نوین جراحی را نیز به جوان‌ها آموزش می‌دادند و به علت نیاز مملکت به جراح عمومی تمام رشته‌ها اعم از جراحی عمومی، ریه قلب، استخوان، مغز و اعصاب و غیره را تعلیم می‌دادند.او همیشه می‌گفت که من نمی‌دانم این مرض من است یا حسن من که هرچه می‌دانم و بتوانم به شاگردانم باید یاد بدهم ، شما هم همین‌طور باشید.به دستور ایشان در انستیتو پاستور سرم‌های تزریقی را که امروزه مصرف می‌شود، به صورت غیر تب زا تهیه نمود.دکتر عدل از دولت ایران و دول خارجی مدال‌ها و نشان‌های علمی زیادی گرفتند عضو آکادمی جراحی پاریس شدند. البته مقالات فارسی نیز از ایشان وجود داشت. وی بیهوشی به طریقه جدید را با استخدام متخصصین بیهوشی از خارج مثل "دکتربوله" راه‌اندازی کرده و بسیاری از عمل‌های ناممکن را ممکن ساخت . 
اما مهم ‌تر از سرم "آپایروژن" و ابداعات جراحی و علمی ایشان، از مشخصه‌های بارز او تعلیم نکات اخلاقی به شاگردانش بود، بطوریکه وی به هیچ ‌کس بدی نمی‌کرد و بدگویی در باره کسی را قبول نمی‌کرد. گذشت زیادی داشت و از اعتبار علمی و اجتماعی خود که با جراحی اکثر رجال و صاحب منصبان و مقامات کشوری و لشکری و روحانی به دست آمده بود، برای رفع بسیاری از گرفتاری‌هایی که برای همکاران و اطباء پیدا می شد، استفاده کرده از حقوق حقه آن‌ها نیز دفاع می‌کرد. در عوارض جراحی که برای شاگردان پیش می‌آمد، سینه خود را سپر ‌کرده و مسئولیت‌ها را خود به عهده می‌گرفت و در درمان عوارض حاصله مزدی دریافت نمی‌کرد.دکتر عدل تا 93 سالگی بدون لرزش دست و ناراحتی دید اعمال جراحی بسیار مشکل و بزرگ را انجام می‌داد. وی اهتمام زیاد داشت که شاگردان خوب را برای بهتر شدن کار و سوادشان به خارج بفرستد و توصیه‌های ایشان را همکاران فرانسوی‌شان با جان و دل قبول می‌کردند. 
پروفسور عدل در 14 بهمن سال 1381 در سن 94 سالگی با سابقه‌ بیش از 70 سال جراحی و آموزش و پرورش شاگردان بیشماری دیده از جهان فرو بست و با مراسمی کم نظیر تشییع شد. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۸:۵۷

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۸:۵۸

یحیی عدل

خلاصه زندگی نامه

 یحیی عدل، پزشک معاصر ایرانی که خدمات ارزنده ای در علم نوین پزشکی از جمله احداث واحد اهدای خون و راه اندازی دوره رزیدنتی در کشور داشته است. از وی به عنوان پدر جراحی نوین و علم بیهوشی ایران یاد می شود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع