دکتر کريم سنجابی، فرزند سردار ناصر سنجابی (از ايل سنجابی)، در سال 1283 ش به دنيا آمد. 
وی تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه ای که توسط صمصام الملک تاسیس شده بود، به پایان رساند. در بحران جنگ جهانی اول و مهاجرت خانواده اش به ایل سنجابی، حساب و هندسه را نزد سلیمان میرزا و علوم دیگر را نزد میرزا طاهر تنکابنی و سهراب زاده فرا گرفت. سیزده ساله بود که ایل سنجابی مورد حمله و تاراج انگلیسی ها قرار گرفت. پدرش را اسیر کرده و به بغداد فرستادند و ایل سنجابی نیز به کرمانشاه کوچ داده شد. در این زمان دکتر سنجابی دوره اول متوسطه را به پایان رسانده بود. وی در سال 1300 وارد مدرسه علوم سياسی كه در آن هنگام علامه علی اكبر دهخدا رياست آن را برعهده داشت،‌ شد و در رشته حقوق اداری، خدمات شايانی به اين دانشكده كرد. (بسياری از جزوه ها و ترجمه های تخصصی اين رشته حاصل زحمت دكتر كريم سنجابی است كه متاسفانه در آتش سوزی مخزن كتابخانه دانشگاه تهران  طعمه آتش شد) و پس از اتمام آن وارد مدرسه حقوق تهران گرديد. دكتر سنجابی در سال 1307 در كنكور دانشجويان اعزامي دولت به اروپا قبول شد و به فرانسه رفت و پس از اخذ مدرك دكترای خود در رشته حقوق، در سال 1313 به ايران بازگشت و در سال 1314 (ش) با سمت دانشیار دانشکده حقوق تهران، به تدریس حقوق اداری و حقوق عمومی پرداخت و تا آخرعمر در همین کسوت باقی ماند. البته در فاصله سالهای 1323 تا 1325 (ش) عهده دار ریاست دانشکده حقوق نیز شده بود. 
استاد حقوق دانشگاه تهرانرییس دانشکده حقوق دانشگاه تهراندبیر کل حزب ایراندبیر شورای مرکزی جبهه ی ملیوزیر امور خارجه در دولت موقت پیش از ابراهیم یزدی وپس از احمد میرفندرسکی 
دکتر سنجابی از بنیانگذاران حزب میهن بود. سنجابی پس از موضوع ملی شدن صنعت نفت و شكل‏گيری جبهه ملی، وارد اين حزب شد. در سال 1324 با ادغام اين حزب در حزب ايران،‌ به عنوان يكی از رهبران حزب ايران فعاليت سياسي خود را پی گرفت. به دنبال تشكيل سازمان برنامه، دكتر سنجابی به عنوان مسئول اولين برنامه صنعتی در آن سازمان تعيين شد و در اين زمينه به فعاليت پرداخت. در پی دخالتهای غيرقانونی دولت در انتخابات مجلس شانزدهم و اعلام اعتصاب جمعی از سياسيون به رهبری دكتر مصدق در دربار، دكتر سنجابی نيز يكی از شركت كنندگان در اين اعتصاب بود كه در مهر ماه سال 1328 به تشكيل جبهه ملی انجاميد.وی در اولين كابينه دكتر مصدق به مدت حدود چهار ماه وزارت فرهنگ را عهده‌دار بود.  پس از وزارت به نمايندگی مردم كرمانشاه در مجلس رسيد و در خرداد 1331 به سمت قاضی اختصاصی ايران در ديوان دادگستری بين‌المللی لاهه تعيين شد.دكتر سنجابی در مسافرتهای دكتر مصدق به لاهه و نيويورك برای حل مسائل مربوط به نفت از جمله اعضای هيئت همراه وی بود. پس از كودتای آمريكايی 28 مرداد، او حدود 19 ماه مخفی بود و در نهايت با شفاعت حشمت‌الدوله والاتبار آزاد شده و به دانشگاه بازگشت و تا سال 1338 فعاليت سياسی نداشت. با تشكيل جبهة ملی دوم در سال 1340 دكتر سنجابی وارد فعاليت شد ولی در نهايت با بروز اختلافاتی ميان امينی و جبهة ملی و سركوب دانشجويان دانشگاه، در نهايت امينی كنار گذاشته شده و سران جبهة ملی هم به زندان افتادند و با انحلال جبهة ملی دوم دوران استبداد 15 سالة سلطنتی آغاز شد. 
28 آبان 56 هم جبهة ملی چهارم اعلام موجوديت كرده و دكتر سنجابی دبير كل آن شد. با بالا گرفتن اعتراض ها و كشتار 17 شهريور در حقيقت دكتر سنجابی بهعنوان رهبر بزرگترين سازمان سياسی كشور شناخته می شد و از اين رو اجلاس بين الملل سوسياليستها كه قرار بود در كانادا تشكيل شود از دكتر سنجابی به عنوان يك رهبر سوسيال دموكرات دعوت به عمل آورد اما دكتر سنجابی به دليل حمايت وزير خارجه انگليس از شاه، به پاريس رفته با صدور اعلامية مشهور 3 ماده ای در نفی حكومت شاهنشاهی و لزوم مراجعه به آرای عمومی با امام خمينی بيعت كرد. دکتر کریم سنجابی در آبان 1357 به دیدار در جریان سفر خود به کانادا برای اجلاس بین المللی سوسیالیست‌ها به پاریس رفت و با همراهی بنی صدر،  سلامتیان و سایر ملیون در پاریس به دیدار امام خمینی رفت در پایان این دیدار سنجابی طی بیانیه‌ای 3 ماده‌ای پایان رژیم سلطنتی، مراجعه به آراء مردم و لزوم برقراری دموکراسی بر اساس موازین اسلام را اعلام نمودند.متن بیانیه اعلام مواضع دکتر سنجابی بسمه تعالییکشنبه چهارم ذیحجه 1398 مطابق با چهاردهم آبانماه 1357سلطنت کنونی ایران با نقض مداوم قوانین اساسی و اعمال ظلم و ستم و ترویج فساد و تسلیم در برابر سیاست بیگانه فاقد پایگاه قانونی و شرعی است. جنبش ملی اسلامی ایران با وجود بقای نظام سلطنتی غیر قانونی، با هیچ ترکیب حکومتی موافقت نخواهد کرد. نظام حکومت ملی ایران باید بر اساس موازین اسلام و دموکراسی و استقلال به وسیله مراجعه به آراء عمومی تعیین گردد.دکتر کریم سنجابیدکتر سنجابی پس از صدور اعلامیه معروف سه ماده‌ای که به دنبال دیدار با امام خمینی انتشار یافته بود، در مقابل دوربین تلویزیون‌های بین‌المللی در منزل خود در تهران در آغاز یک مصاحبه مطبوعاتی، همراه داریوش فروهر دستگیر شد. و تلاش فراوانی صورت گرفت تا با شاه همكاری كند اما او همگی را رد كرد و ازانقلاب قاطعانه حمايت كرد و هنگامی هم كه بختيار نخست وزيری شاه را نپذيرفت جبهة  ملی بختيار را اخراج نمود. 
دكتر سنجابی پس از انقلاب  به مدت 55 روز وزير امور خارجه بود اما به دليل مشكلات فراوان استعفا داد.  در كل جبهه ملی نتوانست نقشی شايسته جبهه ملی در انقلاب از خود نشان دهد. پس از 25 خرداد 60 و صدور حكم ارتداد جبهه ملی، دكتر سنجابی از طريق كردستان به آمريكا گريخت. سرانجام دكتر سنجابی پس از سال‏ها اقامت در اروپا و آمريكا در سال 1374 ش در 91 سالگی درگذشت. 
امید ها و نا امیدی ها (خاطرات سیاسی دکتر کریم سنجابی) 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۰۴:۳۳

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۰۴:۳۳

کريم سنجابی

خلاصه زندگی نامه

 کریم سنجابی در اولين كابينه دكتر مصدق به مدت حدود چهار ماه وزارت فرهنگ را عهده‌دار بود.  پس از وزارت به نمايندگی مردم كرمانشاه در مجلس رسيد و در خرداد 1331 به سمت قاضی اختصاصی ايران در ديوان دادگستری بين‌المللی لاهه تعيين شد. سنجابی پس از انقلاب  به مدت 55 روز وزير امور خارجه بود اما به دليل مشكلات فراوان استعفا داد. پس از 25 خرداد 60 و صدور حكم ارتداد جبهه ملی، سنجابی از طريق كردستان به آمريكا گريخت. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع