هادی تجویدی، در سال 1272 ش در اصفهان به دنیا آمد. جد مادری اش، "میرزا بابا نقاشباشی"، از هنرمندان نام آور اصفهان و دایی او، "حاج میرزا امامی"، نقاش برجسته و پدرش "محمدعلی سلطان الکتّاب" خوش نویس و تذهیب کاری توانا بودند. نخستین استاد او "آقامحمد ابراهیم نعمت اللّهی"، معروف به "محمدابراهیم نقاشباشی"، از نقاشان چیره دست آن دوره بود که مبانی نقاشی به سبک قدیم ایران را به او آموخت. وی در همان زمان با "حاج مصورالملکی"، نگارگر گرانقدر آن روز اصفهان، نیز آشنا شد و میان آنها دوستی و الفت برقرار گردید. "حاج میرزا امامی" و "میرزا احمد نقاشباشی"، صورت ساز برجسته آن روزگار، از دیگر استادان وی بودند. تجویدی دارای دو دختر و سه پسر بود که "علی"، از استادان مسلّم موسیقی ایران و دو پسر دیگر او، "اکبر" و "محمد" نقاشان متبحّری به شمار می آیند. هادی در سال 1318 ش درگذشت. 
زندگی هنری هادی، با آمدن وی به تهران درسال 1295 ش یا 1291 ش به منظور دایر کردن کارگاهی در "مجمع الصنایع" که محل تجمع نقاشان برجسته آن روزگار بود، وارد مرحله جدیدی شد. "مهدی " برادر هادی که او نیز مراحل آموزش نگارگری را گذرانده بود، در این سفر همراه وی بود. چندی بعد، قدرت قلم و تبحّر تحسین برانگیز تجویدی، "حکیم الملک" وزیر معارف وقت را آنچنان تحت تأثیر قرار داد که با معرفی وی به "کمال الملک" نقاش مشهور ایرانی، مقدمات ورود تجویدی به مدرسه عالی صنایع مستظرفه را فراهم کرد. کمال الملک نیز بعد از مدت کوتاهی، وی را به استادی نقاشی آبرنگ در همان مدرسه برگزید و صلاحیت هنری و اخلاقیش را کتباً تأیید کرد. تجویدی، هم زمان، تحصیل نقاشی اروپایی را زیر نظر کمال الملک آغاز کرد و درسال 1306 ش از مدرسه صنایع مستظرفه دیپلم گرفت. 
تجویدی در سال 1308 ش به عنوان استاد نگارگری به مدرسه تازه تأسیس"صنایع قدیمه" رفت که "حسین طاهرزاده بهزاد" آن را با هدف احیا هنرهای سنّتی ایران بنیان نهاده بود. وی در مسابقه ای که برای گزینش استادان شایسته تدریس برگزار شده بود، شرکت کرد.مسابقه در بخش نگارگری سنّتی، ترسیم یکی از هفت گنبد بهرام به سبک مکتب هرات بود و تجویدی مجلس بر تخت نشستن بهرام را در گنبد بنفش به تصویر کشید. هجده مستشرق همراه با صاحب نظری ایرانی به نام" حاج مقوّم السلطان"، که داوری این مسابقه را برعهده داشتند، با اکثریت آرا هادی را به عنوان نفر اول برگزیدند. از آن پس تجویدی به آفرینش آثار هنری گرانقدر و کم نظیر و تربیت شاگردان مستعد و علاقه مند پرداخت. 
اسامی شاگردان تجویدی، که بعدها هرکدام استاد و هنرمندی برجسته شدند، عبارتند از: علی کریمی محمدعلی زاویه ابوطالب مقیمی تبریزی علی مطیع سلیم عقیلی 
تجویدی در نگارگری پیرو شیوه های کهن این هنر و احیاگر نگارگری سنّتی ایران پس از چندین قرن فراموشی بود، آنچنانکه وی را "حلقه اتصال هنر نگارگری سنّتی به نسل امروز" به شمار آورده اند. در واقع، بر اثر تلاش پرشور و وطن دوستانه وی و شاگردانش نقاشی ملی ایران که در نتیجه اثرپذیری از نقاشی غربی به بوته فراموشی سپرده شده بود، پس از مدتها فترت، اواسط صفویه تا اوایل پهلوی، بار دیگر سر برافراشت. این حرکت اگرچه، به لحاظ محتوا، بازگشت به هنر درخشان نگارگری عصر صفوی محسوب می شد، اما به دلیل برخورداری از نگاهی جدید به نحوه انتخاب مضامین، نوع طراحی، رنگ بندیها و نوع به کارگیری پرسپکتیو، سبکی جدید به شمار می آید. بدین لحاظ، نگارگری امروز ایران با وجود تغییراتی که در آن پدید آمده، همچنان عمیقاً متأثر از سبک تجویدی است. ویژگی آثار موضوع نقاشیهای تجویدی را عموماً موضوعات ملی ایران تشکیل می داد و نقاشیهای آبرنگ او که در زمره بهترین نقاشیهای آبرنگند و به شیوه قلم پرداز و با پیروی از سبک "ابوالحسن خان صنیع الملک" ترسیم شده اند، بعدها به مراکز هنری خارج از کشور، از جمله موزه لوور، راه یافت. در مجامع هنری اروپا، آثار وی با نام "هادی" معروف است. 
هفت گنبد بهرام این تابلو در سال 1307 ش یا 1309 ش بر اساس سبک"آقامیرک"، نقاش معروف عصر صفوی، ساخته شده، به لحاظ طراحی و ساخت قوی و لطافت در رنگ و نقش و قلم گیریهای روان و یکدست، اثری ممتاز و گویا شناخت تجویدی از رموز و فنون نگارگری سنّتی ایران است. فردوسی در دربار سلطان محمود این تابلو که در سال 1315 ش کشیده شده، را اثری تمام عیار دانسته اند. تکمیل این تابلو پنج سال به طول انجامیده و چهره ها در نهایت استادی با به کارگیری شیوه "پرداز" طراحی شده اند. با اینهمه و به رغم آنکه نحوه طراحی لباسها بسیار چشمگیر و رنگ آمیزی و قلم گیری آن در حد عالی است، بر آن خرده گرفته اند که برخی مقتضیات تاریخی را در آن رعایت نکرده است. ملاقات یعقوب و یوسف تابلو نیمه تمام ملاقات یعقوب و یوسف آخرین اثر تجویدی می باشد. قدرت خلاّقانه وی در طراحی و رنگ آمیزی به همراه چهره پردازیهای بسیار چشمگیر و بیان روان شناسانه آنها، در این اثر کاملاً مشهود است. 
تجویدی در موسیقی نیز دستی داشت. نخستین بار در اصفهان ردیفهای آواز را از "نایب اسداللّه"، نوازنده نی، فرا گرفت. پس از عزیمت به تهران نیز، چندی نزد "غلامحسین درویش خان" به فراگیری تارنوازی پرداخت. در تارنوازی شیوه ای دلپذیر داشت و از صدایی خوش بهره مند بود که گاه آن را با نوای تارش همراه می ساخت. فرزند ارشدش،"علی"، ردیفهای آواز را از وی آموخت. 
تجویدی زبان فرانسه را نیز بخوبی می دانست، کتب خطی بسیاری داشت و شعرهای فراوانی را از حفظ می خواند. ویژگیهای اخلاقی تجویدی تا حد بسیاری تحت تأثیر استادش،" کمال الملک، قرار داشت. طبعی آرام و ملایم که با واقع بینی و کمال گرایی درآمیخته بود، راستگویی، صراحت، قاطعیت در برابر مقامات مافوق و مهربانی و تواضع با زیردستان از بارزترین ویژگیهای وی بود. منزلت هنری تجویدی در زمان حیاتش بدرستی شناخته نشد و ناسپاسی جامعه، وی را به تدریج به انزوا سوق داد به طوری که فرزندانش را از ورود به عرصه هنر برحذر می داشت. 
هادی تجویدی درسال 1318 ش، پس از یک دوره بیماری ممتد، درگذشت. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۳۰:۵۰

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۳۰:۵۱

هادی تجویدی

خلاصه زندگی نامه

 هادی تجویدی، از چهره های برجسته هنر نگارگری معاصر ایران که سهم مهمی در احیا و تجدید این هنر داشته است. از او به عنوان پایه گذار مکتبی نوین در مینیاتور معاصر تحت عنوان "مکتب مینیاتور تهران" نام برده می شود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع