در سال 1285 شمسی به دنیا آمد. پدرش "میرزا عبدالوهاب خان جواهری"، جواهرساز و پرورش دهنده گل بود و با موسیقیدانان مشهور مناسبات نزدیک داشت. نورعلی آموزش تار را از 13 سالگی نزد درویش خان آغاز کرد. سپس در سن 18 سالگی برای تحصیل به برلین رفت. در آنجا به موسیقی غربی هم علاقمند شد و پیانو آموخت. پس از بازگشت به ایران در 22 سالگی، آموختن نت‌نویسی و ردیف را نزد موسی معروفی ادامه داد. پس از یک سال، دوباره به آلمان رفت و به تحصیل در رشتهٔ پزشکی پرداخت. پس از 6 سال، به ناراحتی چشم مبتلا شد و برای درمان به سوییس رفت و سپس به ایران بازگشت. وی از آن زمان تا آخر عمر نابینا شد. وی در 30 دی 1355 درگذشت و در قبرستان ظهیرالدوله دفن شد. 
نورعلی برومند از سن 7 سالگی استعداد خویش را در موسیقی با گرفتن ضرب بدون آن که از استادی تعلیم گرفته باشد نشان داد. به دلیل علاقه پدرش به موسیقی خانه یشان محفل هنرمندان نامی ای مانند درویش خان، سماع حضور، حسین خان اسماعیل زاده و سید حسین طاهرزاده بود. آموزش تار را از 13 سالگی نزد "غلامحسین درویش" استاد تار و سه تار، آغاز کرد و ردیف های مقدماتی را در سه سال فرا گرفت. نورعلی با ابوالحسن صبا دوست و مانوس بود و دوستی آن‌ها از زمانی شروع شد که هر دو در نزد درویش خان نواختن تار و سه تار را فرا می‌گرفتند و درویش خان آن‌ها را دوتا کوچولو نام نهاده بود. نورعلی در سن 18 سالگی با "روح اللّه خالقی"، آشنایی یافت و مدتی به اتفاق او تمرین نوازندگی کرد و کمی بعد برای تحصیل به آلمان رفت. او در این سفر سه تاری را که روشنک می‌نامید همراه خود برد، تا بتواند به تمرین‌های خویش ادامه دهد. نورعلی در برلین ضمن تحصیل به یادگیری پیانو، سرایش و اصول نُت خوانی موسیقی غربی همّت گماشت و به آثار "موتسارت"، آهنگساز اتریشی، علاقه پیدا کرد. وی در سال 1306 شمسی و در 22 سالگی به ایران بازگشت و برای یادگیری ردیفهای متوسط تا عالی و اصول قراردادیِ نت نویسی ایرانی، نزد "موسی معروفی"، هنرآموز ارشدِ درویش به شاگردی پرداخت. چند سال محضر حبیب سماعی را تجربه کرد و سپس یک دوره کامل ردیف میرزا عبدالله را در مدت 12 سال از اسماعیل قهرمانی فرا گرفت و ضمن کار ردیف ها را با اجرای اسماعیل خان بر روی نوار ضبط کرد که گنجینه ای از موسیقی ایرانی است. نورعلی در نتیجه معاشرت طولانی با استادان آواز، چون "سیدحسین طاهرزاده" ظرافتهای اجرا و اسلوب بیانی وی موسوم به "مکتب اصفهان" را، به خوبی فرا گرفت. حافظه او بی نظیر بود و همه گوشه ها را حفظ می کرد. به غیر از اسماعیل خان با سایر موسیقی دانان بزرگ نیز همواره رفت و آمد داشت و همه عمر خود را به مباحثه و مطالعه در محضر استادان موسیقی و موسیقی شناسان گذراند. 
اسامی اساتید نورعلی که هریک در شاخه ای از موسیقی استادی بنام بودند و برومند سالهایی طولانی با صبر و حوصله نزد آنان به تعلّم و تمرین پرداخت، عبارتند از: صمصام الدوله فخام الدوله بهزادی ابوالحسن صبا حسین خان هنگ آفرین یوسف فروتن حبیب سماعی عبدالله دوامی اسماعیل قهرمانی سید حسین طاهرزاده 
نورعلی در سال 1307 دوباره به آلمان رفت و به تحصیل در رشتهٔ پزشکی پرداخت. اما بر اثر ابتلا به بیماری ناشناخته ای نابینا شد و برای درمان به سوییس رفت و ناچار در سال 1314 به ایران بازگشت و مابقی عمر خود را در تهران و در محله امیریه سپری کرد. و تمام وقت خود را به تعلّم و تعلیم موسیقی اختصاص داد. او به آموختن تار و هم چنین سه تار و سنتور ادامه داد و ردیف موسیقی ایرانی را نیز نزد حبیب سماعی، موسی معروفی و اسماعیل قهرمانی فرا گرفت. 
از اواخر سال 1310 تا 1330 برومند عمدتا به مطالعه و آموزش موسیقی پرداخت. اگرچه با توجه به تسلطش به زبان آلمانی به صورت پاره وقت در مدارس و دانشکده‌ها تدریس می‌کرد. وی به دعوت برونو نتل، اتنوموزیکولوگ آمریکایی، به ایلینویز رفت و طی یک دوره کوتاه یک ماهه به معرفی موسیقی دستگاهی ایران پرداخت و بخشهایی از موسیقی ردیف را در آنجا ضبط نمود که هم اکنون این ضبط ها در آرشیو دانشگاه ایلینویز موجود هستند. لوید میلر (معروف به کورش علی خان)، موسیقی شناس آمریکایی هم گفته است که اجرای ردیف برومند در کنار برخی دیگر از دستاورد های فرهنگی و هنری تمدن بشر در ناحیه ای از ایالت یوتا در عمق زمین مدفون شده است تا در صورت وقوع فجایع ویرانگر این دستاوردها حفظ شوند. اولین استاد موسیقی دانشگاه تهران نورعلی خان برومند اولین استاد گروه موسیقی دانشگاه تهران بود و ردیف میرزا عبدالله را در رشته موسیقی ایرانی دانشگاه تعلیم داد. اهمیت کارش دراین بود که علاوه بر اطلاع کامل از ردیف، همه سازهای اساسی ایرانی را در حد کامل می نواخت. وی در نواختن سنتور و سه تار و تنبک استاد بود و با نواختن ویولون و کمانچه نیز آشنایی داشت. در مدت 6 سالی که از تاسیس رشته موسیقی دانشگاه می گذشت برومند توانسته بود عده ای از جوانان با استعداد را به ردیف موسیقی ایرانی آشنا سازد. 
برومند استاد بسیاری از نوازندگان و خوانندگان موسیقی ایرانی بوده که عبارتند از: اکبر گلپایگانی محمدرضا شجریان پرویز مشکاتیان حسین علیزاده محمدرضا لطفی داریوش طلایی مجید کیانی جلال ذوالفنون ناصر فرهنگ‌ فر رضوی سروستانی 
نورعلی برومند، گردآورندهٔ ردیف میرزا عبدالله از روی روایت اسماعیل قهرمانی (ردیف میرزا عبدالله به روایت وی ضبط گردیده‌است)، ردیف آوازی از روی روایت سیدحسین طاهرزاده و شیوه‌های اجرا برگرفته از درویش خان است. ردیف نورعلی برومند برومند تا اواسط دهه 1340 ش، کمابیش در انزوا و برکنار از مسئولیتهای اجرایی و آموزشی رسمی بود؛ اما در این سالها با گشایش بخش موسیقی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، به تدریس ردیفها و شیوه اجرا آنها در دو قالب "سازی" و "آوازی" پرداخت. سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران، "ردیف نورعلی برومند" را در اوایل دهه 1350 ش ضبط کرد که بعدها به صورت غیر رسمی و با کیفیتی نامطلوب انتشار یافت؛ متن نُت نویسی شده آن را نیز همراه با نوارهای برومند، شاگرد فرانسوی وی "ژان دورینگ" درسال 1370 ش در تهران منتشر کرد. در سال 1372 ش، مجموعه اجراهای او به صورت نوار به همراه کتاب نتهای ردیفش منتشر شد. 
نورعلی برومند عمدتاً به عنوان مدافع سنّت هنری قدیم و گردآورنده ردیف هفت دستگاه و پنج آواز موسیقی ایرانی شناخته شده است، در حالی که فراتر از این، تأثیر او به عنوان بزرگترین شفاهی دان موسیقی اصیل در شناساندن اصول و ظرایف هنر سنت موسیقی قابل بررسی است. علاوه بر اینها وی نوازنده ای چیره دست و صاحب سبک بود و از نظر آگاهی به رموز فنّ تلفیق درست شعر با موسیقی در آواز، سازشناسی، دقت کم مانند در تشخیص زنگ و رِنگ صحیح و نیز در شعر شناسی، مرجعی معتبر در دوره خود به شمار می رفت. برومند در تعلیم هنرآموزان در عین وسواس شدید و در گزینش شاگردان و پرهیز از آموزش ظرایف به هنرآموزانی که ثبات هنری ـ اخلاقی نداشتند، در تعلیم افراد شایسته و قابل اعتماد بی دریغ می کوشید. پرهیز از در آمیختن با موسیقی اروپایی نورعلی به روش "کارگاهی" و تعلیم حضوری سینه به سینه، سماعی، گوشی، اعتقاد تام داشت و به ثبت نغمات ایران با اصول نت نویسی موسیقی غرب، اعتباری نمی داد. با وجود پرهیز آگاهانه برومند از درآمیختن با موسیقی اروپایی، با بررسی دقیقتر می توان اثر پذیریهای ملایم و نامحسوس او را از نوع موسیقی متجددانه و غربی شده ایرانِ سالهای 1302 به بعد دریافت. این اثرپذیری بویژه در انتخاب نسبتهای فواصل، انتخاب نوع ساز و در ظرایفی دیگر که با ارائه نمونه های شفاهی دانسته می شود، قابل تشخیص است. 
نورعلی خان برومند سرانجام، در پی سکته قلبی در تاریخ 2 بهمن 1355، در تهران درگذشت و در گورستان ظهیرالدوله به خاک سپرده شد. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۲۸:۳۶

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۲۸:۳۷

اسناد و مراجع