نجیب اللّه توروایانا، متخلص به توروایانا، در سال 1281 ش در جلال آباد به دنیا آمد. وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مدرسهٔ امانیّۀ (لیسهٔ امانی) کابل به پایان رساند سپس، برای ادامه تحصیل به انگلستان رفت و در رشته حقوق و علوم سیاسی دکتری گرفت و به میهن بازگشت. مدتی به تدریس در دانشگاهِ کابل و خدمت در وزارتِ امورخارجه پرداخت. چندی نیز وزیرِ معارف، آموزش و پرورش، افغانستان بود. او در تاریخ 22 آذر 1327 به تهران آمد و از مؤسسات آموزش و علمی دیدار کرد. نجیب اللّه، افزون بر فارسی و پشتو، انگلیسی، فرانسه، عربی و ترکی نیز می دانست. وی در سال 1344 ش درگذشته است. 
نجیب اللّه توروایانا از نوادگان "امیر دوست محمدخان"، بنیانگذار سلسله شاهان و امیرانِ "محمد زائی" در افغانستان، بود. پدرش، "محمد یونس"، در روزگار "امیرحبیب اللّه"، پادشاه افغانستان، سرهنگ بود و در عهد سلطنت "امیرامان اللّه"، ریاست شهرداری کابل را بر عهده داشت. مادرش، "هاجره"، ملقب به "اُخت السّراج"، دختر "امیرعبدالرحمان خان" و خواهر "امیرحبیب اللّه خان" بوده است. 
توروایانا پس از پایان خدمتش در وزارت معارف، سفیرِ افغانستان در چند کشور خارجی، از جمله هندوستان و ایالات متحده امریکا، شد. هم زمان با سفارتِ توروایانا در هند، "علی اصغر حکمت" نویسنده و مترجم معاصر ایرانی، هم سفیر ایران در هند بود. حکمت، که با توروایانا دوستی صمیمانه داشت، وی را مردی بسیار متین و مهربان و ادیب و شعردانی، خوش صحبت معرفی کرده و کثرت اطلاعات او را راجع به هندوستان و علمای قدیم و جدیدِ هند و اوضاع سیاسی آنجا ستوده است. ضیافتِ باشکوهی که حکمت به مناسبت پایان سفارت توروایانا در هند، برپا داشته بود، نشانه احترام او به شخصیت علمی و فرهنگی توروایاناست. حکمت، در سفر به افغانستان در سال 1326 ش با نجیب اللّه خان در وزارتِ معارف ملاقات داشته و در سفرنامه اش از او به نیکی یاد کرده است. 
توروایانا از شاعران و نویسندگانِ خوش قریحه، خوش بیان، لطیفه گو، پُرکار و بااستعداد بود. آثار وی بیانگرِ علاقه او به تاریخ و افتخارات باستانیِ میهنش می باشد. آثار نجیب الله را از نظرِ فنی برتر از آثار معاصرانش دانسته اند. وی از نمایندگان رمانتیسیسم تاریخی در داستان نویسی معاصر افغانستان محسوب می شده است. 
توروایانا را در داستان کوتاه نویسی از پیشگامان و نویسندگانِ پُرکار شمرده اند. داستانهای ذیل با چند داستان دیگر، در مجموعه ای به نامِ اوشاس در سال 1366 ش در کابل چاپ شده است: - اوشاس - مرگِ محمود - پسر رویگر - قُبّه خضرا - هیرمند از دیگر آثار توروایانا که برخی از آنها در مطبوعات ایران به چاپ رسیده است، عبارتند از: - آریانا یا افغانستان، کابل 1324 ش - سْترابون و آریانا، کابل 1324 ش - مبارزه ما در راه آزادی، کابل 1330 ش - مثنوی شام هری، با تصویری از توروایانا در مجله "یغما" چاپ شده است. - غزل افسانه عشّاق، در مجله "یغما" به چاپ رسیده که این غزل در حضور توروایانا در انجمنِ ادبیِ فرهنگستان ایران خوانده شده است. 
نجیب اللّه توروایانا در سال 1344 ش در نیوجرسی درگذشت است. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۷:۴۷

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۷:۴۸

نجیب اللّه توروایانا

خلاصه زندگی نامه

 نجیب اللّه توروایانا، متخلص به توروایانا، نویسنده، شاعر و دولتمرد معاصر افغان که به عنوان یکی از پیشكوستان داستان كوتاه در افغانستان تاثیر عمیقی بر نویسندگان بعد از خود داشت. مضمون اصلی آثار وی حماسی، تاریخی و یا احساسی و رمانتیک بود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع