میرزا علی اکبر خان نفیسی ملقب به ناظم الاطباء کرمانی در حدود سال 1336 ش (1263 ق) در کرمان متولد شد. وی پزشک دربار مظفرالدین شاه بود. او در تأسیس چند مریض خانه منطبق با شرایط روز در تهران و مشهد نقش اصلی را داشته است .تألیفات پزشکی وی متعدد بوده و در زمینه‌های غیرپزشکی نیز شاخص ‌ترین اثر او فرهنگ لغت بزرگ و 5 جلدی است که با‌ عنوان "فرهنگ ناظم‌ الاطباء" مشهور است.ناظم الاطباء پس از پایان تحصیلات، نخستین بیمارستان جدید در ایران را تأسیس کرد. او در 9 خرداد 1303 شمسی در تهران درگذشت . 
ناظم الاطباء پس از پایان تحصیلات مقدماتی در زادگاهش با مساعدت وکیل‌الملک، حاکم کرمان، جهت ادامهٔ تحصیل به تهران آمد و به فراگیری علومی چون حکمت الهی و فلسفه روی آورد و در مدرسه "دارالفنون" تهران، طب را آموخت. وی در 1285  قبل از اتمام دورهٔ طب ، طبابت هنگ مهندسی در تهران به او سپرده شد. 
ناظم الاطباء در سال 1290  قمری ناصرالدین شاه پس از بازگشت از اروپا درصدد برآمد که بیمارستانی به سبک اروپایی در تهران تأسیس کند و برای این کار "میرزا علی ‌اکبرخان‌ نفیسی" را انتخاب کرد. وی تا سال 1298 قمری مسئولیت این بیمارستان که به مریض‌خانه دولتی شهرت یافت را برعهده داشت و به همین دلیل لقب حکیم باشی گرفت.وی در مجلسِ "حِفظُ الصَّحه" یا حفظ تندرستی متشکل از پزشکان معروف شهر حضور داشت. وی در سال 1261 ش (1298) دومین بیمارستان با سبک جدید را در مشهد بنیان نهاد. وی از 1271، از اطبای ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه قاجار شد. 
ناظم الاطباء بعد از کناره گیری از ریاست بیمارستان، سفری به خراسان کرد و یکسال بعد به تهران برگشت. سال 1303 هـ ق به دعوت ظل السطان، به اصفهان رفت، مدتی هم به "قمشه" و نواحی "بختیار"، سفر کرد و بعد از 2 سال، مجددا به تهران برگشت و مشغول طبابت عمومی و وظائف محوله اش شد. حضور فعال در شیوع وباسال 1310 که بیماری "وبا" شیوع پیدا کرد و اکثر پزشکان فرار کرده بودند او با کمال شهامت در تهران ماند و صمیمانه به کار مداوای بیماران پرداخت. 
ناظم الاطباء در گردآوری واژه‏های زبان فارسی نیز سعی بسیار مبذول داشت و آثار ارزشمندی به وجود آورد که مهمترین اثر او در این زمینه، فرهنگ نفیسی در پنج جلد است که مدت 25 سال از عمر خود را صرف گردآوری و تحریر آن کرد. 
ناظم الاطبا کرمانی سرانجام در 9 خرداد 1303ش در 77 سالگی درگذشت. 
علی اکبر نفیسی علاوه بر طبابت به نگارش کتاب همت می ‏ورزید و آثاری را نیز پدید آورد. آثار ناظم‏الاطباء در طب شامل مجموعه کتاب‏های سودمندی است که توسط او تألیف و یا از منابع خارجی ترجمه شده است. عبارتند از:- پزشکی نامه، در علم تراپوتیک (داروشناسی)، از معروفترین کتب او که بسیار مورد توجه اهل فن است و سال 1314 هـ ق، تالیف شده است.- کتابی در علم تشریح- کتابی در پاتولوژی و کلینیک جراحی- رساله ای در فیزیک- رساله ای در جراحی- رساله ای در تراپوتیک- کتاب مذاکرات- نامه زبان آموز- کتاب تعلیمات ابتدائی (که چندین سال از کتب درسی سال اول و دوم مدارس بود).- دستور زبان فارسی (در تهران چاپ شده است).- فرهنگ لغت ناظم‌ الاطباء (در 5 جلد) 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۳۱:۴۱

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۳۱:۴۳

ناظم الاطباء کرمانی

خلاصه زندگی نامه

 میرزا علی اکبر خان نفیسی ملقب به ناظم الاطباء کرمانی، پزشک، ادیب و دانشمند ایرانی که از برجسته ‌ ترین پزشکان ایرانی اواخر عهد قاجار محسوب می شود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع