میرزا محمود شیرازى، متخلص به حکیم و معروف به حکیم شیرازی در سال 1234 ه.ق در شیراز به دنیا آمد. وی دومین فرزند محمد شفیع شیرازی، ملقب به میرزا کوچک متخلص به وصال، معروف به "وصال شیرازى" بود. به عقیده "داور شیرازى" تخلص وى نخست "طوبى" بوده و پس از مهارت در علم طب، تخلص "حکیم" را برگزیده است، اما به نظر "دیوان ‌بیگى"، چون وى حکمت الهى می ‌دانسته، تخلص "حکیم" را برگزیده است. حکیم شیرازی علوم و فنون ادبى و عربى و نیز خوش‌ نویسى را نزد پدر و برادر بزرگترش، "وقار شیرازى"، فراگرفت. وى بر مباحث حکمت، به ‌ویژه حکمت طبیعى، وقوف داشت و به طب نیز علاقه‌ مندتر بود. اشعار برجاى مانده از وى اندک ولى دلنشین است. حکیم در خوش‌ نویسى، خصوصآ خط نستعلیق، مهارت داشت. او از ارادتمندان "رحمتعلی ‌شاه" و داماد وى بود و آداب سلوک را نزد او آموخت. وى پسرى به نام "عبداللّه"، متخلص به "رحمت"، داشت که گفته‌اند جامع کمالات پدر و جدش، "رحمتعلى شاه"، بوده است. سرانجام حکیم در سال 1274 ه.ق در گذشت. 
میرزا محمود در زمان "محمدشاه" به تهران آمد و با "رضا قلی خان هدایت"، مؤلف "مجمع ‌الفصحا"، آشنا و از مصاحبان او شد. حدود یک سال در تهران ماند و سپس به شیراز بازگشت. در سال 1265، او و برادرش وقار و "فتحعلى حجاب"، به درخواست "نظام ‌الملک" فرماندار دکن، رهسپار هندوستان شدند و درسال 1266 به آنجا رسیدند و در بمبئى اقامت کردند.از شعرهاى حکیم استنباط می‌ شود که از این سفر راضى نبوده است. وى در نوشتن خطوط نسخ و نستعلیق، به ویژه با قلم خفى، مهارت بسیارى داشت و در سال نخست اقامت خود در هند، دیوان حافظ را به خط نستعلیق نوشت. وى در آنجا علاوه بر خوش‌ نویسى به طبابت نیز می‌ پرداخت. حکیم پس از دو سال اقامت در بمبئى، به شیراز بازگشت. 
از میرزا محمود شیرازی آثار چندانى باقى نمانده و حتى اشعارش در یک ‌جا جمع‌ آورى نشده است، اما همین اندک شعر باقی ‌مانده از او، نمونه خوبى از شعر این دوره است.  سبک شعرى او را در قصیده چون "ناصرخسرو قبادیانى" و "سنایی‌ غزنوى" دانسته‌اند. وى در غزل پیرو "سعدى" بود. در اشعار وی مدح کمتر به چشم می ‌خورد. 
آثار حکیم در خوش ‌نویسى عبارتند از: مجموعه‌اى از اشعار عشرت وصال: محفوظ در کتابخانه ماهیار نوابى دوره کامل روضت الصفاى میرخواند: در یک مجلد، به قلم کتابت خفى، که در سالهاى 1261 تا 1265 نوشته شده است و در کتابخانه ملى تهران نگهدارى می ‌شد. یک نسخه لوایح جامى: به قلم کتابت جلى عالى، که درسال 1265 نوشته شده است. 
حکیم شیرازی در تاریخ 14 محرّم 1274 بر اثر وبا درگذشت. مادّه ‌تاریخى که وقار ساخته نیز مطابق همین تاریخ است. بنابراین، سخن هدایت، که زمان مرگ حکیم را سال 1268 دانسته است، صحیح نیست. آرامگاه حکیم در شیراز، حرم "احمدبن موسى(ع)" شاهچراغ، در کنار پدرش، واقع است. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۱:۰۰

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۱:۰۱

میرزا محمود شیرازی

خلاصه زندگی نامه

 میرزا محمود شیرازى، متخلص به حکیم، معروف به حکیم شیرازی، شاعر و خوش‌ نویس قرن سیزدهم بود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع