میرزا ابراهیم خان مستوفی معتمدالسلطنه آشتیانی معروف به میرزا ابراهیم معتمدالسلطنه یا ابراهیم معتمدالدوله در حدود سال 1262ق در خاندان با اصل و نسب قوام در تهران متولد شد. مادرش "حاجیه مهرماه خانم عصمت السلطنه" دختر "فرهاد میرزا" فرزند "عباس میرزا" بود. وی تحصیلات خود را در مکتب خانه اختصاصی آغاز کرد و پس از آموختن مقدمات ادبیات فارسی و صرف و نحو عربی که از لوازم اولیه تحصیل آن زمان بود، تاریخ و جغرافیا، حساب و هندسه را نیز فرا گرفت و در ترسل و حسن خط نیز دستی داشت. وی در 18 سالگی در وزارت استیفا مشغول کار شد و چون امور مالی آذربایجان با پدر و جدش بود، نائب مستوفی آذربایجان شد و در سال 1297 وزیر دفتر "هدایت میرزا" مستوفی آذربایجان شد. در سال 1304 "ناصرالدین شاه" به وی لقب "معتمد السلطنه" و خطاب عنوان "جنابی" داد. معتمدالسلطنه از سال 1297ق تا 1309 مستوفی (محاسب) آذربایجان بود. معتمدالسلطنه در دربار شاهان قاجار در مناصب مختلفی خدمت کرد. وی در سال 1318 به پیشکاری ملک منصور میرزا شعاع السلطنه، پسر دوم مظفرالدین شاه درآمد. در سال های پایانی حیاتش در دوره مظفرالدین شاه به حکومت قزوین رسید. وی سرانجام در سال 1337ق درگذشت. 
خاندان "قوام" از مالکین و فئودال های بزرگ آشتیان بودند. نام پدر میرزا ابراهیم معتمدالسلطنه "میرزا محمد قوام الدوله" بود. پدر بزرگ وی  "محمد تقی قوام الدوله" نام داشت. سرجد خاندان قوام میرزا محسن آشتیانی نام داشت که از مالکان بزرگ آشتیان در زمان نادر شاه بود. 
معتمدالسلطنه در جوانی با "طاووس خانم" دختر "میرزا محمد خان سینکی" (جد دکتر امینی) ازدواج کرد وی صاحب دو پسر به نام های حسن و احمد شد. حسن و احمد بعدها با گرفتن القاب قوام السلطنه و وثوق الدوله دو نخست وزیر معروف سال های مشروطه و اوایل سلطنت پهلوی شدند. 
معتمدالسلطنه در سال 1310 با رضایت و اجازه "ناصرالدین شاه" امور استیفای آذربایجان را به پسر ارشد خود "حسن" که لقب "وثوق الملک" گرفته بود، واگذار کرد. ولی عملا کارها زیر سلطه خودش بود، در همان سال شاه او را به عضویت "دارالشورای کبرای" منصوب کرد.   پیشکار (استاندار) فارس در 1311 وقتی ناصرالدین شاه فرزند خود "رکن الدوله" را به حکومت فارس فرستاد، پیشکاری و وزارت او را به معتمدالسلطنه واگذار کرد. پیشکار (استاندار) گیلان معتمدالسلطنه بعد از کناره گیری از پیشکاری رکن الدوله  به تهران بازگشت. در همان سال "مظفرالدین شاه" هنگامی که فرزند خود "شعاع السلطنه" را به حکومت گیلان فرستاد، معتمدالسلطنه رانیز به پیشکاری او منصوب کرد. در اسناد دوره قاجار نامه هایی از معتمدالسلطنه به "مشیرالدوله" (وزیر وقت امور خارجه) در باب چندین مسئله وجود دارند. در این مراسله شکایتی مطرح شده است که از حکومت گیلان به وزیر امور خارجه "مشیرالدوله" در خصوص تعطیل شدن قهوه خانه "شیخ صادق خان" به علت وقوع پیوستن چندین فقره قتل و بروز انواع شرارت ها از قبیل شراب خوری و قماربازی و غیره و غیره. این نامه به مهر "معتمدالسلطنه" مهمور شده است و تاریخ آن نیز مربوط به رجب 1315 است. حاکم قزوین آخرین سمت دولتی معتمدالسلطنه حکومت قزوین بود. "محمدعلی گلریز" در مورد حکومت داری او می نویسد: «معتمدالسلطنه پدر قوام و وثوق حاکم شد، وی پیر و بی حال و بی اراده بود و کارها را معاون او "سالار حشمت" در دست داشت که مردی رشوه خوار و طرار به شمار می رفت. پس از عزل معتمدالسلطنه، "مدحت السلطنه" فرماندار شد. 
وی سرانجام در سال 1337ق درگذشت و در مقبره خانوادگی اش در قم مدفون شد. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۲۹:۱۶

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۲۹:۱۷

میرزا ابراهیم معتمد السلطنه

خلاصه زندگی نامه

 میرزا ابراهیم خان مستوفی معتمدالسلطنه آشتیانی معروف به میرزا ابراهیم معتمدالسلطنه و ابراهیم معتمدالدوله، از رجال سیاسی دوره قاجار که از سوی مظفرالدین شاه به حکومت قزوین منصوب شد. وی پدر وثوق الدوله و قوام السلطنه دو نخست وزیر معروف سالهای مشروطه بود.

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع