مسعود بارزانی در سال 1946 در شهرستان مهاباد، از توابع استان کردستان در ایران در قبیله معروف کرد زبان بارزانی به دنیا آمد. وی  یکی از فرزندان ملا مصطفی است که از خردسالی در مبارزات بارزانی ها شرکت داشت و توانست در جوانی در زمره رهبران بارزانی قرار بگیرد. ملا مصطفی نخستین رهبر حزب دموکرات کردستان عراق بود و مدت ها در ایران، عراق و ترکیه تحت تعقیب بود. وی  برای مدتی به شوروی پناهنده شد. پس از آن مسعود خردسال همراه با دیگر اعضای خانواده به عراق رفت. برخی از اعضای خانواده وی توسط دولت عراق بازداشت و سایرین تبعید شدند. خانواده بارزانی پس از کودتای 1958میلادی عبدالکریم قاسم از تبعید و زندان آزاد شدند و در کنار ملا مصطفی که به عراق بازگشته بود، رهبری مبارزات بارزانی ها را برعهده گرفتند. در این زمان مسعود بارزانی نیز همراه پدر و برادرش ادریس بوده و به مبارزه می پرداخت تا جایی که دولت عراق در سال 1979 میلادی قصد جان او را کرد و ترور ناموفق وی در وین رخ داد. مسعود بارزانی در سال  1979 بعد از مرگ ملا مصطفی از سوی اعضا و طرفداران حزب دموکرات کردستان عراق به رهبری حزب برگزیده شد و به مبارزات ادامه داد تا توانست در سال 1991 پس از یک نبرد بزرگ و مردمی دولت فدرال کردستان عراق را تاسیس کند. همچنین وی به همراه اتحادیه میهنی کردستان، حکومت اقلیم کردستان عراق را تشکیل داد. 
قبیله بارزانی از مهمترین قبایل کرد است که در شهر بارزان، ناحیه قدیمی حکاری واقع در شمال عراق مستقر است. این قبیله به چهار تیره مَزوری، بَروژی، دوله مَری و شیروانی تقسیم می شود. بارزانی‌ها از اهل تسنن بوده و شافعی مذهب ‌اند و به گویش کردی با لهجه کرمانجی تکلّم می‌ کنند. بارزانی ‌ها ابتدا تحت الامر بهدینان بودند تا اینکه در قرن 13 به ممالک مشایخ اهالی نقشبندیه کوچ کردند. کوچی که بعدها تبدیل به مهمترین علل تشکیل ایل بارزانی شد. جمعیت بارزانی که سال‌ ها در خدمت مولانا نقشبندی شهرزوری و خلفای پس از او بودند به مرور زمان توانستند خلافت قوم نقشبندیه را به وسیله شیخ تاج الدین بارزانی بدست آورند. شیخ بارزان نیز پس از مدتی در میان اکراد پیروانی یافت که این مسئله مسبب افزایش جمعیت ایل بارزانی شد. به زودی ایل بارزان ناحیه‌ ای را به سیطره خود درآورده و قریه بارزان را پایه‌ گذاری کردند. این قریه هم اکنون شهر کوچکی در استان اربیل کردستان عراق است. قرار گرفتن بارزان در سمت چپ رود زاب بزرگ رونق و توسعه آن را به هم راه داشت. از طرف دیگر هم مرز شدن بارزان از شمال با ترکیه و از شرق با ایران باعث شده است تا این منطقه موقعیت سوق الجیشی پیدا کند. به علاوه جغرافیای کوهستانی و صعب العبور بودن منطقه بارزان آن را به مرکز تقویت و توسعه روحیه قومیت ‌گرایی و استقلال ‌طلبی کردهای عراق تبدیل نمود. 
ایل بارزانی از دیر باز هیچگاه با حکومت‌های عرب، ترک و ایرانی سر آشتی نداشتند. این ایل به مرور زمان توانست با جذب طوایف اطراف، دامنه نفوذ خود را گسترش دهد. پروشین، مزوری، هِرکیان، شیروان و بَرادوست از جمله طوایفی بودند که به بارزانی پیوستند. به این ترتیب گستره حوزه نفوذ سیاسی و معنوی ایل بارزانی تا رواندوز در شرق، عمادیه در غرب، رود زاب بزرگ در جنوب و حکاری در شمال افزایش یافت. به تدریج تمامی مناطق کوهستانی شمال عراق که امروز "کردستان عراق" نامیده می ‌شود به زیر پرچم بارزانی درآمدند. از این رو ایل بارزانی تبدیل به خطری بالقوّه برای امپراطوری عثمانی شد، خطری که در پی کشمکش با والیان عثمانی بالفعل شده و سال ‌های سال منطقه را دستخوش آشوب نمود. بارزانی‌ها تا اوایل قرن بیستم از نظر خارجی ‌ها بالاخص قدرت ‌های غربی بی‌ اهمیت بودند، اما با آغاز فعالیت‌ ها برای بهره ‌برداری از نفت منطقه کرکوک حساسیت کشورهای غربی به سمت آنان جلب شد. این کشورها مایل به تطمیع و آرام نگهداشتن آنها بودند تا حکومت عثمانی بتواند نفت مورد نظر ایشان را تامین کند. اداره امور سیاسی بارزانی ها مسعود بارزانی در سال 1987میلادی پس از مرگ برادرش ادریس، اداره امور سیاسی و مذاکرات خارجی بارزانی ها را به عهده گرفت و توانست رهبری بارزانی ها را تصاحب کند. 
مسعود بارزانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی به ایران بازگشت و به نوعی رابط بارزانی ها با جمهوری اسلامی گردید. موضع بارزانی در قبال شورش کردهای تجزیه طلب ایران در دوران پس از پیروزی انقلاب اسلامی که در کردستان ایران، گروه‌های تجزیه طلب به حزب بعث کمک می کردند، مسعود بارزانی و حزب او یعنی دموکرات کردستان عراق، در کنار ایران ایستادند و حتی در عقب راندن شورشیان کرد ایرانی به داخل خاک عراق نیز با ایران همکاری کردند، تا جایی که قاسملو دبیرکل حزب دموکرات کردستان، بارزانی ها را جماعت آدم‌ خوار نامید. در این میان برخی بر این باورند که بارزانی ها پس از پیروزی انقلاب اسلامی به این علت خود را به ایران نزدیک کردند تا بتوانند قدرت و اثرگذاری گذشته را سال ها پس از قطع حمایت های رژیم سابق ایران بدست آورده و از رکود خارج شوند. از این منظر آنها به بهانه مبارزه با تفکرات چپ و کمونیست ها در کردستان ایران، حمایت و تسلیحات نظامی دریافت کردند، اما در عمل برای بیرون راندن کردهای شورشی از کشور، با تندروی های خود به کرد کشی و خشونت های شدیدی دست زدند؛ در این میان ادریس بارزانی نقش پررنگی در بروز این خشونت ها داشت. اختلاف با حزب دموکرات کردستان عراق در مجموع درگیری مسعود بارزانی با گروه های کرد ایران، موقعیت آنان را در داخل کردستان عراق تضعیف کرد و موجب اختلاف کینه توزانه و عمیق اتحادیه میهنی کردستان و حزب دموکرات کردستان شد؛ به حدی که جلال طالبانی رهبری اتحادیه، حزب دموکرات و ادریس بارزانی را به تیرباران 1000 نفر از پیش‌ مرگ‌ های حزب طالبانی در مرز ترکیه و عراق متهم کرد و بارزانی ها نیز در جواب، جلال طالبانی را‌ فاحشه سیاسی نامیدند. 
مسعود بارزانی موفق شد با برپا کردن شورش "راپه ین" در سال1991 میلادی و دقیقا پس از جنگ کویت و عراق و در زمان برقراری وضعیت ممنوعیت پرواز عراق به بالای خط 36 درجه توسط نیروهای ائتلاف، کنترل کردستان عراق را بدست آورده و دولت اقلیم کردستان عراق را تاسیس کند. رهبر حکومت کردستان عراق با تصرف عراق در سال 2005 میلادی و سرنگونی رژیم صدام، حکومت سرزمین کردستان به طور رسمی و قانونی تشکیل شد و مسعود بارزانی با وجود آنکه بسیاری بر انتخابات انجام شده و نتیجه حاصل که همان پیروزی بارزانی بود، تشکیک دارند، اما با صدارت بر حزب دموکرات کردستان عراق، موفق به کسب رهبری حکومت کردستان عراق گردید. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۲۹:۲۱

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۲۹:۲۲

مسعود بارزانی

خلاصه زندگی نامه

 مسعود بارزانی، از رهبران حزب دموکرات کردستان عراق که مبارزات اجداد پدری خود در ایل بارزانی را برای کسب قدرت و استقلال ادامه داد. وی پس از یک نبرد گسترده توانست در سال 1991 دولت فدرال کردستان عراق را تاسیس کند و ریاست آن را برعهده بگیرد. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع