محمد علی پاینده لنگرودی، معروف به محمود پاینده، در تاربخ 12 آذر 1310 در لنگرود به دنیا آمد. وی تحصیلات ابتدایی را در سال 1317 ش در زادگاهش آغاز، و در دوازده سالگی به سبب بیماری مدرسه را رها کرد. او پس از دو سال دوباره به ادامه تحصیل پرداخت. محمود پاینده با مبارزان سیاسی دهه 1320 ش همگام بود و در همین سالها شعر و شاعری را با روزنامه "چلنگر" "محمد علی افراشته" آغاز کرد و شیوه شعر گفتن را از او آموخت. وی پس از کودتای 28 مرداد 1332 دگربار ناگزیر ترک تحصیل کرد و راهی تهران شد. او سرانجام در سال 1377 ش درگذشت. 
دی ماه سال 1333 کتاب کوچکی به نام "نغمه های زندگی" منتشر شد که در آن اشعار شاعرانی که شعرشان در مجله "امید ایران" چاپ می شد گردآمده بود. پنج شعر این مجموعه از محمود پاینده بود. سالهای 1334 تا 1345 ش دوره آشنایی و ارتباط او با اهل قلم بود و در مجله "امید ایران" شروع به کار کرد و همه هفته دو صفحه شعر سیاسی می سرود. منظومه های سیاسی او در آن مجله خوانندگان بسیاری داشت. وی از سال 1337 ش برای گذراندن زندگی به کارهای مختلفی از قبیل حسابداری، نقاشی، و تابلوسازی دست یازید، خوشنویسی را نیز در انجمن خوشنویسان نزد استادانی چون "ابراهیم بوذری طالقانی"، "سیّد حسین میرخانی" و "عبدالله فرادی" فراگرفت. 
پاینده از شاعران خوش قریحه گیلکی و فارسی بود. شعر کهن و نو را خوب می شناخت و در بیشتر زمینه های شعر کهن مانند قصیده، غزل، رباعی و دوبیتی اشعاری سرود، اما شیوه شعر نیمایی را بیشتر می پسندید. اشعار فارسی وی که عموماً مضمون اجتماعی داشت، در عین زیبایی، عامه پسند و عاری از تعقیدات لفظی بوده است. اشعار گیلکی او، شیوا و سلیس و آکنده از مضامین دلنشین مردم پسند است. 
اشعار گل عِصْیان ترانه های گیلکی گیلوا منظومه گیلکی یِهْشُو، بوتسنو روخُئوُنَه (به معنای "شبی به رودخانه رفتم" با اندیشه سیاسی) منظومه گیلکی لیله کو (به معنای "لیله کوه"، با مضمونهایی براساس باورهای مردمی در سال 1358 ش به چاپ رسید.) پژوهش ها پاینده بعدها به میدان پژوهش به ویژه در فرهنگ عامه گام نهاد و بقیه عمر خود را در این راه صرف کرد. حاصل کارهای او در این زمینه بدین شرح است: مثلها و اصطلاحات گیل و دیلم آئینها و باورداشتهای گیل و دیلم فرهنگ گیل و دیلم مقاله های تحقیقی مقاله های تحقیقی محمود پاینده در مجلات و مجموعه های پژوهشی مانند "آدینه"، "چیستا"، "صدای شالیزار"، "گیله وا"، "گیلان نامه"، و "یادگارنامه فخرایی" به چاپ رسیده است. 
گل عِصْیان این اثر نخستین مجموعه اشعار فارسی محمود پاینده، که اشعاری بر ضد ستم و بی عدالتی بوده، در سال 1334 ش، با مقدمه "پرویز جهانگیر"، منتشر شد. ترانه های گیلکی این مجموعه شامل 44 دوبیتی بوده که در سال 1336 انتشار یافت که افزون بر مقدمه، پانزده ترانه آن از پاینده است. گیلوا کاملترین مجموعه اشعار پاینده نام داشته که به چاپ نرسیده و مشتمل است بر 94 شعر، که تاریخ نخستین شعر آن، سال 1333 ش و آخرین آن آبان 1376 است و بیشتر اشعار آن در میان سالهای 1335 تا 1337 ش سروده شده که در واقع پربارترین سالهای شاعری اوست. مثلها و اصطلاحات گیل و دیلم این اثر شامل حدود 1300 مَثَل و اصطلاح گیلکی، کاربُرد، واژه نامه و آوانوشت که حاصل هشت سال کاروکوشش مؤلف درباره دو قوم گیل و دیلم است. این کتاب نخستین بار در سال 1352 ش از سوی بنیاد فرهنگ ایران به چاپ رسید و بعدها با افزوده های بسیار با عنوان "فرهنگ مثلها و اصطلاحات گیل و دیلم" از طرف انتشارات "سروش" در سال 1374 ش منتشر شد. آئینها و باورداشتهای گیل و دیلم این کتاب نخست در سال 1355 ش از سوی بنیاد فرهنگ ایران و، با افزوده هایی در سال 1377 ش از سوی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به چاپ رسید. فرهنگ گیل و دیلم این اثر که حاصل 25 سال پژوهش وتحقیق محمود پاینده بوده، نخستین بار در سال 1366 ش توسط انتشارات "امیرکبیر" منتشر شد و در ششمین دوره کتاب سال به عنوان بهترین کتاب برگزیده شد. 
محمود پاینده در 67 سالگی در تاریخ 27 آبان 1377 در تهران درگذشت. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۰:۴۰

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۰:۴۱

محمود پاینده

خلاصه زندگی نامه

 محمد علی پاینده لنگردودی، معروف به محمود پاینده، شاعر، مردم شناس، کارشناس فرهنگ گیلکی و مورخ معاصر بود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع