محمد رضا ترکی در سال 1341 در آبادان متولد شد. از اواسط دهه 1360 سرودن شعر را آغاز کرد. در کارنامه فرهنگی او جدای از تدریس و عضویت در هیات علمی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، مسئولیت‌هایی چون مدیریت شبکه رادیویی فرهنگ و سردبیری فصلنامه تخصصی شعر را دیده می شود. او دبیر هیأت داوران در بخش پژوهش چهارمین جایزه قلم زرین بود. ترکی همچنین صاحب مجموعه داستانهای "خانه تکانی"  و "خاکستر آیینه" می باشد. اشعاری با مضامین دفاع مقدس بخشی از آثار منظوم وی را تشکیل می دهد. او دارای مدرک دکتری ادبیات و زبان فارسی است. 
- اخذ مدرک کارشناسی زبان و ادبیات فارسی در سال 1371 از دانشگاه تهران - اخذ مدرک کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی در سال 1375 از موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی - اخذ مدرک دکتری زبان و ادبیات فارسی در سال 1379 از دانشگاه تهران 
علاوه بر آثار داستانی، ترکی به تحقیق در ادبیات و سرودن شعر نیز پرداخته است. شعرهای او بیان همان حکایات و داستان های تاریخی، عرفانی و مذهبی اند که در قالب شعر ریخته شده اند. آثار وی عبارتند از: كتاب‌های تألیفی - پارسای پارسی، سلمان فارسی به روایت متون فارسی، انتشارات توسعه قلم، 1381 - فصل فاصله، مجموعه شعر، انتشارات همسایه، 1381 - از واژه تا صدا (پیرامون ادبیات و رادیو)، انتشارات طرح آینده، 1382 - تاریخ و تطور علوم بلاغت، انتشارات سمت، 1383 - پارسای پارسی (ویرایش)، انتشارات علمی و فرهنگی، 1387 - پرسه در عرصه کلمات، پنجاه و پنج مقاله و یادداشت در زمینه ادبیات، انتشارات سخن، 1387 - مجموعه داستان خانه تکـانی - مجموعه شعر خاکستر آیینه - هنوز اول عشق است، نشر توسعه کتاب ایران، 1388 - بغض در نواحی لبخند - خورشید بی غروب عاشورا، نشر ابصار، 1388 - سماع شاعرانه بر مدار عشق، روزنامه جام جم، اسفند 1389 ترجمه - تاریخ و تطور علوم بلاغت، اثر شوقی ضیف، نشر سمت، 1384 مقالات چاپ شده در نشریات داخلی "عهدنامه سلمان فارسی"، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی - دانشگاه تهران (1380) ص 209-197 "دشواریهای دیوان خاقانی" کتاب ماه (کلیات) (1383) ص 94-111 "رسول ماه" مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی - دانشگاه تهران (1384) ص 145-152 "بربساط غزل خاقانی" نامه فرهنگستان 7، 3 (1384) ص 100-112 "دوباره کاری وشتابزدگی درتصحیح هفت دیوان محتشم کاشانی" نامه فرهنگستان 7، 27 (1384) ص 90-107 "دریافته هایی ازدیوان خاقانی" ادب فارسی 1، 1 (1388) ص 21-35 "آویختن تازیانه" نامه فرهنگستان 11، 1 (1389) ص 25-32 "ای مدنی برقع مکی نقاب" نامه فرهنگستان 12، 1 (1390) ص 38-44  "میان خانه جهان" ادب فارسی دانشگاه تهران 1، 193 (1390) ص 93-100 "نقد و تکمله ای بر "سراچه آوا و رنگ"." فصلنامه پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی (سخن سمت سابق) 16، 27 (1391) ص 121-146 "شگردهای طنزآفرینی خاقانی" ادب فارسی دانشگاه تهران 3، 1 (1392) ص 111-130، به اتفاق موسی دامن کش "نقد و شرح قصاید خاقانی و پاسخ به استعلامات و ابهامات استاد استعلامی(بخش اول)" نشریه کتاب ماه 17، 79 (1392) ص 18-37 "تحلیل سروده هایی از خاقانی شروانی از رهگذر نقد جام عروس خاوری" پژوهش نامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی 6، 28 (1392) ص 19-34 "نقد و شرح دیوان خاقانی و پاسخ به استعلامات و ابهامات استاد استعلامی(بخش دوم)" نشریه کتاب ماه 17، 80 (1392) ص 40-56 "نقد و شرح قصاید خاقانی و پاسخ به استعلامات و ابهامات استاد استعلامی(بخش سوم)" نشریه کتاب ماه 17، 81 (1392) ص 38-60 "قید زمان "همیشه" در زبان فارسی" دستور (ویژه نامه نامه فرهنگستان9 1، 10 (1393) ص 65-78 ترکی، محمدرضا و علی اصغر اسکندری. "شادی آبادی و شرح او بر دیوان انوری." شبه قاره ؛ ویژه نامه نامه فرهنگستان اول، 3 (1394) ص 115-132 
خانه تکانی این اثر که در سال 1369 تالیف شده، شامل داستان هایی است که روایت نوستالژی رزمندگانی برای بازگشت به وطن مألوف - جبهه- است. شخصیت های داستان های کوتاه جنگ مربوط به رزمندگان بازمانده از جنگ تضاد بین زندگی در شهرها و جبهه های جنگ را برنمی تابند و به دنبال مفری می گردند که به سرزمین آشنا و مألوف خویش بازگردند. آنان چونان پرندگانی اسیر، دیوانه وار خود را بر در و دیوار قفس می زنند و عاقبت، خونین بال و افسرده در گوشه ای کز می کنند. مجموعه مقاله‌هایی درباره خاقانی این اثر یک کار تحقیقی سنگین و وقت گیر از ترکی بوده که بخش عمده‌ای از آن صورت گرفته است. برخی از مقالات این کتاب درباره زندگی و شعر خاقانی می باشد. نویسنده در بخش‌هایی از این کتاب به شرح مشکلات او و نکاتی که شاعران جدید و قدیم به آن توجه نکرده‌اند، اما در روند شعر و زندگی خاقانی تاثیرگذار بوده، پرداخته است. ترکی به نقد آثاری که درباره خاقانی منتشر شده یا ذکر مواردی که "سید ضیاء‌الدین سجادی" در فرهنگ لغات و تعبیرات خاقانی از قلم انداخته را از دیگر بخش‌های این کتاب معرفی کرده است. وی، خاقانی را شاعری با شخصیت، و شعرش را پیچیده و دشوار می داند. خاکستر آیینه این اثر که سومین مجموعه شعر ترکی می باشد، شامل سروده‌های وی در سال های 1392 و 1393 می باشد، که در قالب‌های مختلف مانند غزل و شعر نو، آماده سروده شده است. سروده‌های این مجموعه شامل 120 صفحه‌ای بیشتر تغزلی، اجتماعی، فکری و اندیشه‌ای اند. در سروده‌های اجتماعی فضا به سمت واقعیت می ‌رود و در برخی دیگر از سروده‌ها که حال و هوای شخصی‌ تری دارند، تصاویر شعری درونی ‌ترند. ترکی، که شاعر دفاع مقدس نیز می باشد با توجه به مجموع کارهای قابل توجهی که از جوانان شاعر در عرصه دفاع مقدس به چشم می خورد امید دارد با جذب علاقه مندان به حوزه دفاع مقدس عامل تشویقی برای تولید آثار در این حوزه به حساب آید. 
4 مهر ماه سال 1393، ابراهیم حاتمی کیا در مراسم اختتامیه سیزدهمین جشنواره فیلم مقاومت که با حضور مسئولان و اهالی سینما در سالن همایش های برج میلاد در تهران برگزار شده بود بعد از آنکه جایزه ویژه هیات داوران را از آن خود کرد انتقادات تندی را نسبت به اظهارات عباس کیارستمی در خصوص دفاع مقدس مطرح نمود که تبدیل به بحث داغ رسانه ها شد. پس از پخش صحبت های حاتمی کیا در تلویزیون بود که ویدئویی از کیارستمی در شبکه های مجازی منتشر شد.  اظهارات کیارستمی در این ویدئو که تقریبا مربوط به اواخر اسفند سال 1392 می شد و او را در حاشیه یک جلسه پرسش و پاسخ با دانشجویان سیراکیوز آمریکا نشان می داد، حاوی مطالبی در خصوص 8 سال دفاع مقدس بود که در واکنش به سخنان حاتمی کیا صورت گرفته بود: «یک هفته قبل از اینکه اینجا بیایم یکی از فیلمسازانی که سال‌ها فیلم جنگی ساخته (اشاره به ابراهیم حاتمی کیا) فیلم‌های پرهزینه جنگی و البته با مخاطب کمتر- برای اینکه مخاطب ایرانی دیگر حوصله جنگ نداشت، بنابراین بودجه‌های خیلی سنگین می‌گیرد و فیلم‌های جنگی می‌سازد، گوش من را پیچانده بود که زمانی که ما داشتیم می‌جنگیدیم کیارستمی داشت دنبال دفترچه دوستش می‌گشت. «خانه دوست کجاست» یکی از پربیننده‌ترین فیلمهایی بود که من ساختم، درواقع همه جای دنیا آن را می‌شناسند. «خانه دوست کجاست» ماندگار شد چون راجع به یک ارزش انسانی صحبت می‌کرد اما فیلم‌های تو نماند چون تو راجع به یک پریودی از تاریخ ایران حرف زدی که تازه آن پریود هم به هیجان اورد بچه ها را. احمدپور (شخصیت اصلی فیلم خانه دوست کجاست) رفت پس داد دفترچه را، اما تو به هیجان آوردی و احمدپورهای دیگر رفتند در جنگ و کشته شدند و حالا پس از سال‌ها می‌شود راجع به آن‌ها فکر کرد که آن‌ها چطوری از بین رفتند. در یک جنگی که هیچ مفهومی نداشت». اعتراض منظوم ترکی به کیارستمی در واکنش به اظهارات منتشر شده از کیارستمی، محمدرضا ترکی شعری به نشانه اعتراض سرود. این شعر که سخنی است منظوم با کارگردان "خانه دوست کجاست"، به شرح زیر است: گفت عباس کیارستمی آن جنگ و دفاع
            پیش من یکسره بی معنی و بی مفهوم است ضمن ابراز ادب خدمت او میگوییم
                بی ادب از نظر رحمت حق محروم است
 معنی جنگ شرف بود و دلاورمردی
               وین سخن پیش حقیقت طلبان معلوم است جنگ مفهوم دفاع از وطن و ایمان بود             وطنی کاین همه در اوج شرف مظلوم است
 اگر آن روز تو در معرکه غایب بودی
            و نگفتی که تجاوز به وطن محکوم است،
 دست کم حرمت خونهای فروریخته را            پاس میدار که جز این ستمی محتوم است
 خانه دوست کجا بود؟ همان جا که در آن        مادری پیر به سوگ پسری مغموم است آه از زخــــــــــم زبانی که هدف میگیرد
          شیمیایی شده ای را که تنش مسموم است هرچه سیمرغ، نه صدمرغ بگیری بی شک       پیش یک قطره خون شهدا چون بوم است
 چون که اسکار و نوبل مزد خیانت باشد          پیش مردان وطن فضله جغدی شوم است
 از پس عینک تیره به جهان می نگری
             زین سبب روز چو شب در نظرت مکتوم است تو هنرمندی و استادی و حرمت داری            بیگمان طعنه و حرمت شکنی مذموم است
 عذر میخواهم ازین گونه سخن گقتن خویش
       سخن تلخ شرار است و ادب چون موم است
 شاید از خشم سخن گفته ای و سهو و خطا
       هیچکس نیست که از خشم و خطا معصوم است وطنی را که تو از عمق دلت میخواهی
            اگر امروز نه در پنجه روس و روم است،
 علتش جنگ بزرگی ست که از فرط شکوه         در نگاه تو و امثال تو نامفهوم است! 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۵۷:۱۵

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۵۷:۱۶

محمد رضا ترکی

خلاصه زندگی نامه

 محمد رضا تركی، محقق، مترجم و از چهره‌های مطرح ادبیات معاصر در حوزه آكادمیک و داستان و شعر که مسئولیت‌هایی چون مدیریت شبكه رادیویی فرهنگ و سردبیری فصلنامه تخصصی شعر را در کارنامه ادبی خود دارد. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع