محمد خوانساری در سال 1300 در شهر "اصفهان" به دنیا آمد. او بعد از اتمام تحصیلات مقدماتی در رشته فلسفه و علوم تربیتی به تحصیل پرداخت و دکترای منطق و فلسفه را از دانشگاه "سوربن" در شهر "فرانسه" دریافت کرد. او در دانشگاه تهران به تدریس فلسفه، منطق، روانشناسی و ... پرداخت و در کنار تدریس به تالیف و ترجمه کتاب و مقاله همت گمارد. از آثار او می توان به "منطق صوری" و "صرف و نحو و اصول تجزیه و ترکیب" اشاره کرد که بارها تجدید چاپ شدند. او از معدود افرادی بود که به تالیف کتاب در زمینه منطق و فلسفه مربوط به دانش آموزان در مقطع پیش از دانشگاه توجه داشت.او از سال 1370 به عضویت پیوسته فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی درآمد و در سال 1382 به عنوان چهره ماندگار رشته منطق مورد تقدیر قرار گرفت.دکتر خوانساری در 13 اسفند 1388 در 88 سالگی به دیار باقی شتافت و پیکرش در بهشت زهرا(س) در تهران به خاک سپرده شد. 
محمد خوانساری پس از طی دوره ابتدایی در مدرسه "ایران"، دوره متوسطه را در دبیرستان "سعدی" در شهر "اصفهان" به پایان رساند. او از همان سال های اول دبیرستان همزمان با کسب علوم متداول به تحصیل زبان عرب و علوم دینی نیز همت گمارد و در جلسات درس چند تن از علمای اصفهان و دارای درجه اجتهاد، دروس اصول عقاید،‌ اخلاق و دیگر علوم مرتبط را آموخت. قسمتی از "شرح منظومه حاجی سبزواری" و قسمتی از "شرح اشارات" را هم در محضر "استاد حاج میرزا ابوالحسن شعرانی" تلمذ نمود.محمد خوانساری در سال 1319 به اخذ دیپلم دانشسرای مقدماتی نایل شد. از آنجا که رتبه دوم را دارا بود، جهت ادامه تحصیل به دانشسرای عالی در تهران فرستاده شد. از استادان او در این دوره می توان از "استاد جلال الدین همائی"، "رضا زاده شفق" و "مدرس رضوی" نام برد. او در سال 1331 پس از پایان دوره دانشسرای عالی، تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته فلسفه آغاز نمود و از محضر اساتیدی چون "ملک الشعرای بهار"، "عباس اقبال"، "دکتر محمد معین"، "دکتر یحیوی" و "دکتر علی اکبر سیاسی" بهره برد و نیز در این دوران منطق و حکمت طبیعی را از "فاضل تونی" فراگرفت. در آن زمان در رشته فلسفه و علوم تربیتی، روانشناسی و جامعه شناسی نیز تدریس می ‌شد به همین دلیل استاد خوانساری در سال 1323 با احراز مدرک فلسفه و علوم تربیتی از دانشسرای عالی تهران فارغ التحصیل شد. تحصیل در رشته ادبیات همزمان با تدریس او در سال 1326 به تدریس در دانشگاه تهران پرداخت و در حین تدریس در دانشگاه، تحصیلات خود را در رشته ادبیات فارسی آغاز نمود و در سال 1329 با احراز رتبه اول در آن رشته موفق به کسب مدرک لیسانس شد. محمد خوانساری از سال 1332 تا سال 1339 موفق به گذراندن تمامی درس های دوره دکترای ادبیات فارسی و اخذ 10 شهادت نامه شد. دکتر خوانساری موضوع رساله خود را "توصیف کیفیات نفسانی در مثنوی مولانا" به راهنمایی "استاد فروزانفر" قرار داد. از استادان او در این دوره می توان از "بدیع الزمان فروزانفر"، "جلال الدین همایی"، "احمد بهمنیار"، "میرزا عبدالعظیم خان قریب"، "ابراهیم پور داوود"، "صادق کیا" و "دکتر حسین خطیبی" نام برد. او در این زمان در تصحیح کتاب "مصباح الهدایه" با "استاد همایی" همکاری داشت. سفر به فرانسهدکتر خوانساری در سال 1337 جهت مطالعه علمی به "فرانسه" رفت و در سال 1340 به اخذ درجه دکتری در منطق و فلسفه با عالی ترین درجه از دانشگاه "سوربن" در "پاریس" نائل شد. درس اصلی ایشان در این مدت "منطق ارسطویی" بود که از محضر "پروفسور پواریه" آموخت و از دیگر استادان وی می توان از "ژان وال"،‌ "ژانکلویچ" و "برنشویگ" نام برد. او موضوع معرفت‌ شناسی تکوینی را با حضور در کلاس‌ های "پروفسور پیاژه"، نظریه پرداز و روانشناس سوئیسی فراگرفت. 
محمد خوانساری در سال ‌های ابتدایی دهه 20 با وجود سن کم به عنوان مدرس در دانشگاه "معقول و منقول" درس روانشناسی می‌ داد و سپس در سال 1323 به استخدام آموزش و پرورش درآمد و در دبیرستان "عظیمیه" واقع در "شهر ری" به تدریس پرداخت. او پس از 3 سال با دعوت "دکتر علی اکبر سیاسی"، رئیس وقت دانشگاه تهران و رئیس وقت دانشکده ادبیات به عنوان دبیر دانشگاه و متصدی آزمایشگاه روانشناسی، جهت تدریس "روانشناسی تربیتی" به دانشگاه تهران منتقل شد.او در طی سال های تدریس در دانشگاه، تدریس درس منطق، فلسفه عمومی،‌ صرف و نحو متون فارسی فلسفی و فلسفه اسلامی را بر عهده داشت و سرانجام در سال 1361 پس از 37 سال تدریس به افتخار بازنشستگی نائل آمد. 
محمد خوانساری در سال 1370 به عضویت پیوسته‌ فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد و به عنوان عضو گروه واژه گزینی با این فرهنگستان همکاری داشت. این نهاد ادبی، به پاس خدمات او در سال 1388 جشن‌ نامه ‌ای را به نام وی منتشر کرد که در بخشی از این جشن‌ نامه زندگی او به قلم و بیان خودش آمده است. 
به پاس خدمات علمی و فرهنگی استاد خوانساری در سال 1384 نشان انجمن آثار و مفاخر به وی اعطاء شد و همچنین در همین سال جایزه بهترین کتاب سال در گروه فلسفه، رشته منطق به ترجمه کتاب "ایساغوجی" نوشته "فرفوریوس‌" به وی اعطاء شد. 
دکتر محمد خوانساری پس از سالها تحقیق و پژوهش در سال 1382 به عنوان چهره ماندگار در رشته منطق معرفی شد و مورد تقدیر قرار گرفت. 
دکتر محمد خوانساری به انتشار 8 جلد کتاب در زمینه منطق و نیز 32 مقاله به زبان های فارسی و فرانسه در موضوع‌ های منطق، فلسفه، انسان شناسی، روانشناسی، ادبیات و عرفان مبادرت نمود. او از معدود افرادی بود که در نگارش کتابهای دروس منطق و فلسفه مربوط به مقاطع تحصیلی قبل از دانشگاه اهتمام نمود. برخی از آثار وی عبارت‌ اند از: "صرف و نحو و اصول تجزیه و ترکیب" در 15 جلد که نزدیک 40 بار تجدید چاپ شد، "منطق صوری‌"، "مختارات من الادب الحدیث"‌، "فرهنگ اصطلاحات منطقی به‌ انضمام واژه ‌نامه‌ فرانسه و انگلیسی".او دو کتاب "مقولات" از "ارسطو"، "ایساغوجی" نوشته "فرفوریوس‌" و "ایقاظ النائمین" اثر "ملاصدرا" را نیز ترجمه نموده است."ایقاظ النائمین" به‌عنوان جامع‌ ترین اثر "صدرالمتالهین شیرازی" در حوزه‌ عرفان اسلامی است که همه مطالب عرفان در دیگر آثار او را در بر میگیرد. 
دکتر محمد خوانساری در 13 اسفند 1388 در 88 سالگی بعد از طی دوران طولانی بیماری درگذشت و پیکر او بعد از تشییع در دانشگاه تهران در بهشت زهرا(س) در تهران به خاک سپرده شد. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۳۰ ۰۰:۰۰:۰۰

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۳۰ ۰۰:۰۰:۰۰

محمد خوانساری

خلاصه زندگی نامه

 محمد خوانساری، استاد فلسفه و منطق که در سال 1382 به عنوان چهره ماندگار رشته منطق معرفی شد و مورد تقدیر قرار گرفت. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع