شیخ نورالدین،علی بن الحسین بن عبد العالی کرکی عاملی ملقب به محقق کرکی و محقق ثانی، در سال 865 یا 870 ق (839 تا 844 ش) در روستای كرك نوح از روستاهای جبل عامل لبنان به دنیا آمد. پدرش عزالدین حسین نام وی را علی گذاشت و بعدها نورالدین لقب گرفت. دوران كودكی او به پاس مراقبت مادر و تلاش پدر به خوبی گذشت و محیط خانواده اسلامی آنان در او تأثیر شگرفی گذاشت. از القاب او محقق ثانی، مولای مروج، محقق كركی و شیخ علایی مروج الذهب و شیخ الاسلام می باشد. محقق کرکی در شام و عراق تحصیلات خود را تکمیل کرده و سپس به ایران در زمان شاه طهماسب اول آمده و منصب شیخ الاسلامی برای نخستین بار در ایران به او تفویض شد. منصب شیخ الاسلامی بعد از محقق کرکی به شاگردش شیخ علی منشار، پدر زن شیخ بهایی رسید و بعد از او این منصب به شیخ بهایی واگذار شد. فرمانی که شاه طهماسب به نام او نوشته و به او اختیارات تام داده در حقیقت او را صاحب اختیار واقعی و خود را نماینده او دانسته است، معروف است. کتاب معروف او که در فقه زیاد از آن نام برده می شود "جامع المقاصد" است که شرح قواعد علامه حلی است. او علاوه بر این، المختصر النافع محقق و شرایع محقق و چند کتاب دیگر از علامه و چند کتاب از شهید اول را حاشیه زده و یا شرح کرده است. آمدن محقق ثانی به ایران و تشکیل حوزه درسی در قزوین و سپس در اصفهان و پرورش شاگردانی مبرز در فقه، سبب شده که برای نخستین بار پس از دوره صدوقین، ایران مرکز فقه شیعه بشود. محقق کرکی به دو واسطه شاگرد شهید اول است. پسر محقق کرکی به نام شیخ عبد العالی بن علی بن عبد العالی نیز از فقهاء شیعه است که ارشاد علامه و الفیه شهید را شرح کرده است. محقق کرکی در سال 940 ق (912 ش) در نجف اشرف به شهادت رسید و در حرم مطهر امام علی علیه السلام به خاک سپرده شد. 
محقق ثانى داراى دو پسر و دو دختر بود كه پسر اول او شيخ عبدالعالى نام داشت و از دانشمندان بزرگ عصر خود شناخته مى شد و در كاشان مقيم بود. پسر ديگرش شيخ حسن نام داشت. يكى از دختران محقق در جبل عامل ازدواج كرده است كه فرزندى از او متولد شد كه مير سيد حسين حسينى نام داشت؛ او در اردبيل به تدريس و حل و فصل مشكلات مردم پرداخته، شيخ الاسلام آن شهر بوده است. دختر ديگرش در ايران با ميرشمس الدين محمد استرآبادى ازدواج كرد و از آنان فرزندى به دنيا آمد كه نامش را سيدمحمد باقر گذاردند. او در آسمان علم و معرفت ايران درخشيد و به ميــرداماد معروف شد و او استاد صدرالمتالهين، ملاصـدرا، فيلسوف بزرگ و بنيانگذار حكمت متعاليه بود. 
علی بن عبدالعالی در سنین کودکی درس و مدرسه را شروع كرد و پس آموزش‌های ابتدایی به حوزه علمیه كرك و در جرگه دانش‌پژوهان علوم اسلامی وارد شد. درس و بحث و مطالعه از او طلبه‌ ای جوان ساخت. پس از آن به روستای میس رفت و با تلاش پیگیر، از استادان آن حوزه شناخته شد که شهید ثانی یكی از شاگردان وی در آن حوزه بود كه شرایع الاسلام و قواعد را نزد او فراگرفته است. محقق ثانی چندی نیز در جبع لبنان به تحصیل مشغول بود و پس از آشنایی و بدست آوردن تجارب و علوم در حوزه علمیه جبل عامل رهسپار حوزه دمشق شد. آن‌گاه از دمشق راهی بیت المقدس شد و لختی از زمان را نیز به تحقیق و دانش‌اندوزی در شهر الخلیل گذراند و سپس بار خود را بسته، رهسپار مركز حوزه اهل سنت در مصر گردید. این سفرها و دیدار حوزه‌های گوناگون از او دانشمندی خوش‌اندیشه ساخت و شخصیت او را چنان زیبا ترسیم كرد كه عاقبت یكی از بزرگترین دانشمندان قرن دهم بشمار آمد و به محقق ثانی، مولای مروج، محقق كركی و شیخ علایی شهرت یافت. در كشور مصر از دانشمندان زیادی بهره جست و محضر فرزانگان آن دیار را غنیمت شمرد و در این مدت نیز موفق به گرفتن اجازه از علمای اهل سنت شد. زندگی علمی علی بن عبدالعالی كه در این زمان از دانشمندان بلندمرتبه جبل عامل بود زیبا و شیرین و مساله‌آموز می‌گذشت. او در پی ورود به سرزمینی تازه، توشه ‌ای از خرمن اندیشمندان آن سامان برمی‌گرفت. سپس حوزه مصر را به سوی عراق و حوزه نجف اشرف ترك گفت و به سرزمین ولایت و آستان امامان معصوم وارد شد. اساتید محقق ثانی فقیهی جان بر كف برای شیعه شد. از لبنان تا مصر و از مصر تا نجف، حضور در حلقه‌های درس و تحقیق و استفاده از محضر استادان دلسوز و بامعرفت را غنیمت می شمرد. تنی چند از اساتید وی به شرح ذیل است: علی بن هلال جزایری (بزرگترین استاد محقق ثانی) محمد بن داود بن مؤذن جزینی شمس الدین محمد بن خاتون عاملی سید حیدر عاملی احمد بن علی عاملی زین‌الدین جعفر بن حسام عاملی شمس الدین محمد بن احمد صهیونی، كه جملگی از استادان شیعی او هستند. علاوه بر این از ابی یحیی زكریا انصاری و كمال‌الدین ابراهیم بن محمد بن ابی شریف قرشی از علمای اهل سنت نیز بهره برده است. 
محقق ثانی در نجف اشرف بر كرسی تدریس نشسته بود كه پیكی از دربار ایران و شاه اسماعیل صفوی رسید و او را برای تلاش و كار به دربار ایران دعوت كرد. او دید از این فرصت می‌تواند برای سرفراز گردانیدن شیعیان و رساندن فرهنگ ناب تشیع به جامعه استفاده كند. این تصمیم بسیار مهم و حساس می‌توانست مسیر زندگی او و شیعیان را عوض كند. به همین دلیل آن را پذیرفته، در سال 916 ق (889 ش) در جنگ هرات به شاه اسماعیل صفوی پیوست. در این حال او در حدود 50 سال از عمرش را گذرانده و پای به عرصه مبارزه و تلاش، آن هم در محیط بسیار حساس دربار صفوی گذاشته بود. تأثیر او و دیگر عالمان شیعه در هدف بخشی به سلسله صفوی بود كه تفكر آنان را تصحیح می‌كرد. گویند شاه تهماسب به محقق می‌گفت: شما به حكومت و تدبیر امور مملكت سزاوارتر از من می‌باشید. زیرا شما نایب امام زمان سلام الله علیه هستید و من یكی از حكام شما هستم و به امر و نهی شما عمل می‌كنم. در واقع وجود كسانی چون شیخ لطف الله میسی، شیخ علی منشار (پدر زن شیخ بهایی) شیخ عبدالصمد (پدر شیخ بهایی)، سید ماجد بحرانی، شیخ حر عاملی و شیخ بهایی در طول دوره صفویه تا اندازه‌ای توانست جلو انحرافات بیش از حد آنان را بگیرد و تشیع را مذهب رسمی كشور گرداند و مردم و صاحبان حكومت عالمان الهی را محترم بشمارند. البته ریشه خانوادگی صفویان نیز در این طرز تفكر سهیم بود. یكی از بخش‌های حساس زندگی محقق كركی انتخاب او به عنوان شیخ الاسلام رسمی كشور ایران و دادن اختیارات به اوست كه وظیفه وی را بیش از پیش سنگین كرد و از طرفی این فرمان نشانگر عظمت او در میان شاهان صفوی به مثابه یك رهبر شیعی است. متن فرمان شاه تهماسب به لحاظ اهمیت این رویداد بخشی از متن فرمان شاه تهماسب را در این جا ذکر می شود: فرمان مبارك شاهی جاری شد كه: بلند گردانیدن پرچم شریعت نبوی را از بنیادهای كامكاری می‌دانیم و زنده كردن مراسم دین سید پیامبران و روش امام علیهم‌السلام را از جمله مقدمات ظهور امام زمان علیه السلام می‌شماریم. بدون تردید سرچشمه و راه تحقق یافتن این مقصود جز پیروی و اطاعت عالمان دین نیست و بخصوص در این زمان با وجود عالی مقامی كه به آستان ائمه هدی پا نهاده ختم مجتهدین، وارث علوم سید پیامبران و نگهبان آیین امیرالمومنین، قبله تقواپیشگان بااخلاص و پیشوای دانشمندان، مقتدای مردم، نایب امام زمان سلام الله علیه علی بن عبدالعالی. مقرر فرمودیم كه سادات و اشراف ایران، وزرا و سایر اركان دولت، ایشان را مقتدا و پیشوای خود دانسته در تمام امور اطاعت و فرمانبرداری به تقدیم رسانند. و نیز هر كس از دست اندركاران امور شرعیه و از لشكریان حكومت را عزل كند، بركنار خواهد بود و هر كه را مسئول كند، مسئول خواهد بود و مورد تأیید است. مقرر شده آن چه از مستمری سال‌های قبل از محل ضرب سكه باقی مانده بدون درنگ به ایشان برسانند و سكه مدینه المؤمنین حله را نزد نمایندگان ایشان ببرند و بدون نظر ایشان از ضرب سكه خودداری نمایند و از مخالفت با این دستورات بپرهیزند. 
محقق در ایران با حمایت صفویان تلاش زیادی كرد و به راستی از مروجان آیین توحید و تشیع بود. در آن روزگاری كه ایران اوضاع نابسامانی داشت كسانی چون محقق ثانی بودند كه مردانه در میدان به تلاش می‌پرداختند. عمق فاجعه و نابسامانی در امور مذهبی را باید در گفته‌های یكی از نویسندگان جستجو كرد كه آورده است: در آن اوان مردم از مسائل مذهب حق جعفری و قوانین آن اطلاعی نداشتند و شیعیان از دستورات دینی خود بی‌خبر بودند. زیرا از كتب فقه امامیه چیزی در دست نبود و فقط جلد اول قواعد علامه حلی بود كه از روی آن تعلیم و تعلم مسائل دینی صورت می‌گرفت. در این زمان بود كه او قلم بدست گرفت و بر غنای حوزه‌ها و اندیشه‌های علوم دینی افزود و در ترویج دانش آل محمد صلی الله علیه و آله كوشش كرد. شرح قواعد و رسائل و كتاب‌های زیادی كه در زمینه‌های اخلاقی، عبادی و اقتصادی و اجتماعی نگاشته در پی انجام این مهم صورت گرفته است. ضمیمه کردن أشهد ان علیاً ولی الله و حی علی خیرالعمل به اذان درباره اقدامات اجتماعی و مذهبی محقق كركی جای سخن بسیار است و ستایشی در خور از این فرزانه خطه جبل را می‌طلبد. در آن زمان أشهد ان علیاً ولی الله و حی علی خیرالعمل كه از آمدن سلطان طغرل بیك سلجوق در سال 450 تا این تاریخ‌ یعنی 906 ق (879 ش) در حدود چهارصد و پنجاه و شش سال بود كه برداشته شده بود، در سایه اقتدار صفویان و درایت محقق به اذان ضمیمه شد و بر مأذنه‌ها گفته شد. جلوگیری از منكرات و ریشه‌كن كردن اعمال نامشروع و رواج دادن واجبات الهی یكی دیگر از اقدامات محقق را حسن بیك روملو چنین آورده است: محقق در جلوگیری از فحشا و منكرات و ریشه‌كن كردن اعمال نامشروع و رواج دادن واجبات الهی و دقت در وقت اقامه نماز جمعه و جماعت و بیان احكام نماز و روزه و دلجویی از علما و دانشمندان و رواج دادن اذان در شهرهای ایران و همچنین قلع و قمع مفسدین و ستمگران كوشش‌های فراوان و نظارت شدیدی را به عمل آورد. از نظرگاه تأثیر صفویه در ایران باید گفت به واقع اگر درایت و توانمندی محقق نبود صفویه موفق به انجام آن همه كارهای ارزشمند نمی‌شد و این پیروزی را باید به حساب سعی توانفرسای عالمان دینی گذاشت. درباره اصلاح ساختار اخلاقی جامعه آن روز آمده است: شاه تهماسب با كمك محقق كركی بدعت‌ها را برداشت و شرع را رواج داد. شیره‌كش خانه‌ها، شرابخانه ‌ها، مراكز فحشا و فساد را ویران كرد و نیز منكرات را از بین برد و آلات لهو و قمار را بشكست. این اقدام بود كه غبار مسموم گناه را از خانه و كاشانه مردم زدود. محدث جزایری می‌ نویسد: من بعضی از فرمان‌ها و دستورهایی را كه محقق ثانی به حكام و زمامداران نواحی كشور نوشته، دیده‌ ام؛ همه دربردارنده قوانین عدالت‌ پیشه ‌ای و چگونگی برخورد مسئولین با مردم و راجع به اخذ مالیات و مقدار آن است و در آن‌ها دستور داده شده در هر شهر و دهی باید پیش ‌نمازی تعیین شود تا با مردم نماز گزارد و احكام دینی و مراسم اسلامی را به آن‌ها بیاموزد. درباره تلاش این مصلح بزرگ در احسن التواریخ آمده است: بعد از خواجه نصیرالدین طوسی هیچ كس مانند محقق ثانی در راه اعتلای مذهب شیعه و مرام ائمه طاهرین علیهم ‌السلام سعی و كوشش به عمل نیاورده است. اصلاح انحرافات تصوف تلاش محقق به این‌ها نیز پایان نمی‌یابد بلكه او اهتمام فراوانی در شكوفایی حوزه‌های علمیه داشت. او هر ساله از شاه تهماسب هفتاد هزار دینار شرعی می‌گرفت تا به مصرف تحصیل دانشجویان علوم اسلامی برساند و از این راه مبانی اعتقادی تشیع را استحكام بخشد. دیگر از اقدامات احیاگر جبل اصلاح روش صوفیانه‌ صفویان بود. زیرا آنان با تصوف پیوندی ناگسستنی داشتند و دچار انحرافاتی شده بودند. شهید مطهری نقش محقق و عالمان دین را در كنار سلاطین صفوی چنین تبیین می‌كند: فقهای جبل عامل نقش مهمی در خط مشی ایران صفویه داشتند... صفویه درویش بودند. راهی كه ابتدا آن‌ها بر اساس سنت خاص درویشی خود طی می‌كردند اگر با روش فقهی عمیق فقهای جبل عامل تعدیل نمی‌شد... به چیزی منتهی می‌شد نظیر آن چه در علوی‌های تركیه و شام هست. این جهت تأثیر زیادی داشت در این كه اولا روش عمومی دولت و ملت ایرانی از آن گونه انحرافات مصون بماند و ثانیاً عرفان و تصرف شیعی نیز راه معتدل‌تری طی كند. از این رو فقهاء ‌جبل عامل از قبیل محقق كركی و... حق بزرگی بر گردن مردم این مرز و بوم دارند. شروع دشمنی ها با محقق کرکی در سال 929 ق (901 ش) محقق مناصب رسمی را رها كرد و دست از كار اجتماعی شست و به درس و بحث در حوزه نجف مشغول شد. شاید یكی از دلایل كناره‌گیری او فشارهایی بود كه از طرف مخالفان وی وجود داشت و البته اوضاع اجتماعی و مذهبی ایران آن روز نیز این نظر را تقویت می‌كند. او در نجف مدت شش سال به تدریس و پرورش طالبان علوم و دانش آل محمد صلی الله علیه و آله پرداخت و حوزه نجف از آبشار اندیشه ‌اش بهره‌ها برد و پس از آن در سال 935 ق (907 ش) دیگر بار به كار اجتماعی روی آورد و در این زمان شاه تهماسب پسر شاه اسماعیل اول بر تخت نشسته و موقعیت حساس جدیدی پیش آمده بود. چرا كه در پی نفوذ بیشتر بیگانگان مخالفان داخلی تحرك زیادتری داشتند. 
بخشی از کلام ایشان در این خصوص چنین می باشد: باید در دل بذر حكومت مستضعفین را كاشت و برای عملی شدن آن گام برداشت. ما بر این عقیده‌ایم كه فقیه جامع الشرایط باید بپا خیزد و به عنوان حاكم جامعه اسلامی مقتدر و استوار رهبری را بدست گیرد و اسلام را به عنوان یك اندیشه مهم سیاسی و اجتماعی مطرح كند و آن را بسان نظام كاملی برای اداره جوامع بشری عرضه كند. اختیارات حكومتی رسول الله را امامان معصوم یكی پس از دیگری دارا هستند و فقیه جامع الشرایط نایب امام معصوم است و تمام اختیارات حكومتی او را داراست. او این اندیشه بلند را در رساله نماز جمعه چنین بیان می‌كند: فقها و دانشمندان امامیه اتفاق كرده‌اند كه فقیه عادل امین كه جامع شرایط فتوی باشد ـ فقیهی كه از او به مجتهد در احكام شرعی تعبیر می‌شود، نایب امامان شیعه است ـ در حال غیبت در تمام آن چه كه یك امام در راستای حكومت می‌تواند انجام دهد و البته عده‌ای از اصحاب كشتن و جاری كردن حد را استثنا كرده‌اند. 
از شیخ الاسلام بزرگ قرن دهم اندوخته‌های علمی فراوانی به جای مانده و تألیفات گرانسنگی به نسل‌های پس از خود هدیه كرده است. آثار قلمی آن بزرگوار عبارت‌اند از:جامع المقاصد (شرح قواعد الاحكام)منهج السداد (شرح ارشاد الاذهان علامه حلی)حاشیه بر مختلف الشیعه علامه حلیالجعفریة فی الصلوة و مقدماتهارساله‌ای در صیغه‌های عقود و ایقاعاتنفحات اللاهوت در لعن جبت و طاغوترساله‌ای در آب كررساله‌ای در تعقیبات نمازرساله غیبترساله نجمیهرساله‌ای در تعریف طهارت و رساله‌ای در احكام شیردادنحاشیه بر الفیه و نفلیه شهید اولشرح الفیهحاشیه بر تحریر علامه حلیحاشیه بر الدروس الشرعیه شهید اولحاشیه برالذكری فی الفقهرساله‌ای در قبلهرساله‌ای در تسبیحرساله‌ای در تقیهرساله‌ای در نماز و روزه مسافررساله‌ای در شنیدن دعوای مدعی در دادگاه و راه استنباط احكام شرعیحاشیه بر بخش میراث‌ مختصر النافعرساله‌ای در اثبات رجعتكتابی در ارثحاشیه بر قواعدالاحكامحدیث شناسیالمطاعن المحرمیهرساله‌ای در قبله خراسانرساله‌ای در نیت و كتباثبات الرجعهاحکام الارضین یا اقسام الارضینترجمة الجزیرة الخضراءحاشیه ارشاد علامه حلیحاشیه قواعد علامه که غیر از جامع المقاصد استحاشیه بر شرائع الاسلامحاشیه المختصر النافع محقق اولشرح ارشاد علامهقاطعة اللجاج فی حل الخراجرسالة السجود علی التربةو رسائل دیگر كه به حدود 71 كتاب و رساله می ‌رسد. 
علاوه بر آثار علمی محقق کرکی شاگردانی كه هر یك مسئولیتی را در جامعه اسلامی به عهده گرفتند و كمبودی را در اجتماع برطرف كردند، را تربیت نمود. از جمله شاگردان محقق ثانی می‌توان به ناموران ذیل اشاره كرد:شیخ علی منشار عاملی (پدر زن شیخ بهایی)شیخ محمد بن حسن عاملی نطنزی جد موسی استاد صاحب استنادسید امیر محمود بن ابی طالب استر آبادی حسینی موسوی شارح جعفریه ومترجم نفحات اللاهوت استاد خویشعلی بن عبدالصمد عاملیمیر معزالدین اصفهانیعلی بن عبدالعالی عاملی میسیشیخ عبدالعباس بن عماره ‌الجزائریشیخ زین الدین فقعانیاحمد بن احمد بن ابی جامع معروف به ابن ابی جامعشیخ نعمت الله بن احمد بن خاتون عاملیابراهیم بن علی خوانساریجمال الدین بن عبدالله حسینی جرجانیسید شرف الدین سماك عجمیشهید ثانیشیخ احمد بن محمد بن خاتون عاملیامیر نعمت الله جزایریظهیرالدین ابراهیم بن علی المیسیحسین بن علی بن ابی السروال بحرینیشیخ باباقاضی صفی الدین عیسیحسین بن محمد بن مكیشیخ نعمت الله بن شیخ جمال الدیناحمد بن الشیخ شمس الدینشیخ عبد النبی الجزائری،صاحب رجالکمال الدین درویش محمد بن الشیخ کمال الدین درویش محمد بن شیخ حسن عاملی.سید شرف الدین علی الحسن استر آبادی نجفی 
محقق کرکی که در نجف مقیم بود، در دو دوره کوتاه زمانی وارد ایران عصر صفوی شد و با حمایت از این دولت، چه در جریان سفرش به ایران و چه در زمان اقامتش در عراق، با تالیف آثار علمی، تربیت شاگردان ایرانی و نیز تاثیر مستقیم روی شاه اسماعیل و شاه طهماسب، فرصتی برای گسترش تشیع در ایران از یک سو و تغییر رویه فکری حکومت از تشیع صوفیانه به تشیع فقیهانه به دست آورد. نقش کرکی دست کم در چهار جهت مهم است: تقویت مذهب شیعه   مبارزه با تصوف و مظاهر آن   تقویت بنیه فقاهتی دولت صفوی طرح مساله ولایت فقیه و اعتبار رای مجتهد زنده   محقق کرکی سرسلسله خاندانی ریشه دار است که تقریباً تا پایان دوره صفوی و حتی بعد از آن، حضور چشمگیری در عرصه فعالیت های علمی - سیاسی داشته و چهره های برجسته ای از آن خاندان در این دوره دویست ساله خوش درخشیده اند. سرسلسله این خاندان محقق کرکی است که به خاطر موقعیت وی، اولاد و احفادش هم زمینه ای برای بروز و ظهور به دست آوردند. پدر محقق کرکی، عزالدین حسین بن عبدالعالی از علمای کرک نوح بوده و به مناسبت آن که نامش در برخی از اجازات آمده است، می توان حدس زد که وی از علمای روزگار خود بوده است. محقق کرکی و شاهان صفوی ارتباط او برای اولین بار با شاه اسماعیل صفوی است. بنا به برخی نقلها، این ارتباط از سال 914 بوده است. آنچه مهم است ارتباط محقق کرکی با ایران در دوره شاه طهماسب است که در سال 930 سلطنت را در اختیار گرفت. وقفنامچه ای از شاه طهماسب برای کشیدن نهری از آب فرات از سال 935 در دست است که مصارف مختلف آن را شرح داده و وکیل خود را در نظارت بر مصرف درآمد حاصل از آن، محقق کرکی قرار داده از وی با القاب بسیار بلندی یاد کرده است. سال بعد از آن - یعنی سال 936 - محقق کرکی برای بار دوم، یعنی پس از نوبه اول که در زمان شاه اسماعیل بوده، به ایران آمد و تا نیمه سال 939 که به عراق بازگشت، در کنار شاه طهماسب و در واقع در اردوی معلی مستقر بود. محقق در این سال به نجف بازگشت و به رغم آن که شاه طهماسب حکم مفصلی برای شیخ الاسلامی وی نگاشت، به دلایلی که عمده آن می بایست حفظ حوزه علمیه نجف باشد، در آن شهر ماند و درست یکسال و دو روز پس از تاریخ صدور این حکم، در نجف درگذشت. طی سالهای 915 تا 940 ق (888 تا 912 ش)، کرکی با استفاده از موقعیتی که نزد شاه اسماعیل و طهماسب داشت، دست به فعالیت های گسترده مذهبی در ایران زده و تلاش هایی جهت تعمیق افکار شیعه در ایران صورت داد. بسیاری از شاگردان وی در این دوره، نقش مهمی در اداره امور اداری و نشر تشیع ایفا کردند. قمی می نویسد: در رواج مذهب حق ائمه اثناعشر - علیهم صلوات الله الملک الاکبر - و نشر مآثر شرایع خیرالبشر صلی الله علیه و آله مساعی جمیله به ظهور آورد. میرزا عبدالله افندی هم در تحفه فیروزیه به طور مکرر از نقش محقق کرکی در ترویج تشیع امامی در ایران سخن گفته می نویسد: مساله از وقتی به اصل خود برگشت که مرحوم شیخ علی کرکی جبل عاملی خود به ولایت ایران آمده و فیض مجالست سلطان سکندر شان مغفور مبرور شاه اسماعیل ماضی حسینی صفوی را دریافته و به صحبت پادشاه مجاهد فی سبیل الله شاه طهماسب - انارالله مضجعهما - نیز مدتها رسیده و وکلای دولت ایشان آن شیخ بزرگوار را مقتدای شیعیان در هر باب، مقتدر و مطلق العنان فرموده اند و آثار عظیمه دینیه به این تقریب در هر امری بر وجود شریف آن شیخ عالی مقدار در بلاد ایران مترتب می شده و در ادامه با اشاره محدودیت ها و گرفتاری های شیعیان در طول نه قرن می نویسد: نهایت باز مکرر بلکه اغلب اوقات شیعیان از ترس اعدای دین مختفی نیز می بوده اند تا آن که آخر الامر به برکت ظهور سلطنت و شوکت دولت ابد مدت سلاطین صفویه - شکر الله مساعیهم - و حسن سعی شیخ علی کرکی و امثال آن از علمای نامی در اول خروج نواب سکندرشان شاه اسماعیل ماضی اوراق پراکنده شیعیان بعون الله تعالی مجتمع و شیرازه پاره پاره گشته صحایف دوستان خاندان نبوت و هواخواهان اهل بیت سالت بحمدالله سبحانه به اعانت این بزرگواران بسته گردیده و رفته رفته الحال به این حد رسیده است . از عبارات افندی چنین به دست می آید که محقق کرکی نسبت به کاشان حساسیت خاصی داشته و شاید همین امر سبب شده است که بعدها فرزندش عبدالعال هم در کاشان مقیم شود. افندی می نویسد: حتی آن که مرحوم مبرور شیخ علی کرکی برای هدایت نمودن اهل کاشان محتاج شده بوده اند که معلم و مرشدی که ایشان را به دین حق هدایت می نموده باشد مقرر و کسی را که تعلیم شرایع دین شیعه ایشان نماید نیز خود تعیین و ارسال می کرده اند. تا آن که در عهد آن پادشاهان فردوس مکان، مکرر شیخ علی کرکی خود از بلاد جبل عامل و دیار شام و عراق به ولایت ایران آمده و آخر الامر به اشفاقات شاهنشاهی سرافراز گشته و پیشوای شیعیان و ممتاز گردیده  و به فرموده آن دو پادشاه دین پناه، این پیشوای دین خودش به جهت هر یک از شهرهای ولایت ایران مرشد و معلم تعیین کرده، بلکه به هر ده و قصبه نیز و در هر مکانی به مناسبت مردم آن به زبان معلمان از طلبه علم عربی لسان یا فارسی و ترکی زبان فرستاده، مردم هر ناحیه را به لغت خودشان به دین و آیین شیعه راهنمایی نموده، حلال و حرام مذهب حق را به مردم آموخته می کرده اند... 
در سال 940 ق (912 ش) محقق مجدداً به نجف اشرف بازگشت. در این دوران او سنی نزدیك به 75 سال داشت. كار و تلاش او را فرتوت و شكسته كرده بود. تلاش ارزشمند و قابل ستایش او موجب كینه ‌توزی‌های فراوانی نسبت به او گردیده بود و این حقد و حسدها هنوز ادامه داشت. سرانجام در 18 ذی الحجه سال 940 ق (18 تیر 913 ش) همزمان با عید غدیر محقق كركی، به وسیله زهر عده‌ای از متعصبان دولتی مسموم شده و به شهادت رسید. پیكر آن عالم الهی را در جوار مرقد امیرالمومنین علیه السلام به خاك سپردند. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۳۱:۱۹

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۳۱:۲۱

محقق کرکی

خلاصه زندگی نامه

 شیخ علی بن حسین بن عبدالعالی کَرَکی جبل عامِلی، ملقب به نورالدین و معروف به محقق ثانی و محقّق کَرَکی، از فقهای جبل عامل و از بزرگان فقهاء شیعه در عصر صفوی که در پی دعوت شاه اسماعیل صفوی به ایران آمد و در تبلیغ و ترویج تشیع، در ایران نقش مهمی را بر عهده گرفت. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع