مائو تسه تونگ (Mao Tse-tung) (مائو زدونگ (Mao Zedong)، یا مائو تسه دون نیز تلفظ می‌شود)، در 26 دسامبر سال 1893 در دهکده "رمشائوشان" واقع در منطقه "هونان" چین به دنیا آمد. در آن زمان حکومت وقت چین (امپراطوری مانچو)، در تشنج و هرج و مرج به سر می برد. مائو در سال 1921م، با الهام از حزب کمونیستی در شوروی، حزب کمونیست چین را با 12 عضو که خود ریاست آن را بر عهده داشت، تشکیل داد. او از سال 1925م تمام وقت خود را صرف نهضت دهقانی نمود و توانست در سراسر چین به شهرت برسد.  مائو هم چنین در سال 1928م هسته‏های اولیه ارتش سرخ چین را بنیان نهاد و به مقابله با دولت مرکزی پرداخت. از این پس چندین پیکار بزرگ بین قوای دولتی و یاران مائو روی داد که در جریان این درگیری‏ها ضربات سختی بر ارتش سرخ چین وارد آمد. وی در 16 اکتبر 1934م، برای اجتناب از رویارویى با ارتش مجهز حکومت، راهپیمایى طولانی 12 هزار کیلومتری خود را آغاز کرد که از 100 هزار نفری که به همراه مائو به راه افتادند، فقط 20 هزار نفر زنده ماندند. با این حال افراد دیگری که در مسیر به آن‏ها می‏پیوستند، جای خالی تلف شدگان را پر می ‏کردند. مائو و یارانش سرانجام در اکتبر 1935م، با استقرار در شهرکی با نام "ین‏نان" دست به کار تدوین قانون اساسی، تجدید سازمان ارتش سرخ و انتشار نشریه شدند، پس از آن در سال 1965م، یک موج فرهنگی با عنوان "انقلاب فرهنگی" در سراسر چین به راه انداخت و با سرکوب مخالفان خود و انجام برخی اصلاحات، قدرت بلامنازع چین را در دست گرفت. در دوران مائو به رغم فراز و نشیب‏های فراوانی که در روند توسعه اقتصادی چین وجود داشت، تداوم انقلاب و مبارزه عقیدتی اولویت بیشتری نسبت به کسب ثروت و رشد اقتصاد داشت. مائو طی 27 سال حکومت خود، تنها دوبار مسافرت کرد و هر دو بار هم به مسکو رفت و سرانجام در 8 سپتامبر سال 1976م در سن 83 سالگی جان سپرد. 
مائو در دوران‌ کودکی‌ در کنار کار در مزرعه،‌ در مدرسه‌ای‌ نزدیک محل زندگی اش‌ علوم‌ و عقاید کنفسیوس‌، فیلسوف‌ چینی‌ را آموزش‌ دید. او در مدرسه‌ موفق‌ بود، زیرا در خانه‌ تحت‌ تعلیم‌ پدری سختگیر و دقیق بزرگ‌ ‌شد. پدر مائو در ابتدا زارعی فقیر بود که بعد ها با استفاده از موقعیت زمانی و مکانی و هرج و مرج موجود، توانست با زیرکی وضعیت مالی خود را سر و سامانی دهد تا بحدی که تدریجا وارد طبقه کشاورزان مرفه و خرده بورژوا گردید.مادرش نیز‌ زنی‌ مذهبی‌، پارسا و آرام‌ بود او به‌ طور دقیق‌ آداب‌ و احکام‌ دین‌ بودا را اجرا می ‌کرد. در ضمن‌ از همان‌ دوران‌ کودکی‌ پسرش‌ را به‌ دینداری‌ و اجرای‌ احکام‌ دینی‌ تشویق‌ می ‌نمود. 
تابستان سال 1911، مائو با موفقیت دوران دبیرستان "هیانگ هیانگ" را به پایان رساند و پس از کوتاه کردن موهای بلندی که به صورت دم در پشت سر داشت، زندگی مستقل خود را عملا آغاز کرد. عمل بریدن موهای بلند نشانه نوعی آزاد منشی بود، زیرا طبق سنن چین داشتن موهای بلند در پشت سر نشانه احترام به رسوم قدیمی و ضمنا اعلام وابستگی به مالک و صاحب منصب محلی بود و جوانان چینی برای نشان دادن استقلال عمل و فکر خود مبادرت به کوتاه نمودن این موها و قطع رابطه با نظام قدیم می نمودند. مائو نیز به پیروی از سنت مزبور پس از بریدن موهای خود، وارد ارتش انقلابی شد. در 22 اکتبر سال 1911، پس از وقوع شورشی در سربازخانه "چانک شا" امپراطوری چند صد ساله "مانچو" فرو ریخت و چین به دوران معاصر پا گذاشت، در این زمان مائو به عنوان سرباز در ارتش انقلابی نقش بسیار کوچکی در از بین بردن نظام قدیمی داشت. 
مائو در سال 1906 مدرسه را برای کارکردن در مزرعه خانوادگی ترک و در سال 1907 با اولین همسر خود ازدواج کرد. اکتبر سال 1921 مائو برای بار دوم ازدواج و از همسر دوم خود "یانگ کای هوئی" دارای یک پسر و یک دختر شد. ژوئیه سال 1930 همسر دوم مائو و خواهرش توسط قوای کواومین تانگ" بقتل رسیده و پسر مائو ناپدید گردید. در پایان همان سال مائو با همسر سوم خود "هوتسوچن" ازدواج کرد. هوتسوچن زن فداکار و مهربانی بود و مائو را در رسیدن به اهدافش حمایت نمود. اما مائو زندگی با او را ادامه نداد و در سال 1937 او را طلاق داد. سال 1939 مائو برای چهارمین بار ازدواج کرد. اینبار همسر وی زنی به نام "چی یانگ چینگ" بود.  نام او بیشتر در جریان انقلاب فرهنگی چین و بخاطر تبلیغات او در مورد هنر مائوئیستی مطرح شد. پس از مرگ مائو در 1976 او به همراه سه نفر از همکارانش که «گروه چهار» را تشکیل می‌دادند، به جرم طراحی کودتا دست‌گیر و محاکمه شدند. چی یانگ در این محاکمه به مرگ محکوم شد اما این مجازات بعدها به حبس ابد تقلیل یافت. بسیاری از جریان‌های مائوئیستی سراسر جهان (و در واقع اکثر آن‌ها) حذف «گروه چهار» و عروج جناح‌های دیگری همچون جناح هوآ گوئو فنگ و دنگ ژیائو پینگ را «سلطهٔ رویزیونیسم در چین» می‌دانند و از این رو از چی یانگ به عنوان یکی از مهم‌ترین رهبران خود نام می‌برند. 
در سال 1912، مائو پس از خروج از ارتش مدتی در مدرسه تجارت تحصیل نمود و سپس به مدت 6 ماه در اولین مدرسه متوسطه "هونان" مشغول به تحصیل شد. مائو مدتی در میان دانشجویان "چانگ شا" اقامت ورزید و در این مدت وقت خود را صرف مطالعه ترجمه های چینی آثار ادبی و سیاسی غربی موجود در کتابخانه شهر نمود. در این هنگام وضع سیاسی چین کما فی السابق دستخوش هرج و مرج بود و جمهوری نوظهور نتوانسته بود ثباتی برقرار نماید، در این زمان ژنرالی به نام "یوآن شیش کای" آرزوی جلوس بر تخت امپراطوری را در سر می پروراند. در این میان مائو در آغاز سال 1913 وارد دانشسرای عالی شد. از گزارشاتی که در دست است، چنین برمی آید که او به مطالعه تاریخ و جغرافیا و فلسفه توجه خاصی داشته و حال آنکه در زمینه ریاضی و زبان های خارجی ضعیف بود. 
در سال 1920 ، مائو پس از بازگشت به پکن مشغول مطالعه نوشته های مارکس، انگلس و تروتسکی گردید و در همان زمان به ریاست مدارس ابتدائی دانشسرا منصوب شد. در این زمان مائو در محل دانشسرا یعنی در شهر "چانک شای" به تشکیل گروه های مارکسیست مبادرت کرد و با تاسیس "کتابخانه فرهنگ" در توسعه و نشر افکار سوسیالیسم کوشید. گرچه یک سال قبل، در اوت سال 1919، به ابتکار مائو گروهی برای مطالعه مسائل شوروی تشکیل شد و اندکی بعد بعضی از همفکران مائو در این گروه جهت تکمیل آموزه های خود عازم مسکو شدند اما در پایان همین سال، مائو گروه "جوانان سوسیالیست شانگ شای" را بنیاد نهاد. 
سال 1921، در تاریخ چین نقطه عطفی به شمار می رود زیرا در این سال بود که اولین کنگره حزب کمونیست چین تشکیل جلسه داد و مائو توسط سایر نمایندگان به عنوان دبیر کنگره برگزیده شد. در اوت سال 1921 مائو، مدرسه خودآموزی به نام "عصر جدید" بوجود آورد و در همین اوقات مقاله ای به نام "نفوذ خارجی رهبر دسته های نظامی و انقلاب" چاپ نمود. در همان‌ سال‌ "چیانگ کای شک" بعد از مرگ‌ "سون‌ یات‌ سن‌‌" سیاست‌مدار و رهبرانقلابی حکومت‌ چین، کنترل‌ حکومت‌ را به‌ دست‌ گرفت‌. عقاید "چیانگ کای شک" با خط مشی‌ "سون‌ یات‌ سن"‌‌‌ مغایرت‌ کامل‌ داشته‌ و سال‌ بعد کنترل‌ ارتش‌ ناسیونالیستی‌ را به‌ عهده‌ گرفت‌. در سال 1927 "چیانگ کای شک" حکومت‌ و عوامل‌ آن‌ را از کمونیست‌ها پاک‌ کرد و افرادی‌ که‌ جزء حزب‌ کمونیست‌ بودند اخراج‌ و زندانی‌ شدند. او مائو را نیز به‌ کوه‌های‌ جنوب‌ چین‌ تبعید کرد، اما حزب کمونیست چین دست‌ از فعالیت‌ نکشید و یک‌ ارتش‌ پارتیزانی‌ را تشکیل‌ داد. سال‌ 1927 مائو حرکت‌ و جنبش‌ کشاورزان‌ را که‌ خودش‌ باعث‌ آن‌ بود، در "هونان"‌ رهبری‌ کرده‌ و عقاید بالقوه‌اش‌ را به‌ بالفعل‌ تبدیل‌ کرد. اخراج از اداره سیاسی حزب در سپتامبر سال 1927، مائو توسط مامورین "کواومین تانگ" دستگیر شد اما موفق به فرار گردید، سپس در منطقه "چینگ کانگ شان"، اولین پایگاه کمونیستی را بوجود آورد ولیکن در شورشی که بعدا به نام "شورش حاصل بوداری پائیز" نامیده شد، موفق نگردید و در نتیجه از اداره سیاسی حزب اخراج شد. از این پس مائو جدا از فعالیت های حزب کمونیست رسمی چین، وارد مبارزه گشت و به همین جهت به عنوان یاغی و بدعت گزار مورد انتقاد رهبران حزب قرار گرفت. تاسیس هسته اولیه ارتش سرخ مائو در سال 1928م، هسته‏ های اولیه ارتش سرخ چین را بنیان نهاد و به مقابله با دولت مرکزی پرداخت. از این پس چندین پیکار بزرگ بین قوای دولتی و یاران مائو روی داد که در جریان این درگیری‏ها ضربات سختی بر ارتش سرخ چین وارد آمد. 
سال 1929 برای مائو پر از شکوه و موفقیت بود، در ابتدا ارتش سرخ منطقه "چیناگ هسی وفوچیئن" شرقی را متصرف کرده و پس از آن در ماه مارس با همکاری چرته شهر، "تینگ چو" را اشغال نمود. در آوریل همان سال، مائو بار دیگر بر سر مسئله استراتژی مبارزه انقلابی با رهبر حزب کمونیست یعنی "لی لی سان" وارد مبارزه گردید، مائو به دلیل تجربیات حاصله تنها راه موفقیت را در آماده نمودن دهقانان و محاصره شهرهای بزرگ توسط ارتش دهقانی می دانست که در ماه نوامبر با تصرف "شانگ هانگ" صحت گفته های خود را ثابت کرد. در واقع از این تاریخ به بعد گروهی در داخل نهضت کمونیست به اهمیت مائو و صحت نظرات وی پی بردند. پس از چندی حزب کمونیست چین در سال‌ 1930 نیروی‌ تقریباً عظیمی‌ را فراهم‌ کرد و به‌ سوی‌ شهرهای‌ بزرگ‌ پیش‌ رفت‌ و توانست‌ چند شهر را به‌ تسلط خود درآورد. در پی‌ تلاشهای‌ حزب کمونیست چین، ایالت‌ "کیانگسی"‌ نیز تحت‌ کنترل‌ مائو قرار گرفت‌ و کم‌کم‌ نیروهای‌ حزب کمونیست چین قدرتمندتر شد. 
در 16 اکتبر سال 1934، راهپیمایی طولانی مائو و قریب 100 هزار نفر از هوادارانش آغاز شد. در باره این راهپیمایی طولانی مطالب فراوانی نوشته شده و بدون شک این یکی از عظیم ترین و مهمترین وقایع قرن حاضر بود. اراده و ازخود گذشتگی، شکیبایی، بردباری و مشقاتی را که این ارتش بدون سلاح، مهمات، آذوقه و پوشاک در عرض یک سال و اندی ضمن طی مسافتی معادل 10000 کیلومتر متحمل گردید قابل بحث و بررسی است. به‌ این‌ وسیله‌ مائو توانست‌ تا حدی‌ به‌ منظورش‌ برسد و یک‌ حزب‌ جدید در "ین‌آن‌" برقرار کند. 
سال 1937 برای نهضت انقلابی چین تاریخ بسیار مهمی بود، زیرا در این سال حوادث بسیار مهمی رخ داد. در ابتدای سال محاکمه و محکومیت "چانگ کواوتاو" یکی از مخالفان سرسخت مائو انجام شد. در ژوئیه همین سال قوای امپراطوری ژاپن به سرزمین چین حمله ور و در نتیجه مائو و رهبران حزب کمونیست ناچار شدند برای مدتی مبارزه علیه ملت خواهان را کنار گذاشته و برای دفاع از کشور در مقابل دشمن مشترک از در دوستی و اتحاد موقت با "کواوسین تانگ" در آیند، سرانجام‌ نیروهای‌ کمونیست‌ در برابر ژاپن‌ ایستادگی‌ کرده‌ و قدرت‌ خود را به‌ اثبات‌ رسانیدند. 
مائو در مدتی‌ که‌ به‌ مبارزه‌ مشغول‌ بود؛ دست‌ به‌ نگارش‌ برد و چندین‌ مقاله‌ و کتاب‌ به‌ رشته‌ تحریر درآورد. در سال‌ 1937 مقاله‌ای‌ با نام‌ "تناقض‌ و تمرین‌" را نوشت‌. این‌ مقاله‌ براساس‌ نظریات‌ مارکس‌ بود. در سال‌ 1940 مقاله‌ٔ دیگری‌ با نام‌ "دمکراسی‌ جدید" را نوشت‌ که‌ در چین‌ یک‌ نظریه‌ منحصربه‌ فرد معرفی‌ شد. در سال‌ 1942 مقاله‌ «سخنرانی‌هایی‌ در زمینه ادبیات‌ و هنر ین‌آن‌» را نگاشت‌. با ارائه‌ مقالات‌، تعداد طرفداران‌ او بیشتر و بیشتر شد، به‌ طوری‌ که‌ در سال‌ 1937 که‌ طرفداران‌ او 40000 نفر بودند، در سال‌ 1945 به‌ 120000 نفر رسید. پس از آن جنگ‌ میان‌ ناسیونالیست‌ها و کمونیست‌ها به‌ این‌ نحو به‌ پایان‌ رسید که‌ مرز میان‌ این‌ دو فرقه‌ شکسته‌ شد. کمونیست‌ها حتی‌ در امریکا نیز نفوذ پیدا کردند و در سال‌ 1946 تا 1949 رشد سریع‌ پیروان‌ کمونیسم نه‌ تنها در چین‌، بلکه‌ در گوشه‌ و کنار جهان‌ به‌ وضوح‌ دیده‌ شد. 
بعد از حمله‌ ژاپن‌ به‌ چین حزب کمونیست چین، با ژاپنی‌ها و "چیانگ کای شک" مبارزات‌ زیادی‌ داشت‌ و با پایان جنگ جهانی دوم توانست‌ جمهوری خلق چین را در سال‌‌ 1949 تأسیس و تثبیت‌ نماید. از اوایل‌ سال‌ 1950 مائو رهبر اصلی‌ حزب‌ شد و کنترل ‌کمیسیون نظامی‌ حزب کمونیست چین را به‌ عهده‌ گرفت‌. در سال‌ 1953 بعد از مرگ‌ استالین‌، موقعیت‌ مائو به‌ عنوان‌ رهبر کمونیست‌ها پررنگ ‌تر و برجسته ‌تر شد. جنبش‌ صدها گل پس از بنیانگذاری جمهوری خلق چین توسط مائو، جامعه‌ چین‌ از لحاظ فرهنگی‌ نیاز به‌ تغییر و دگرگونی‌ داشت‌، در همین راستا وی در سال‌ 1957 کتابی‌ با نام‌ "تناقض‌ صحیح‌ میان‌ مردم‌" را نوشت‌. در همین‌ سال‌ یک‌ جنبش‌ به‌ نام‌ "صدها گل‌" را بر پا کرد که‌ بزرگ ‌ترین‌ ابداع‌ و اساسی ‌ترین‌ مسئله‌ در کشمکش‌های‌ ایدئولوژیک‌ قدرت بوده که روشنفکران چینی در این‌ جنبش‌ سرکوب‌ شدند. 
مائو در سال 1958 با هدف تغییر سریع اقتصاد و صنعتی کردن چین طرح "جهش بزرگ به پیش" را مطرح کرد. بر اساس این طرح، کلیه زمین‌های کشاورزی چین مصادره و به 26 هزار واحد اشتراکی تقسیم شدند. در آن سالها مائو اکثر محصولات زراعی چین را در مقابل دریافت کمکهای نظامی و سیاسی به اروپای شرقی صادر کرد. او همچنین مواد غذایی و پول به نهضت‌های کمونیستی در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین فرستاد. در جریان اجرای این طرح که 4 سال طول کشید حدود 38 میلیون نفر در اثر قحطی و کمبود مواد غذایی جان خود را از دست دادند. به تبع آن مبارزه قدرت (انقلاب فرهنگی چین) در سال‌های 1966 تا 1976 در حزب کمونیست چین شروع شد. 
مائو در سال‌ 1966 انقلاب فرهنگی چین‌ را که‌ بزرگ ‌ترین‌ و اساسی‌ ترین‌ کشمکش‌ قدرت در حزب کمونیست چین بود به‌ رهبری‌ "جیانگ چین" برپا و ارتشی‌ به‌ نام‌ "گاردهای سرخ" متشکل از دانشجویان‌ و دانش‌آموزان‌ را برای‌ حمایت‌ از خود از تشکیل داد. مائو در سال‌ 1968 کتابی‌ به‌ نام‌ "کتاب‌ سرخ" نوشت‌ و چهره‌های میانه ‌رو حزب اخراج شدند. در سال‌ 1968 مائو نام‌ "مرد برتر چین"‌ را از آن‌ خود کرد، پس از چندی گاردهای سرخ در سال‌ 1969 به‌ دست ارتش‌ چین سرکوب و انقلاب فرهنگی چین اشتباهی استراتژیک عنوان شد. پس از پایان انقلاب فرهنگی چین در اکتبر سال 1976، چین به دوره نوین توسعه تاریخی راه یافت. 
مائو سرانجام‌ در 9 سپتامبر 1976 در سن‌ 83 سالگی‌ چشم‌ از جهان‌ فرو بست‌. حکومت چین پس از گذشت سال‌ها از مرگ مائو او را بنیان‌گذار و پدر حکومت خود می ‌داند و عکس او بر اسکناس‌ها و مراکز اداری و دولتی تمام چین درج شده است. اما بسیاری از مائوئیست‌ها و احزاب مائوئیستی، دولت چین پس از مرگ مائو را قبول ندارند. بعد از مرگ‌ مائو حزب‌ کمونیست‌ به‌ ماندگاری‌ خود در چین‌ ادامه‌ داد و در سال‌ 1981 یک‌ سری‌ تغییرات‌ در چین‌ روی‌ داد. البته‌ اکثر کارگران‌ و کشاورزان‌ بر این‌ تصور که‌ با طرفداری‌ از مائو حقوق‌ از دست‌ رفته‌ خود را به‌ دست‌ می‌آورند، پیرو مائو بودند. بعد از مرگ‌ مائو قوانین‌ بنا شده‌ توسط مائو نادیده‌ گرفته‌ شد، اما تا به‌ امروز عده‌ بسیار زیادی‌ در چین‌ پیرو مائو هستند و تصویرش‌ در اکثر خیابان‌ها نمایان‌ است‌ و هنوز او را رهبر خود می‌دانند. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۵۴:۰۶

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۵۴:۰۸

مائو تسه تونگ

خلاصه زندگی نامه

 مائو تسه تونگ، سیاست ‌مدار کمونیست و تئوریسین مارکسیسم لنینیسم که در سال 1949 چین کمونیستی را پایه گذاری و تا پایان عمر در راس حکومت این کشور باقی ماند. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع