فوزیه فؤاد (به عربی: فوزیة بنت الملک فؤاد) شاهزاده ای  مصری، متولد 14 آبان 1300 در اسکندریه مصر. وی نخستین همسر محمد رضا پهلوی و خواهر ملک فاروق پادشاه مصربود. حاصل ازدواج او با محمدرضا شاه دختری است به نام شهناز. فوزیه شهروند مصر ولی از تبار چرکسی، آلبانیایی و فرانسوی و از دودمان پادشاهی محمدعلی پاشا بود. خاندان محمدعلی از تبار آلبانیایی بودند که در زمان فرمانروایی عثمانی‌ها در مصر به مدارج بالا رسیدند. ازدواج با محمد رضا شاه به فوزیه تابعیت ایرانی بخشید و مجلس شورای ملی او را ایرانی الاصل اعلام کرد.وی پس از جدایی از محمدرضا شاه با سرهنگ اسمائیل حسین ازدواج کرد و در سال 1392 درگذشت. 
در سال 1317 مسئله ازدواج محمدرضا پهلوی و فوزیه بنت فواد مطرح گردید. خانواده فوزیه ترکیبی از نژادهای مصری، آلبانیایی و فرانسوی بود و مهمتر از همه، خانواده او نیز همچون پهلوی‌ها به انگلستان وامدار بودند. فوزیه و محمدرضا سه سال قبل ملاقاتی کاملا تصادفی و بسیار کوتاه در سوئیس داشتند.  مراسم خواستگاری بلافاصله توسط نمایندگان ویژه پیگیری شد و محمدرضا برای اجرای مراسم عقد کنان به مصر رفت. کاخ قبه برای اقامت او و همراهان در نظر گرفته شد. محمدرضا به همراه فوزیه، نازلی (مادر زنش) و هیأت همراه در فروردین ماه 1318به تهران بازگشت. اقامت کوتاه خانواده فوزیه در تهران موجب بروز چالشهایی با رضاشاه شد. در تاریخ 15مارس 1935 میلادی، محمدرضا پهلوی با شاه‌دخت فوزیه فؤاد، در کاخ عابدین ازدواج کرد. پس از ازدواج، رابطه رضا شاه با عروسش بسیار خوب بود. به طوری که بجز در سفر، هیچگاه بدون حضور وی نهار خانوادگی نخورد. شمس نیز زیاد مراعات فوزیه را می‌کرد. ولی رابطه اشرف با عروس جدید چندان دوستانه نبود. 
قانون اساسی: بزرگترین مشکل برای این ازدواج، اصل سی و هفتم متمم قانون اساسی ایران بود که بر اساس آن مادر ولیعهد الزاما باید ایرانی تبار می‌بود. مجلس در اقدامی بی سابقه نه تنها به فوزیه تابعیت ایران داد، بلکه او را ایرانی تبار نامید. تفاوت های فرهنگی و مذهبی: کمتر ازدواجی را می توان یافت که این همه سر و صدا به راه انداخته باشد. خاندان فوزیه یک و نیم قرن تاریخ پادشاهی داشت در حالیکه خاندان پهلوی فقط 17 سال سابقه سلطنت. مصر ثروتمند بود و ایران کشوری بود فقیر. فوزیه سنی است و شاه شیعه. در شب عروسی، رضا شاه، پدر داماد، با مادر عروس دعوایی مفصل کرد و در نهایت فوزیه مجبور شد تمام ندیمه ها و خدم و حشم خودش را مرخص کند و خدمه ایرانی بگیرد. فوزیه که هنگام ازدواج با محمدرضا پهلوی دختر نوجوانی بیش نبود، از دربار پر زرق و برق مصر پا به تهرانی گذاشت که در آن زمان اصلاً قابل مقایسه با جلال و شکوه قاهره نبود. وی به ازدواجی تن داده بوده که به انتخاب برادرش ملک فاروق و بنا به مصالح سیاسی صورت گرفته بود. همه این مشکلات یک طرف، دخالتها و دشمنی های مادر شوهر (تاج الملوک) و خواهر شوهر (اشرف پهلوی) هم مزید بر علت بود. 
فوزیه به فعالیتهای اجتماعی چندان علاقه‌ای نداشت. روابط او نیز منحصر به میهمانی‌های پر تکلف درباری بود. تنها میهمانانی که مرتباً به دعوت فوزیه به کاخ می‌آمدند، سفیر مصر و همسرش بودند. اولین فرزند محمدرضا برخلاف توقعات، دختر شد و نام او را شهناز گذاشتند. با درگذشت رضاشاه در آفریقای جنوبی، جسد وی از مسیر مصر به تهران آمد. جنازه برای مدتی (تا زمان آماده شدن آرامگاه شاه عبدالعظیم) در مسجد رفاعی به امانت گزارده شد. در این مدت شمشیر جواهر نشان و مدالهای وی به سرقت رفت. همه مطلع بودند که ملک فاروق به چنین چیزهایی برای تکمیل کلکسیونهای شخصی اش نیاز و علاقه فراوانی دارد. این ماجرا و رابطه عاشقانه اشرف با یکی از مخالفان رژیم مصر، نقطه آغاز درگیریهای لفظی، توهین‌ها و تحقیرها به فوزیه بود. فوزیه ظاهراً برای استراحت و تمدد اعصاب به مصر رفت و دیگر هیچگاه بازنگشت و محمدرضا به طور غیابی وی را طلاق داد. متن نامه درخواست طلاق فوزیه: همسر عزیزم از عالیجناب سفیر مصر در ایران شنیدم که شما مایل هستید مستقیماً از طرف من بشنوید که مایل به پایان دادن به زندگی زناشوئی خود هستم. در حقیقت من چنین تصمیمی را گرفته‌ام و به سفیر شما در مصر اطلاع داده‌ام و این یادداشت تاکیدی است بر این تصمیم نهایی من. ازدواج ما، برای اعلی‏حضرت و من، آن سعادتی را که حق هر دوی ماست، به ارمغان نیاورد و بعد از تفکر زیاد به این نتیجه رسیدم که تنها طلاق است که می‌تواند سعادت ما را به صورت جداگانه تامین کند. از شما درخواست می‌کنم موافقت کنید نقطه پایانی را به این وضع که ادامه بیشتر آن امکان ندارد، بگذاریم. من می‌دانم که طلاق برای هر دوی ما درد آور است ولی ما باید در راه کشورهای خود فداکاری کنیم. اعلی‏حضرت می‌توانند همیشه در انتظار دوستی صادقانه اینجانب باشند. از درگاه خداوند خواهان سعادت آن اعلی‏حضرت و رفاه کشورتان هستم. امضاء: فوزیه احمد فواد متن اعلام طلاق از طرف شاه: متن اعلام طلاق از دربار ایران که محمدرضا خود شخصاً از رادیو خواند: سه سال پیش علیا حضرت ملکه فوزیه بنا به دلایل پزشکی ایران را ترک گفتند و اخیراً تقاضای طلاق کرده‌اند، زیرا اقامت معظم لها در تهران برایشان از نظر سلامت جسمانی مضر است. در اجابت به این درخواست، ما محمدرضا پهلوی شاهنشاه ایران طلاق خود را از همسرم علیاحضرت فوزیه اعلام می‌کنیم. این طلاق در روابط ایران و مصر اثری نخواهد داشت، بلکه این روابط بهتر از گذشته خواهد بود. 
بعد از آن، فوزیه در 28 مارس 1949 با سرهنگ "اسماعیل حسین شیرین بک" وزیر دفاع و فرمانده نیروی دریایی سابق مصر و از بستگان خود در قاهره ازدواج کرد. حاصل این ازدواج دو فرزند به نام‌های نادیا و محمد بود.در پی کودتای اول مرداد 1331 که به خلع فاروق و تبعید وی انجامید، فوزیه عنوان "شاهدخت مصر" را از دست داده و تمامی ثروتش بر باد رفت، اما حاضر به ترک مصر نشد. او با وجود مضیقه مالی در مصر در کنار شوهرش ماند و تا زمان مرگ وی 45 سال با او زندگی کرد و سرانجام 11 تیر سال 92 به دلیل کهولت سن در ویلای شخصی اش در اسکندریه مصردرگذشت.فوزیه هیچگاه در مورد دوران ملکه بودنش مصاحبه‌ای نکرد و خاطراتش را منتشر ننمود. میدانی در تهران  به نام وی  نامگذاری شده بود  که پس از جدایی او از محمدرضا به «میدان شهناز» و پس از انقلاب به میدان امام حسین تغییر نام یافت.

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۰۳:۴۷

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۰۳:۴۷

فوزیه احمد فؤاد

خلاصه زندگی نامه

  فوزیه احمد فؤاد،نخستین همسر محمد رضا شاه وخواهر ملک فاروق پادشاه مصر .حاصل ازدواج او با محمدرضا شاه دختری  به نام شهنازاست.    

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع