فدریکو فلینی (Federico Fellini) در 20 ژانویه 1920 در ریمینی (Rimini) ایتالیا به دنیا آمد. پدر او اوربانو فلینی (Urbano Fellini) و مادرش آیدا باربیانی (Ida Barbiani) بود.در سال 1940 که ایتالیا وارد جنگ جهانی دوم شد فلینی با "جولیتا ماسینا" آشنا شد و این آشنایی منجر به ازدواجشان در سال 1943 گردید. ماسینا در تعدادی از فیلمهای فلینی به نقش آفرینی پرداخت.فلینی از جمله فیلمسازان بزرگ دنیای سینما بود که با سبک منحصر به فرد فیلم‌هایش به اوج شهرت جهانی رسید؛ او در سال‌های 1956 برای فیلم "جاده"، 1957 برای فیلم "شب‌های کابیریا"، 1963 برای فیلم "هشت‌ ونیم" و در سال 1974 برای فیلم "آمارکورد" چهار اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسی را برای سینمای ایتالیا به‌ ارمغان آورد.فلینی طی 47 سال سابقه کار در عرصه سینما، با ساخت بیش از 28 فیلم، نویسندگی 41 فیلم و بازی در 13 فیلم سرانجام در تاریخ 31 اکتبر سال 1993 در سن 73 سالگی در شهر رم درگذشت. او آخرین فیلم خود با نام "صدای ماه" را در سال 1990 جلوی دوربین‌ برد.  
فلینی در سال 1939 در رشته‌ حقوق دانشگاه رم ثبت نام کرد؛ هرچند استعداد وی، در طراحی انیمیشن و نگارش داستان‌های طنز در نشریات جلوه پیدا کرد. فلینی در ادامه به نوشتن سناریوهای رادیویی پرداخت و طولی نکشید که اولین فعالیت سینمایی‌اش را به‌عنوان یک کمدی‌نویس در فیلم "رویای یک دزد دریایی" اثر "ماریو ماتوله" تجربه کرد. آشنایی با "روبرتو روسلینی"استعداد فلینی در فیلم‌نامه ‌نویسی، او را با "روبرتو روسلینی"، کارگردان ایتالیایی آشنا کرد تا فیلم‌نامه‌ اثر معروف او "رم، شهر بی‌دفاع" که فیلمی بارز در جنبش نئورئالیسم بود را بنویسد و برای آن تا آستانه‌ کسب جایزه‌ اسکار 1947 نیز پیش رفت. دومین همکاری فلینی با روسلینی در فیلم "پاییزا" بود که فلینی فیلمنامه این فیلم را نوشت و این فیلم نامزد جایزه‌ اسکار بهترین فیلمنامه شد.  اولین تجربه کارگردانی اولین تجربه کارگردانی فلینی در سال 1951 با فیلم "روشنایی های گوناگون" در کنار "آلبرتولاتودا" شکل گرفت؛ فیلم "شیخ سفید" در سال 1952 نخستین فیلمی بود که فلینی به تنهایی آن را کارگردانی کرد. او در سال 1953 فیلم "ولگردها" را ساخت که شهرت زیادی برای او به همراه داشت. این فیلم نگاهی به زندگی جوانان بیکار ایتالیایی داشت که هیچ منبع درآمدی نداشتند و سربار خانواد های خود بودند. در این فیلم نئورئالیستی، فلینی بسیاری از خاطرات شهر کوچک زادگاه خویش را گنجانده بود.    گذار از نئورئالیسم به سمت مدرنیسم فیلم‌های بعدی فلینی به مرور به سمت درونگرایی رفتند، او با درهم شکستن مرزهای پیشین و رها کردن روایت خطی یک داستان، به شرح حال درونی شخصیت‌ها و نمایش افکار و تجربیات ذهنی آنها پرداخت. او در سال 1954 اثر معروف خود "جاده" را ساخت که اولین اسکار را برای او به ارمغان آورد. او با فیلم "جاده" گذار از نئورئالیسم به سمت سبک خودش را آغاز کرد. او پس از آن فیلمهایی چون "کلاهبرداران" و "شبهای کابیریا" را ساخت و در آغاز دهه‌ 60 دو شاهکار سینمایی خود "زندگی شیرین" و "هشت‌ونیم" را خلق کرد.  
"زندگی شیرین" ساخته فلینی در سال 1960 بود که به دوران رونق اقتصادى ایتالیا مربوط می‌شد. این فیلم نامزدی اسکار بهترین فیلم‌نامه و کارگردانی را برای فلینی به‌همراه آورد و در جشنواره کن موفق به دریافت جایزه نخل طلا شد. این فیلم 3 ساعته چشم‌انداز وسیعی از زندگی جامعه ایتالیایی را از دید یک روزنامه‌نگار نشان می‌داد‌. این کمدی درام، خشم کلیسای کاتولیک را برانگیخت. به عقیده این کلیسا در این فیلم تصویری سطحی و غیراخلاقی از شهر رم و مردمش ارائه شده که از نظر آنها کاملا محکوم است، آنها خواستار عدم اکران این فیلم شدند و به دنبال آن اکران این فیلم برای چند دهه در چند کشور جهان ممنوع بود. "زندگی شیرین" تقریبا در دوران اوج مدرنیست در سینما ساخته شد. در دورانی که آنتونیونی با ساخت "ماجرا" سه گانه اش را کلید زده بود و برگمان "همچون در یک آیینه" را جلوی دوربین برده بود. در حقیقت سالهای اولیه و میانی دهه 1960 دوران اوج سینمای هنری اروپا یا همان سینمای مدرن بود که این سه کارگردان بزرگ سردمدارانش بودند.   
"هشت ‌ونیم" شاهکار ارزنده و تحسین‌ برانگیز فلینی در سال 1963 به سینمای جهان معرفی شد؛ این فیلم که نامزد جایزه اسکار بهترین کارگردانی و بهترین فیلم‌نامه و برنده جایزه اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسی زبان شد، شاخص‌ترین اثر کارنامه سینمایی فلینی محسوب می‌شود.  نام این فیلم در اکثر فهرست‌های بهترین فیلم‌های تاریخ سینما به چشم می‌خورد از جمله نشریه "سایت اند ساوند" در فهرست فیلمهای برتر تاریخ سینما از نگاه منتقدان در سال 2012 نام فیلم "هشت ونیم" فلینی را در رتبه دهم و از نگاه کارگردانان در رتبه چهارم آورده شده است. محبوبیت این فیلم به حدی است که در پوستر شصت و هفتمین دوره جشنواره فیلم کن در سال 2014 تصویر "مارچلو ماسترویانی" در حالی که عینک آفتابی به چشم دارد، در فیلم "هشت ونیم" طراحی شده است.  
"آمارکورد" یکی از مهم‌ترین آثار فدریکو فلینی و به یادماندنی‌ترین همکاری او با "تونینو گوئرا" بود که این فیلمنامه‌نویس را نامزد جایزه‌ اسکار کرد. فلینی دوست نزدیک و دوران کودکی گوئرا بود اما همکاری سینمایی آنها خیلی دیر و در سال 1973 با فیلم "آمارکورد" آغاز شد. گوئرا در این فیلم تجربه‌های کودکی مشترک خود با فلینی در شهر کوچک ساحلی رومانا را به فیلمنامه تبدیل کرد که به یکی از آثار شاخص فلینی تبدیل شد. "آمارکورد" فلینی را برای چهارمین بار برنده‌ اسکار بهترین فیلم خارجی کرد و گوئرا نیز به خاطر آن نامزد دریافت بهترین فیلمنامه شد. این فیلم تصویری از یک شهر کوچک و زندگی خانواده‌های سنتی و متعصب ایتالیایی در دهه‌ی 30 و دوران شکل‌گیری فاشیسم بود. همکاری گوئرا با فلینی با فیلم‌های "کشتی به راهش ادامه می‌دهد" (1983) و "جینجر و فرد" (1985)، ادامه یافت.   
-" شیخ سفید" (Lo Sceicco Bianco) محصول سال 1952 -"ولگردها" (I Vitelloni) محصول سال 1953 -"جاده" (La Strada) محصول سال 1954 -"کلاهبردار" (Il bidone) محصول سال 1955 -"شبهای کابیریا" (Nights of Cabiria) محصول سال 1956 -"بوکاچو 70" (Boccaccio 70) محصول سال 1962 -"هشت و نیم" محصول سال 1963 -"زندگی شیرین" (La Dolce Vita) محصول سال 1960 -"جولیتای ارواح" (Juliet of the Spirits) محصول سال 1965 -"ساتریکورن" (Fellini Satyricon) محصول سال 1969  -"دلقک‌ها" (The Clowns) محصول سال 1970 -"آمارکود" (Amarcord) محصول سال 1973 -"شهر زنان" (City of Women) محصول سال 1979 -"کشتی به راهش ادامه میدهد" (And the Ship Sails On) محصول سال 1983  -"جینجر و فرد" (Ginger and Fred) محصول سال 1985 -"مصاحبه" (Intervista) محصول سال 1987 -"آوای ماه" (The Voice of the Moon) محصول سال 1990  
فلینی که روز 31 اکتبر 1993 درگذشت، امروزه الهام‌بخش کارگردانان بزرگ سینمای جهان چون "امیر کاستاریکا"، "دیوید لینچ"، "وودی آلن"، "پدرو آلمادوار"، "تیم برتون"، مارتین اسکورسیزی و "دیوید کراننبرگ" شده است. فلینی در سال 1993 شش ماه قبل از مرگش، جایزه افتخاری اسکار را به خاطر آثار با ارزش خود در دنیای سینما دریافت نمود.  
به گزارشی از خبرگزاری امارات در نوامبر سال 2010، انتشارات كلمه در راستای اهداف بلندمدت خود به منظور ترجمه آثار برتر جهان در حوزه‌های ادبی، فرهنگی و هنری اقدام به ترجمه كتاب "ساخت فیلم" به قلم «فدریكو فلینی كرد. این اثر از سوی نشر "كلمه" به زبان عربی ترجمه و در 231 صفحه و 4 فصل منتشر شده است. مدیر انتشارات "کلمه" گفت: «این كارگردان ایتالیایی از محبوبیت خاصی میان اعراب برخوردار است و طرفداران زیادی دارد. این كتاب در 4 فصل "شاهدان صحنه"، "صنعت سینما"، "كتاب جالب" و "فهرست فیلم‌ها" تهیه و تنظیم شده...» 
نمایشگاه ویژه گرامیداشت فدریکو فلینی در تورنتو کانادا برگزار شد. این نمایشگاه که "فلینی؛ مشغولیت‌های خارق‌العاده" نام داشت در سال 2011 برگزار و گوشه‌ای از دستاوردهای این كارگردان سینمای جهان را به نمایش گذاشت. این نمایشگاه پس از برگزاری در شهرهای پاریس و بولونیا در تورنتو برگزار شد. 
در سال 2013 فیلم‌نامه‌ "سفرهای جی. ماستورنا" از فدریکو فلینی که هرگز به دنیای سینما راه پیدا نکرد، در قالب یک کتاب منتشر شد. این فیلم داستان یک ویولونیست است که در یک سانحه هوایی سقوط می‌کند و در آنجا معنای زندگی‌ برای او تغییر می‌کند و به این حقیقت پی می‌برد که مرگ و زندگی دو روی یک سکه است... 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۴:۰۳

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۴:۰۴

اسناد و مراجع