علی عبدالعلی زاده، در سال 1333 در یک خانواده مذهبی در شهرستان ارومیه به دنیا آمد. پدرش کارمند شهرداری ارومیه بود. وی پس از پایان دوره متوسطه، در رشته مهندسی راه و ساختمان وارد دانشگاه تبریز شده و پس از چندی در سال 1379، مدرک دکترای خود را در رشته مدیریت دولتی اخذ کرد. او از فعالان سیاسی قبل از انقلاب بوده و بعد از انقلاب، از سال 1360 تا 1363 معاونت شهردار وقت ارومیه (شهید مهدی باکری) را بر عهده گرفت. عبدالعلی زاده به مدت دو دوره نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی بود. ضمنا در این مدت عضو کمیسیون برنامه و بودجه و بعنوان مخبر کمیسیون مذکور فعالیت نمود، بعد از آن وی در مدت ریاست جمهوری "آیت الله هاشمی رفسنجانی" به مدت 5 سال استانداری استان آذربایجان شرقی را عهده دار شد. پس از روی کار آمدن سید محمد خاتمی، عبدالعلی زاده به سمت وزارت مسکن انتخاب شود. در این مدت، انبوه سازی در ایران گسترش فراوان یافت و روند ساخت آپارتمان رشد چشمگیری پیدا کرد. وی در 19 شهریور 1392 به عنوان مشاور عالی وزیر در امور توسعه مناطق در دولت یازدهم انتخاب شد. 
علی عبدالعلی زاده، دوره متوسطه را در دبیرستان فردوسی ارومیه (چمران امروزی) و با نمرات ممتاز گذراند. او از جمله معدود دانش آموزانی بود که هم در درس باهوش و هم در کارهای سیاسی پرجنب و جوش بود. بعد از کسب مدرک دیپلم، تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته مهندسی راه و ساختمان در دانشگاه تبریز ادامه داد. دانشگاهی که هم از نظر علمی جزو برترین های کشور و هم از نظر سیاسی کانون تحرکات دانشجویی بود. اما وی بعدها در سال 1374 در دوران استانداری آذربایجان از مرکز آموزش "مدیریت دولتی" مدرک فوق لیسانس گرفت اما با این حال و به خاطر شخصیت سازی گسترده ای که از او صورت می گرفت گاه از سوی صاحبان صنایع، تجار، مردم و رسانه های گروهی با عنوان "دکتر" خطاب می گردید. سرانجام عبدالعلی زاده، در سال 1379 و در دوره اول وزارتش، مدرک دکترای خود را در رشته مدیریت دولتی اخذ کرد. 
علی عبدالعلی زاده در دوران دانشجویی، با شهید مهدی باکری (فرمانده لشکر عاشورا) و مهندس "عطایی" از مدیران ارشد ارومیه که بعدها در سانحه تصادف جان خود را از دست داد؛ آشنا شد. مثلث سه نفره "باکری، عطایی و عبدالعلی زاده" در شکل دهی برخی فعالیت های سیاسی و جنبش دانشجویی پیش از انقلاب، برای بسیاری از دانشجویان وقت، استادان و مسئولان دانشگاه کاملاً شناخته شده بود. بعدها "فریدون درویش زاده" (شهردار اسبق تبریز) هم به این جمع افزوده شد. پس از پیروزی انقلاب این چهار نفر در عرصه جبهه های جنگ و دوران دفاع مقدس در کنار هم بودند. 
زمانی که شهید مهدی باکری به عنوان شهردار ارومیه منصوب شد، بلافاصله علی عبدالعلی زاده را به سمت قائم مقام و معاون خویش برگزید. عطایی و درویش زاده هم مسئولیت هایی را در شهرداری ارومیه عهده دار شدند. عبدالعلی زاده با فضای مدیریت شهری بیگانه نبود. چرا که پدر او نیز پیش از این معاونت شهرداری ارومیه را عهده دار بود. او پس از چندی، به عنوان معاون عمرانی استانداری آذربایجان شرقی، عازم تبریز شده و تا سال 1363 در این سمت خدمت کرد. 
عبدالعلی زاده در سال 1363 به ارومیه بازگشت و برای دومین دوره نمایندگی مجلس شورای اسلامی از حوزه انتخابیه ارومیه ثبت نام کرد. او با رای نسبتاً بالایی اعتماد و رای مردم ارومیه را کسب و راهی مجلس شد. چهار سال بعد بار دیگر برای یک دوره دیگر (دوره سوم) خلعت نمایندگی آذربایجان غربی را بر تن کرد و تا سال 1371 شیوه تدوین و تصویب قانون را در مجلس تجربه کرد. 
عبدالعلی زاده بلافاصله بعد از پایان دوره نمایندگی، از یک سمت تقنینی به عالی ترین مقام اجرایی استان یعنی استاندار آذربایجان شرقی منصوب شد. شاید بتوان گفت که شهرت او در این سمت بیشتر از معروفیت او در سمت وزارت مسکن و شهرسازی بود. وی تا سال 1375 به مدت 5 سال، چهره خبرساز آذربایجان بود. حکم انتصاب عبدالعلی زاده را به رسم معمول، "مرحوم حسن حبیبی" معاون اول رئیس جمهور وقت "آیت الله علی اکبر رفسنجانی" امضاء کرد. او در بین مردم نیز محبویت و مقبولیتی فوق تصور یافت. تا آنجا که در افتتاح یا کلنگ زنی پروژه های شهری، حضور و سخنرانیش حضور چند ده هزار نفری شهروندان در مراسم را تضمین می کرد. تشکیل دو قطبی عبدالعلی زاده _ درویش زاده نخستین گام و برنامه ی او، تغییر چهره شهر تبریز بود. شهری که به لحاظ اثرات جنگ دچار خمودگی شده بود. او ترافیک سنگین نقطه مرکزی شهر (روبروی استانداری) را در شأن تبریز به عنوان مرکز شمالغرب کشور نمی دید. برای اصلاح این امور و سرعت بخشیدن به طرحهای عمرانی راکد وکلیشه ای شهر، به مدیری همفکر و جسور نیاز داشت. بنابراین، به حلقه دوستان گذشته خویش اندیشه کرد و از این میان، "فریدون درویش زاده" را انتخاب کرد. با انتصاب درویش زاده به مدیریت شهری، دو قطبی «عبدالعلی زاده _ درویش زاده» در کانون توجه رسانه های گروهی و مردم قرار گرفت. عبدالعلی زاده، موقعیت شناسی زبده عبدالعلی زاده با این حال، سیاستمداری زبده و موقعیت شناسی منحصر به فرد بود. با وجودی که از اقتدار بالایی برخوردار بوده اما در برابر برخی مخالفان خود نرمش نشان می داد تا هزینه های مخالفت آنان با خود را کاهش دهد. در این رابطه نیز بسیار موفق بود. رابطه صمیمانه او با امام جمعه وقت تبریز "آیت الله مسلم ملکوتی" و روابط گرم و دوستانه اش با پدران شهدای تبریز از بارزترین ویژگی های عبدالعلی زاده در این دوره بود. از این رو همواره از امتیاز حمایت خانواده های شهدا در مسایل پرمناقشه و چالش برانگیز ملی و استانی به نحو احسن به سود مدیریت خویش و استان بهره می جست. 
در دوره استانداری عبدالعلی زاده، شورای شهر موضوعیت و فعالیت نداشت و انتخاب شهردار معمولاً از طریق استانداری صورت می گرفت، عبدالعلی زاده نیز با انتخاب "درویش زاده" به عنوان شهردار تبریز، تلاش گسترده ای را برای چهره غبار گرفته تبریز آغاز کرد. عبدالعلی زاده به شخصه بیشترین وقت و انرژی خود را صرف طرح های شهری تبریز کرد. در نخستین گام، زوج عبدالعلی زاده _ درویش زاده، تغییر چهره منطقه بازار تبریز را در سر لوحه کار خویش قرار دادند. کار شبانه روزی شهرداری که به پشتوانه حمایت بی قید و شرط عبدالعلی زاده، استاندار وقت صورت می گرفت، صدای بسیاری را درآورد. از یک سو برخی سرعت پروژه های عمرانی را می ستودند و از دیگر سو صاحبان املاک واقع در مسیر طرحهای عمرانی شهرداری ابراز نارضایتی کرده و به محاکم قضایی شکایت کردند. آن روزها در میان مردم این طنز رواج یافته بود که: بولدوزر عمرانی زوج درویش زاده - عبدالعلی زاده ترمز بریده است! و همین امر ناراضیان بسیاری را علیه شهردار وقت تبریز تراشید. بلوار منجم، بلوار آذربایجان، میدان آذربایجان (به عنوان بزرگترین میدان شهری کشور) و طرح آبرسانی به بالای "عینالی" از حوضچه "مهرانه رود" هر چند توسط شهرداری صورت گرفت اما اگر نظر و حمایت عبدالعلی زاده نبود هرگز به سرانجام نمی رسید. طراح شهر زیرگذرها عبدالعلی زاده و درویش زاده اولین زیر گذر تبریز را در میدان منجم به اجرا درآوردند. تا جایی که صدا و سیمای سراسری نیز خبر آن را پوشش داد. به دنبال موفقیت آمیز بودن این طرح و نقش آن در کاهش ترافیک این منطقه و استقبال شهروندان، زیرگذرها و روگذرهای متعدد بعدی یکی بعد از دیگری در تبریز به اجرادر آمده و چهره شهر را دگرگون کردند . تا آنجا که احداث زیرگذرهای مارالان، شریعتی ( میدان حکیم نظامی)، آبرسانی و ... این شهر را به عنوان «شهر زیر گذرها» لقب داد. طرحهای ناتمام طرح توسعه پیرامون مسجد کبود تبریز و طرح توسعه میدان شهید بهشتی (منصور سابق) با نظر و خواست شخص عبدالعلی زاده و با اقدام درویش زاده (شهردار وقت تبریز) کلنگ زنی شد. آن روزها، اخبار و مانور تبلیغاتی گسترده ای نیز برای این طرحها صورت گرفت. موافقان و مخالفان هر روز در محافل مختلف و معدود نشریات تبریز در مورد معایب و مزایای این طرح ها سخن می گفتند. اجرای این دو پروژه در نیمه به مشکلات متعدد حقوقی، ملکی، اعتباری و ... برخورد کرد و تا سالها راکد ماند. تا جایی که عبدالعلی زاده از این شهر رفت و کار به اتمام نرسید. 
عبدالعلی زاده در دوره ای که استاندار آذربایجان بود، خیز بلند اقتصادی استان را رقم زد. تجار و بازرگانان آذربایجانی و سرمایه گذاران بخش خصوصی، عصر طلایی خویش را در این دوره پنج ساله تجربه کردند. قریب به اتفاق بازرگانان و تولیدکنندگان و صاحبان صنایع و واحدهای تجاری هرگز خدمات و حمایت های عبدالعلی زاده از خود را فراموش نمی کنند. سیاست های اقتصادی عبدالعلی زاده در قبال بازرگانان اعطای امتیازهای گسترده به تولید کنندگان، حمایت بی چون و چرا از صنایع، اعزام آنان به کشورهای خارجی، توسعه روابط تجاری و اقتصادی با کشورهای همسایه، احداث و راه اندازی شهرک های بزرگ صنعتی در اطراف تبریز، راه اندازی نمایشگاه بین المللی تبریز و دهها شرکت و کارخانه ی دیگر که اغلب آنها اکنون به غول های اقتصادی استان و ایران مبدل شده اند حاصل سیاست گذاری های او بود. تاسیس و راه اندازی شرکت سهامی سرمایه گذاری توسعه آذربایجان و فروش اوراق مشارکت آن به مردم از دیگر خواست ها واقدامات او برای تامین بخشی از هزینه های عمرانی تبریز بود که عملکرد آن هرگز نظر عبدالعلی زاده را تامین نکرد.  
روابط بین عبدالعلی زاده و "آیت الله هاشمی رفسنجانی" (رئیس جمهور وقت) به قدری نزدیک و صمیمی بوده که شایعات گسترده ای از این روابط در شهر پیچید. حتی وی در یک مصاحبه مطبوعاتی در پاسخ به سوال خبرنگاری که از او در مورد روابط خانوادگی اش با "آیت الله هاشمی رفسنجانی" پرسیده بود، به طنز و کنایه پاسخ داد: نه قربان! ما از این شانس ها نداریم! اما فارغ از تکذیب ها در خصوص ازدواج یکی از سه دخترش با پسر آیت الله هاشمی، روابط صمیمانه عبدالعلی زاده و آیت الله رفسنجانی، چیزی نبود که به این سادگی بتوان آن را انکار کرد. حمایت های مستمر آیت الله هاشمی از عبدالعلی زاده، قدرتی به استاندار وقت داده بود که پیش از این سابقه نداشت. 
با روی کار آمدن دولت اصلاحات، سید محمد خاتمی (رییس جمهور وقت) بلادرنگ عبدالعلی زاده را به خاطر سابقه اش در اجرای طرح های عمران شهری به عنوان وزیر مسکن و شهرسازی کابینه خود برگزید. حضور عبدالعلی زاده در دولت هفتم و بر کرسی وزارت (1380-1376)، در کابینه هشتم نیز تداوم یافت (1384-1380). بنا به شواهد و قراین و مستندات مربوط به این حوزه، انبوه سازی در ایران در این دوره، گسترش فراوانی یافت و روند ساخت آپارتمان به لحاظ طراحی و تصویب پروژه های بزرگ عمرانی، رشد چشمگیری به خود گرفت.  
بعد از پایان دوران اصلاحات و روی کار آمدن دولت "محمود احمدی نژاد"، عبدالعلی زاده تقریباً از تمام مسئولیت های اجرایی و دولتی کنار رفت. به دنبال تاسیس بنیاد فرهنگی باران توسط سید محمد خاتمی به خاطر روابط صمیمانه ای که عبدالعلی زاده و خاتمی با هم داشتند، به این بنیاد رفت و مسئولیتی را در آنجا عهده دار شد. برخی هم از فعالیت های او در زمینه های ساختمانی، ساخت و ساز و عمران خبر می دادند. اما به هر حال، عبدالعلی زاده در همه 8 سال ریاست جمهوری دولت "احمدی نژاد"، مرد خاموش عرصه های سیاسی و اجرایی کشور بود. 
عبدالعلی زاده چه در دوران وزارت و چه بعد از آن، همواره یکی از منتقدین جدی سیاست های ساخت و تولید و عرضه مسکن در سطح کشور بود. او هر چند عالی ترین مقام اجرایی مربوط به حوزه مسکن در کشور را در دست داشت اما با این حال گاه و بیگاه از دخالت دستهای پنهان در متلاطم کردن بازار مسکن و سودجویی و فرصت طلبی برخی از شرکتها و افراد انتقاد می کرد. به عنوان مثال وی در سال 1387 در برنامه جنجالی و پربرخورد "شب شیشه ای" که انتقادات تندی به شرایط حاکم بر بازار مسکن داشته و باعث تعطیلی کامل این برنامه شد گفته: "هنگام آمدن من به وزارت مسکن در سال 76 زمین در سعادت آباد متری 500 هزار تومان بود و در شهریور 84 که من از  وزارت مسکن خارج شدم قیمت همان زمین 950  هزار تومان بود. یعنی دو برابر در 8 سال که در این مدت فروش تراکم در شهرداری تهران هم باعث بالا رفتن قیمت شده  بود. اما اکنون بعد از سه سال قیمت همان زمین متری 5 میلیون تومان است. یعنی 5 برابر در 3 سال!" 
با به صدا در آمدن زنگ انتخابات یازدهم ریاست جمهوری نام عبدالعلی زاده بار دیگر بر سر زبانها افتاد. برخی سایت های خبری از دیدار او با خاتمی و رفسنجانی برای درخواست اعلام کاندیداتوری یکی از آن دو خبر دادند. در نهایت با اعلام کاندیداتوری دقیقه 90 آیت الله هاشمی رفسنجانی تلاش های او به نتیجه رسید. برخی از او به عنوان رئیس ستاد انتخاباتی هاشمی رفسنجانی در استانهای شمالغرب کشور و به طور خاص استان آذربایجان شرقی نام می بردند. تا اینکه خبری به نقل از "اسحاق جهانگیری" رئیس ستاد انتخاباتی هاشمی رفسنجانی منتشر شد که طی آن، عبدالعلی زاده به عنوان قائم مقام ستاد انتخاباتی هاشمی رفسنجانی انتخاب شده است. به هر حال بعد از سالها سکوت و خاموشی، بار دیگر عبدالعلی زاده این چهره نامدار عرصه سیاست آذربایجان، به روی صحنه آمد. چنانچه شاهین اقبال بر شانه های رفسنجانی می نشست  قطعاً یکی از کرسی های وزارت در کابینه یازدهم از آن عبدالعلی زاده بود. اما عدم احراز صلاحیت هاشمی رفسنجانی سبب شد تا کلیه دفاتر و ستاد های انتخاباتی رفسنجانی از سطح کشور برچیده شود و این به معنی پایان کار دوباره عبدالعلی زاده بود. اما با فعال شدن ستادهای روحانی و تجمیع اصلاح طلبان در گرد او، سبب شد عبدالعلی زاده بازهم به صحنه بیاید. او به همراه یحیی محمد زاده روحانی را در سفر تبلیغاتی اش به تبریز همراهی می کردند و بدین ترتیب فرصتی دست داد تا مردم آذربایجان بار دیگر او را در جمع سیاستمداران ببینند. او را باید کم عکس ترین مدیر استان و سیاستمدار ایرانی نام نهاد که در طی 8 سال گذشته کمترین حضور رسانه ای را داشت. اما همراهی روحانی فرصتی بود تا بار دیگر در قاب عکاسان و کانون توجه خبرنگاران قرار گیرد. 
در تاریخ 19 شهریور 1392، علی عبدالعلی زاده، طی حکمی از سوی دکتر "عبدالرضا رحمانی فضلی"، وزیر کشور کابینه یازدهم، به عنوان مشاور عالی وزیر در امور توسعه مناطق در دولت یازدهم منصوب شد. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۲۳:۱۲

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۲۳:۱۳

علی عبدالعلی زاده

خلاصه زندگی نامه

 علی عبدالعلی زاده، از سیاست مداران اصلاح طلبی که سابقه نمایندگی مجلس، استانداری آذربایجان شرقی، تصدی وزارت مسکن و شهرسازی در دولت اصلاحات و مشاور عالی وزیر کشور در امور توسعه مناطق وزارت کشور در دولت یازدهم را در کارنامه خود دارد.

درخت واره
ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع