علی دایی، در تاریخ 1 فروردین سال 1348 در محله "خیرال" اردبیل متولد شد. دایی فرزند سوم یک خانواده هفت نفری است. او فوتبال را از باشگاه‌های کوچک شهر اردبیل همچون استقلال و شهرداری اردبیل آغاز کرد. پس از قبولی در دانشگاه صنعتی شریف و اقامت در تهران، به تیم تاکسیرانی تهران، سپس به تیم بانک تجارت پیوست و در این تیم بود که برای اولین بار به تیم ملی دعوت شد. وی به همراه تیم ملی ایران در جام جهانی 1998 فرانسه و 2006 آلمان شرکت کرد. او در جام ملت‌های آسیا، 1996 امارات، به همراه کریم باقری و خداد عزیزی از بهترین ستارگان ایران بود. دایی بعدها به باشگاه  پیروزی تهران پیوست و سپس به عضویت تیم "السعد قطر" درآمد و پس از دو فصل بازی در این تیم به اروپا رفت. وی در اروپا در باشگاه های " آرمینیا بیله ‌فلد"، "بایرن مونیخ"، "هرتا برلین" بازی کرد. دایی با حضور موفق در باشگاه‌های اروپایی، راه را برای بسیاری از بازیکنان آسیایی از جمله "هیده توشی ناکاتا" و مهدی مهدوی کیا گشود. دایی در سال 2004 به ایران بازگشت و بعد از هفت سال دوباره به تیم پیروزی پیوست. در این تیم بود که به عنوان آقای گل لیگ ایران انتخاب شد و پس از یک سال بازی در پرسپولیس به عضویت باشگاه صبا باتری و سپس به باشگاه سایپا البرز پیوست و در سال 1386 (2007 میلادی) با زدن گل قهرمانی سایپا از بازیگری در زمین فوتبال خداحافظی کرد. علی دایی در سال 1383 ازدواج کرد که ثمره این ازدواج دو فرزند است. وی سپس به مربیگری روی آورد. دایی سر مربیگری تیم های سایپا، پیروزی، راه آهن و تیم ملی را در کارنامه کاری خود دارد. علی دایی علاوه بر فوتبال، در تجارت نیز موفق بود. او به عنوان گرداننده چندین شرکت بزرگ، چند فروشگاه، کارخانه تولید پوشاک ورزشی، عضو اتاق بازرگانی تهران است. علی دایی در شهرک گلستان شهر زادگاهش (اردبیل) یک مدرسه در مقطع متوسطه (هنرستان کارودانش) به نام ابوالفضل دایی (پدرش) ساخته است. علی دایی در سال 1383 از رئیس ‌جمهور وقت سید محمد خاتمی نشان افتخار و شجاعت دریافت کرد. دایی با به ثمر رساندن 109 گل ملی بهترین گلزن بازی‌های ملی در تاریخ فوتبال جهان است. او همچنین سابقه عضویت در کمیته فوتبال فیفا را در کارنامه خود دارد. 
علی دایی، در سال 1366 در رشته مهندسی عمران در دانشگاه صنعتی شریف پذیرفته شد، اما به دلیل بازی فوتبال در گزینش ورود به دانشگاه رد شد. همان سال در رشته مهندسی کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب هم قبول شد و دو ترم هم به دانشگاه رفت ولی در سال 1367 دوباره در کنکور شرکت کرد و این بار در رشته متالوژی دانشگاه صنعتی شریف پذیرفته شد و مدرک کارشناسی خود را در بهمن ماه 1371 از همان دانشگاه دریافت کرد. علی دایی در سال 1376 یعنی زمانی که به همراه تیم ملی ایران به جام جهانی 1998 فرانسه صعود کرد از سوی یکی از دانشگاه های آمریکایی برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد دعوت نامه دریافت کرد اما حضورش در فوتبال آلمان باعث شد آن را نپذیرد. وی همچنین بعد ها توانست مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته تربیت بدنی از دانشگاه آزاد اسلامی دریافت کند. 
علی دایی در سال 1373 به عضویت تیم پیروزی درآمد و پس از دو فصل حضور در این تیم به باشگاه کشورهای "قطر"، "آلمان" و "امارات" پیوست. پس از هفت سال دوری از ايران در مرداد 1382 به تيم پرسپوليس بازگشت و به عنوان كاپيتان دوم اين تيم پس از افشين پيروانی از سوی "وينگو بگوويچ" سرمربی وقت، اين تيم شناخته شد. وی در اولين حضورش در پیروزی توانست 4 گل به ثمر برساند و در پايان فصل با زدن 16 گل آقای گل ليگ ايران انتخاب شود. دايی در سومين دوره ليگ برتر به همراه تیم پیروزی مقام پنجم ليگ را به دست آورد. وی پس از يک سال به تيم صبا باتری پيوست. 
بازی در باشگاه "السد قطر" (1996-1997) علی دایی در سال 1996 پس از درخشش در جام‌ملت‌های آسیا به تیم "السد قطر" پیوست و این تیم با بازی علی دایی به مقام پنجمی لیگ قطر رسید. بازی در باشگاه"آرمینیا بیله فلد" آلمان (1997-1998) علی دایی در سال 1997 به همراه کریم باقری به تیم "آرمینیا بیله فلد" آلمان پیوست. دایی در 25 مسابقه برای این تیم در فصل 98-1997 به میدان رفت و 7 گل به ثمر رساند. بازی در باشگاه بایرن مونیخ آلمان (1998-1999) علی دایی در سال 1998 بعد از یک فصل بازی در تیم " آرمینیا بیله فلد" به تیم "بایرن مونیخ" آلمان پیوست. دایی در تیم "بایرن منونیخ" عنوان اولین بازیکن آسیایی را که در جام ‌باشگاه‌های اروپا بازی کرده است را به دست آورد. دایی در مونیخ بازیکن مورد علاقه طرفداران تیم بایرن به شمار می‌رفت.وی در 23 مسابقه برای این تیم در "بوندس لیگا" (لیگ حرفه ای فوتبال در  آلمان) به میدان رفت و 6 گل به ثمر رساند. حضور دایی در "بایرن مونیخ" آلمان نقطه‌ اوج فوتبال او بود، زیرا پیش از آن حضور بازیکنی ایرانی و حتی آسیایی، در یک باشگاه معتبر، نظیر بایرن مونیخ سابقه نداشت. دایی به همراه بایرن مونیخ تا فینال جام باشگاه‌های اروپا رفت و در نهایت مدال نقره آن بازی‌ها را به دست آورد. گرچه دایی در بازی فینال به میدان نیامد. بازی در باشگاه هرتا برلین آلمان ( 2002-2000) علی دایی در سال 1999 به عضویت تیم "هرتا برلین آلمان" درآمد. وی با پوشیدن پیراهن شماره 9 از اصلی‌ترین بازیکنان این تیم بود. دایی با  تیم "هرتا برلین آلمان" در جام باشگاه های اروپا بازی کرد و دوبار به تیم "چلسی" و یکبار به تیم "آث میلان" گل زد. وی در فصل 2000-1999 به همراه هرتابرلین مقام ششم  مسابقات "بوند سلیگا" آلمان را کسب کرد. دایی در فصل 2000-2001 در 23 بازی برای "هرتا برلین" در مسابقات بوندسلیگا آلمان به میدان رفت و 3 گل به ثمر رساند. وی در دومین فصل حضور در این تیم برخلاف فصل اول، در سه بازی به عنوان بازیکن ثابت برای هرتابرلین در مسابقات بوندسلیگا به میدان رفت و در پایان فصل 2000-2001 به همراه این تیم به مقام پنجم بوندسلیگا رسید. دایی در سومین فصل حضور تنها در 8 بازی برای این تیم در  مسابقات بوندسلیگا به عنوان بازیکن جایگزین به میدان رفت. وی در فصل 2001-2002 برای هرتابرلین گلی نزد. دایی در پایان فصل 2002-2001 به همراه هرتابرلین به مقام چهارم  مسابقات "بوند سلیگا" رسید و به دوران حضور خود در فوتبال اروپا پایان داد. بازی در باشگاه اشباب امارات (2002-2003) علی دایی در سال 2000 به تیم "اشباب" امارات پیوست و قراردادی دوساله با این تیم بست. دایی با در فصل 2002-2003 به همراه این تیم به مقام نهم مسابقات لیگ فوتبال امارات رسید. عملکرد دایی در تیم "الشباب" امارات مورد توجه این قرار نگرفت و در حالی که وی قراردادی دو ساله با این تیم داشت پس از یک فصل حضور در این تیم از سوی سرمربی الشباب کنار گذاشته شد. سخنگوی باشگاه الشباب نیز در مورد دلایل باشگاه برای كنار گذاشتن علی دایی گفت:«دایی از بهترین مهاجمین آسیاست، ولی نوع و سبک بازی وی برای تاكتیک های ما مناسب نیست، در واقع وی نقش محدودی را در تیم ما ایفا كرد.» پس از کنار گذاشته شدن دایی، تیم "جیابی"  از دایی خواست به این تیم بپیوندد، اما وی این پیشنهاد را نپذیرفت و به فوتبال ایران بازگشت. 
علی دایی در شهریور سال 1383 با عقد قراردادی یک ساله به تیم صبا باتری پیوست. این تیم که برای نخستین بار در لیگ برتر شرکت می کرد با صرف هزینه بالا بازیکنان سرشناس لیگ ایران را برگزید، اما در پایان فصل به مقام نهم لیگ برتر دست یافت. علی دایی در 25 بازی برای تیم "صبا باتری" در لیگ برتر به میدان رفت و 12 گل به ثمر رساند. وی به همراه این تیم موفق به کسب مقام قهرمانی جام حذفی شد. علی دایی در سال 1384 برای یک فصل دیگر قرارداد خود در تیم صبا باتری را تمدید کرد و در آبان ماه 1384 در مسابقات لیگ برتر موفق شد در برابر پرسپولیس گلزنی کند. دیدار با تساوی 2-2 به پایان رسید. علی دایی در پایان مسابقات لیگ برتر به همراه این تیم به مقام چهارم دست پیدا کرد. بازیکن و سر مربی سایپای البرز دایی پس از تیم "صبا باتری" در سال 1385 به  عنوان بازیکن و سر مربی به تیم "سایپای البرز" پیوست و یک فصل را برای این تیم بازی کرد. علی دایی به همراه سایپا به مقام قهرمانی لیگ برتر دست یافت. این تیم توانست در خرداد ماه 1386 به همراه دایی قهرمانی ششمین لیگ برتر را به دست آورد. تیم سایپا آخرین تیمی بود که علی دایی در آن بازی کرد. 
علی دایی برای نخستین بار در سال 1372 به تیم ملی دعوت شد و اولین بازی ملی اش را در خرداد ماه همان سال در برابر تیم "پاکستان" در رقابت های جام "اکو" برگزار کرد؛ دیداری که با برتری 5 بر صفر ایران به پایان رسید. دایی در ششمین بازی ملی اش در مرحله مقدماتی جام جهانی 1994 که در تیرماه 1372 در ورزشگاه آزادی برگزار شد، با 5 گل‌ زده در 4 بازی بهترین گلزن رقابت‌های مقدماتی جام‌جهانی آمریکا لقب گرفت. وی در سال سال 1996 از سوی کمیته تاریخ و آمار فدراسیون بین المللی فوتبال با 20 گل‌ زده به عنوان برترین مهاجم تیم‌های ملی سال انتخاب شد. دایی 4 گل از این گل‌ها را در یکی از به یادماندنی ‌ترین بازی‌های تیم ملی به کره جنوبی زد. وی همراه با تیم ملی ایران در دو جام جهانی، 1998 فرانسه و 2006 آلمان حضور یافت و در 5 بازی تیم ملی ایران شرکت کرد و با پاس به مهدی مهدوی کیا در جام جهانی 1998 زمینه ساز گل مهدوی ‌کیا به آمریکا شد. دایی در بازی تیم ملی ایران مقابل "استرالیا" در مسابقات مقدماتی جام جهانی 1998، پاس گل دوم ایران را برای خداداد عزیزی ارسال کرد و این گل باعث راهیابی ایران به جام جهانی شد. وی در سال 2003 هشتاد و پنجمین گل ملی خود را به لبنان زد و خود را در تاریخ جاودانه کرد. دایی در سال 2004 و در چارچوب مقدماتی جام جهانی 4 بار دروازه لائوس را گشود و اولین مردی لقب گرفت که 100 گل ملی به ثمر رسانده است.  
علی دایی در 7 خرداد 1386 با زدن گل قهرمانی سایپا، آخرین گل رسمی خود را به ثمر رساند و برای همیشه از بازیگری در رشته فوتبال خداحافظی کرد. وداع با فوتبال ملی آخرین حضور ملی علی دایی در بازی تیم‌ ملی ایران در جام جهانی 2006 آلمان است. دایی در این جام با انتقادات بسیاری از سوی منتقدانش روبه رو و پس از جام جهانی 2006 بدون این که اجازه دهد برایش یک بازی خداحافظی ترتیب داده شود، از فوتبال ملی خداحافظی کرد. 
بيشترين گل زده ملی در تاريخ فوتبال علی دایی رکورد دار بیشترین گل ملی در تاریخ فوتبال جهان در دوران ورزشی خود بود. دايی ابتدا رکورد "پوشکاش" مجاری را شکست و بهترين گلزن ملی جهان شد. دایی با ثبت 109 گل ملی بهترین گلزن ملی دنیا نام گرفت. بهترین گلزن در بازی‌های بین‌المللی علی دایی نفر اول در لیست گلزنان بین‌المللی است. در سال 1375 با به ثمر رساندن 20 گل، دایی به عنوان بهترین گلزن در بازی‌های بین‌المللی توسط فدراسیون تاریخ و آمار فوتبال (IFFHS) معرفی گردید. برترين گلزن تاريخ مسابقات مقدماتی جام جهانی طبق اعلام فيفا، علی دايی با 35 گل زده بهترين گلزن تاريخ مسابقات مقدماتی جام جهانی است. دايی در 4 دوره حضور در اين مسابقات و در 51 بازی اين تعداد گل را به ثمر رساند. (وی در مسابقات مقدماتی جام‌های جهانی 1994 ، 1998 ،2002 و 2006 تيم ملی ايران حضور داشت.) برترين گلزن تاريخ جام ملت‌های آسيا علی دایی با به ثمر رساندن 14 گل در 14 دوره جام ملت های آسیا، به عنوان برترین گلزن تاریخ معرفی شد. وی در بين بازيکنانی که در ادوارمختلف جام ملت‌های آسيا عنوان آقای گلی را بدست آورده‌اند، بهترين آمار را دارد که در جام 1996 موفق شد 8 گل به ثمر برساند. اين بيشترين تعداد گل به ثمر رسيده توسط يک بازيکن در يک دوره جام ملت‌ها است و هيچ بازيکنی در سه دوره اخير جام ملت‌های آسيا به رکورد او نزديک نشد. دو بار برترين گلزن ملی سال جهان علی دايی در سال‌های 1996 و 2004 از سوی فدراسيون بين المللی تاريخ و آمار به عنوان برترين گلزن ملی سال انتخاب شد. از سال 1992 که برترين گلزن ملی سال انتخاب می شود، فقط دايی دو بار اين عنوان را به دست آورده است. دايی در سال 1996 با 22 گل و در سال 2004 با 18 گل ملی برترين گلزن ملی سال فوتبال جهان شد. تنها بازيکن آسيايی در بين 100 بازيکن برتر تاريخ در ماه نوامبر سال 2007 انجمن آمار فوتبال "بريتانيا" در کتابی با عنوان"Greatest ever footballers" صد بازيکن برتر تاريخ فوتبال جهان را با توجه به معيارهای آماری از جمله بازی‌ها و گل‌های ملی معرفی کرد که در بين بازيکنان آسيايی تنها نام علی دايی ديده شد. دايی در اين رده بندی در رتبه 26 قرار گرفته است. اولين بازيکن آسيايی حاضر در فينال ليگ قهرمانان اروپا علی دایی در سال 1999 اولين بازيکن آسيايی بود که در فينال معتبرترين ليگ باشگاهی جهان، ليگ قهرمانان اروپا، حضور داشت و موفق به کسب عنوان نايب قهرمانی ليگ قهرمانان اروپا شد. اولين ايرانی قهرمان  مسابقات "بوندس ليگا" آلمان علی دایی در فصل 1998-1999 مسابقات "بوندس لیگا" به عنوان اولین بازیکن ایرانی با تیم "بایرن مونیخ" آلمان قهرمان شد. اولين ايرانی صاحب پست رسمی در فيفا علی دایی در سال 2007  از سوی فدراسیون جهانی فوتبال به عنوان یکی از اعضای این کمیته و انتخاب شد . ولی علی  به علت حضور نیافتن در جلسات فیفا در سال 2013 برکنار شد. وی پیش از آن در سال 2004 از سوی این فدراسیون به عنوان بهترین های فوتبال جهان هدیه دریافت کرد. بيشترين بازی ملی در تيم ملی ايران علی دایی با شرکت در 149 مسابقه فوتبال رکوردار بيشترين بازی ملی در فوتبال ايران است. که نام خود را در باشگاه صدتايی فيفا ثبت کرد. 
علی دایی دوران مربیگری خود را به عنوان سرمربی در سال 1385 در تیم سایپا شروع کرد و توانست این تیم را در لیگ برتر ایران (جام خلیج فارس) به قهرمانی برساند. سپس وی در تاریخ 12 اسفند سال 1386 به عنوان سرمربی تیم ملی فوتبال ایران انتخاب شد. ولی پس از شکست تیم ملی ایران در مسابقات مقدماتی جام جهانی  2010، در 9 فروردین سال 1388 از سرمربیگری تیم ملی برکنار شد.   دایی 7 دی سال 1388 به عنوان جانشین "کرانچار" سرمربی تیم پرسپولیس شد. دایی در 28 آذر سال 1389 پس از 5 باخت پیاپی، تیم پرسپولیس از سمت خود کناره ‌گیری کرد اما مدیرعامل باشگاه نپذیرفت وازتصمیم خود منصرف شد. او با اینکه در 31 خرداد سال 1390 تیم پرسپولیس را در جام حذفی به قهرمانی رساند از پرسپولیس رفت و سپس همان سال با تیم راه آهن به توافق رسید و قرارداد 2 ساله امضا کرد و پس از پایان قرداد خود با تیم راه آهن، اواخر اردیبهشت سال 1392 مجددا با تیم پرسپولیس به توافق رسید و مربیگری این تیم را به دست گرفت. دایی در سال 93 به دلیل کسب نکردن نتایج مطلوب در تیم پرسپولیس از سرمربيگری بركنار شد. 
ژوئن سال 2007 علی دایی به عنوان یکی از اعضای کمیته فوتبال فیفا انتخاب شد؛ افزون بر این وی به دلیل معروفیت در سطح جهانی و جایگاه خاصش در فیفا، به عنوان سفیر حسن نیت جهانی برگزیده شد. او قبلا در تاریخ 1997 میلادی به عنوان سفیر حسن نیت یونیسف در ایران برگزیده شده بود که با ارتقا او به عنوان سفیر حسن نیت نهضت جهانی، مهتاب کرامتی نیز به عنوان سفیر حسن نیت یونیسف برگزیده شد. 
در سال 1387 پس از ناكامی تيم ملی فوتبال در جام جهانی (عدم صعود به مرحله‌ی دوم) يک برنامه‌ تلويزيونی با حضور چند تن از كارشناسان از جمله محمد مايلی كهن (مربی فوتبال) از شبكه‌ سوم سيما پخش شد كه موضوع برنامه، بررسی علل ناكامی تيم ملی بود و هر يک از كارشناسان نيز در اين مورد به ابراز عقيده پرداختند. مایلی کهن در این برنامه در قالب ابراز نظر كارشناسی عمده ناكامی تيم را متوجه حضور دايی كرد و در نزد افكار عمومی، دايی را مقصر جلوه داد. به دنبال آن دایی در اعتراض به سخنان مایلی کهن، از او شکایت کرد و دادگاه دراردیبهشت ماه 1387 برگزار شد و محمد مایلی کهن به سیصد هزار تومان جریمه نقدی و یک سال ممنوعیت مصاحبه محکوم شد. بار دیگر دایی و مایلی کهن در مهرماه 92 در بازی  تیم پرسپولیس و صبا کنار زمین با هم مجادله لفظی کردند. مایلی کهن در کنفرانس مطبوعاتی پس از بازی صحبت های تندی  کرد. وی در این مصاحبه اتهاماتی به علی دایی نسبت داد. به دنبال آن علی دایی از وی شکایت کرد و مایلی کهن در دادگاه به 4 ماه حبس تعزیری زندان محکوم شد. پس از 5 روز حضور مایلی کهن در زندان نهایتا در 21 آبان ماه 93 با واسطه گری شخصیتها از جمله علی پروین، علی دایی طی نامه ای رضایت خود را اعلام و مایلی کهن از زندان آزاد شد. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۲:۰۷

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۲:۰۹

علی دایی

خلاصه زندگی نامه

 علی دایی، معروف به شهریار، فوتبالیست مشهور ایرانی که با به ثمر رساندن 109 گل برای تیم ملی رکورد شماره یک جهان را از آن خود کرد. وی اولین بازیکن آسیایی است که در جام ملت های اروپا بازی کرده است. دایی همچنین دارنده نشان بین‌المللی صلح از موسسه بین‌المللی صلح است. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع