علی اکبر شهنازی فرزند "آقا حسینقلی" در روز چهارشنبه 23 اردیبهشت سال 1276 شمسی (برابر با عید قربان سال 1314 قمری) در "تهران" خیابان "ایران" کوچه "نصیر حضور" متولد شد. چون در روز عید قربان به دنیا آمد، به وی "حاجی علی اکبر خان" یا "حاجی مطلق" می ‌گفتند.شهنازی از 8 سالگی آموزش تار را نزد پدر خود آغاز و ظرف مدت 6 سال ردیف موسیقی ایرانی را از وی آموخت. در 14 سالگی اولین اجرایش با آواز "جناب دماوندی" بر روی صفحه ضبط شد و در 18 سالگی با مرگ پدر؛ بر کرسی استادی وی تکیه زد.وی در سال 1308، هنرستان موسیقی "شهنازی" را بنا کرد و در سال 1341 ردیف مرحوم پدرش را که در حال حاضر به نام "ردیف میرزا حسینقلی" مشهور است، با اجرایی بسیار زیبا برای ادره فرهنگ وقت ضبط کرد.او پس از تعطیل کردن هنرستان خود، آموزش در هنرستان "ملی" را آغاز و تا اواخر عمر، در دوره عالی هنرستان موسیقی به انتقال گنجینه هنری خود اهتمام ورزید.علی اکبر شهنازی که به جز تار، با سازهای دیگری از جمله سه ‌تار و پیانو نیز آشنا بود؛ دستی چیره در آهنگسازی و تصنیف‌ سرایی داشت. برخی از چهارمضراب ‌ها و پیش‌ درآمدها و رنگ ‌ها و تصانیف او در زمره آثار ماندگار تاریخ موسیقی ایران به شمار می ‌آیند.وی شاگردان زیادی را از چند نسل تربیت کرد که می توان به "میرزا حسن خان مشاور، منتظم الحکما، حاج آقا محمد ایرانی، حبیب الله صالحی، هوشنگ ظریف، رضا وهدانی، محمد رضا لطفی، حسین علیزاده، داریوش طلائی، داریوش پیرنیاکان و... اشاره کرد.از جمله تصانیفی که علی اکبر شهنازی ساخته است می ‌توان تصنیف ای نوع بشر، به اصفهان رو، سرود جوانان وطن، تصنیف چهارگاه، (زد لشکر گل) را نام برد.این استاد مسلم تار سرانجام در 28 اسفند ماه سال 1363 بدرود حیات گفت و در امامزاده عبدالله ری به خاک سپرده شد. 
علی اکبر شهنازی در خانواده ای هنرمند و اهل موسیقی پرورش یافت؛ پدر بزرگش "علی اكبر فراهانی" یكی از نوازندگان به نام و استاد دوران ناصری بود. "كنت دو گو بینوی فرانسوی" كه در زمان حیات آقا "علی اكبر فراهانی" در "تهران" می زیست نوشته است: «در میان طبقات متوسط معروفترین نوازندگان تار، علی اكبر است كه خیلی خوب تار می زند و من دیده ام اروپاییانی كه هیچ به موسیقی مشرق زمین توجه نداشته اند در موقع شنیدن ساز او دچار تاثر شده اند.»عموی علی اکبر شهنازی، "آقا میرزا عبدالله"، پدر موسیقی سنتی ایران كه ردیف موسیقی ایرانی را در هفت دستگاه: "شور، ماهور، چهارگاه، همایون، نوا و راست پنجگاه" تنظیم كرد و به شاگردان خود آموخت كه میراثی گرانبها است برای ما.پسر عموی علی اکبر شهنازی، استاد "احمد عبادی"، استاد سه تار و دو برادر كوچكتر از او "محمد حسن خان" و "عبدالحسین شهنازی" نوازنده تار، همسران دو خواهرش و "باقرخان" نوازنده كمانچه و "رضا خان" نوازنده تار و عده ای دیگر از افراد این خانواده كه در موسیقی سنتی و اصیل ایرانی شهرت دارند؛ می باشند. 
علی ‌اکبر شهنازی، آموزش تار را از سن 8 سالگی نزد پدرش "آقا حسینقلی" آغاز کرد و در مدت 6 سال ردیف موسیقی ایرانی را از پدرش آموخت و مدتی از محضر "غلامحسین درویش" معروف به "درویش خان" (از هنرمندان نامی و استادان موسیقی ایرانی در اواخر دوره قاجاریه) بهره برد. وی از 14 سالگی کلاس پدر را به تنهایی اداره می کرد و تا جایی پیش رفت که در همان زمان دو صفحه گرامافون با صدای خواننده به نام آن روزگار، استاد "جناب (محمد) دماوندی" در بیات ترک و افشاری در تهران ضبط كرد.شهنازی پس از درگذشت پدر در سال 1294، با وجود اینکه 18 سال بیشتر نداشت؛ آموزش شاگردان پدرش را در کنار عموی خود "میرزا عبدالله" بر‌ عهده گرفت. 
علی اکبر شهنازی در سال 1301 اولین کنسرت خود را در "گراند هتل" اجرا کرد و در اواسط سال 1305 به دعوت کمپانی "هیز ماسترز ویس"، صفحاتی از او با آواز "اقبال آذر" خواننده نامی دوران قاجار ضبط گردید. وی پس از چندی در سال 1308 هنرستان موسیقی "شهنازی" را تأسیس نمود و به تربیت شاگردان در عرصه موسیقی پرداخت.پس از تأسیس رادیو در سال 1319، شهنازی در برنامه‌های هفتگی موسیقی رادیو به همراه "ادیب خوانساری، روح بخش و..." نوازندگی می ‌نمود و در سال 1334 در هنرستان آزاد موسیقی به آموزش مشغول شد.سال 1341 علی اکبر شهنازی، "ردیف آقا حسینقلی" و در سال 1356 ردیف دوره عالی را ضبط کرد؛ این ردیف ها به سفارش وزارت فرهنگ و هنر وقت و زیر نظر "عباس خوشدل" ثبت و ضبط شد. ابتدا قرار بود این ردیف‌ها با آواز "ابراهیم خان بوذری" همراه باشد، اما شهنازی در همان نخستین جلسه از همراهی با "بوذری" انصراف داد و نتیجه آن شد که هر کدامشان ردیفی جداگانه را ثبت و ضبط کردند. 
از جمله شاگردان علی اکبر شهنازی می ‌توان به حسن مشار، میرزا عیسی خان حاتم، باصرالدوله، منتظم الحکما (دکتر مهدی صلحی)، حاج آقا محمد ایرانی مجرد، جلیل الله صالحی، احمد نکوزاد، هوده‌ای، نصرالله زرین پنجه، هوشنگ ظریف، فرهنگ شریف، ژان دورینگ، رضا وهدانی، اسدالله حجازی، داریوش طلایی، محمد رضا لطفی، حسین علیزاده، عطاءالله جنگوک، داریوش پیرنیاکان و محسن نفر نیز اشاره کرد. 
از جمله تصانیفی که علی اکبر شهنازی ساخته است می ‌توان به تصنیف های ای نوع بشر، به اصفهان رو، سرود جوانان وطن، تصنیف چهارگاه، (زد لشکر گل) اشاره کرد. وی هم چنین نغمات و آهنگهای فراوانی ساخت كه از جمله بهترین این پیش در آمدها، پیش درآمد "شور" به وزن 4/2 در (لا) است، ولی چون نوار و صفحه در آن زمان در ایران موجود نبود از بین رفت. شهنازی با شاعرانی چون ملک ‌الشعرای بهار، وحید دستگردی، امیر جاهد و حسین مسرور همکاری کرده و خوانندگانی نظیر اقبل السلطان، حسین علی خان نکیسا، رضا قلی ظلی، طاهرزاده، قمر و ادیب خوانساری آثارش را اجرا کرده‌اند. 
سرانجام علی اکبر شهنازی در  روز سه شنبه 28 اسفند سال 1363، در سن 87 سالگی در بیمارستان "شرکت نفت" درگذشت؛ آرامگاه وی در "امامزاده عبدالله" واقع در شهر "ری" قرار دارد. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۵:۲۷

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۵:۲۸

علی اکبر شهنازی

خلاصه زندگی نامه

 علی اکبر شهنازی، موسیقیدان، نوازنده تار و ردیف دان برجسته موسیقی اصیل ایرانی که در دهه 1300 شمسی معروفترین نوازنده تار در تمام محافل هنری بود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع