شیخ محمد تقی شوشتری، معروف به محقق شوشتری و علامه شوشتری، فرزند شیخ کاظم شوشتری، فرزند آيت الله شيخ جعفر شوشتری در سال 1320 ق (1281 ش) و در شهر نجف متولد شد. پس از تحصیل و نیز سفرهای متعددی که به ایران و عراق داشت برای همیشه در شهر شوشتر ساکن شد و در همانجا به تدریس و تألیف همت گماشت. برخی آثار ایشان پس از سالها همچنان جزو منابع مهم و مرجع، می باشد. ایشان در 29 اردیبهشت ماه سال 1374 ش وفات کرد و در كنار بقعه سيد محمد گلابی، در شوشتر به خاک سپرده شد. 
خاندان مادری محقق شوشتری از خانواده‎های متدین ایرانی بودند که از مدتها پیش، شهر نجف را برای سکونت برگزیده بودند. مادرش متولد نجف اشرف بود و در همان شهر با روحانی جوان شوشتر، محمد کاظم شوشتری ازدواج کرد. شیخ محمد کاظم نسل در نسل از نوریان و دانشمردان شوشتر بودند و پیش از میلاد محقق، مردان نام آور بسیاری چون شیخ جعفر شوشتری و ... از این خاندان بودند. پدر دانشمند محقق شوشتری، یگانه مرجع شوشتر و از مردان مبارز آن دیار بود. او در دفاع از کیان مسلمانان به ویژه در حریم حجاب اسلامی، مرزبانی مبارز و مبارزی بیدار بود که توسط طاغوتیان از شوشتر به بروجرد تبعید شد و روزگار درازی را هم در زمان رضا خان و هم در عصر محمد رضا پهلوی دور از وطن، در بروجرد زیست. محقق شوشتری خود می گوید: محل تولد بنده نجف است، والدين مادرم اهل كرمان بودند در نجف ساكن و مجاور شده بودند و مادر بنده در نجف متولد شد. 
دکتر محمد علی شیخ شوشتری تنها پسر علامه شوشتری است که عمری را در اعتلای فرهنگ اسلامی و یاری پدر دانشمندش کوشید و دهها کتاب و مقاله پر بار نوشته و منتشر ساخت. ایشان از اساتید نامدار دانشگاه تهران بود و مدتی نیز از طرف مردم شوشتر به نمایندگی انتخاب شد و به مجلس شورای اسلامی راه یافت. دکتر شوشتری فرزندی به نام مسعود داشت که با اشتیاق در جبهه‎های جهاد شرکت جست تا مفقود الاثر گشت. علامه شوشتری دارای سه دختر نیز بود و یکی از دامادهای ایشان، حاج سید ابو الحسن شوشتری است که پیش از علامه شوشتری بدرود حیات گفت.  
محمد تقی شوشتری تا هفت سالگی در نجف اشرف زندگی کرد و پس از آن همراه مادرش، شهر نجف را به قصد شوشتر ترک کرد و در حدود سال 1327 ق وارد آن شهر گردید. علامه در شرح این دوران از زندگی خود می گوید: « پدرم نزد آقا سید محمد كاظم یزدی و آخوند ملا كاظم  خراسانی، مشغول تحصیل بود و سپس به شوشتر آمدند. مدت كمی از زندگی ما در شوشتر نگذشته بود كه والده بنده فوت شد و بعد از مرگ والده نزد چندتن از آقایان مثل آقا سید حسین نوری و آقا سید مهدی آل طیب و…مشغول درس خواندن شدم. زمانی كه دوران بی حجابی در ایران آغاز شد روزی كه داشتند زنها را با طبل و علم كشف حجاب می كردند بنده به عراق رفتم و حدود شش سال در آنجا ماندم، درعتبات كه بودم قاموس الرجال در دو جلد نوشتم، بعد چهار جلد شد، بعد مرتباً بر مطالبش اضافه كردم» وی در ادامه شرح حال خود می گوید: «درعتبات كه بودیم كفران نعمت زیاد می شد، در مساجد و جاهای  دیگر نان و چیزهای دیگر می ریختند، من هم گاهی از آن نان به منزل می بردم و دیگر نان نمی خریدیم و با پول نان كتاب می خریدم.» اساتید برخی از استادان و مربیان محقق شوشتری عبارتند از: حجت الاسلام سید حسین نوری حجت الاسلام سید علی اصغر حکیم حجت الاسلام سید محمد علی امام، معروف به امام شوشتری آیت الله شیخ محمد کاظم شوشتری (پدرشان) آیت الله سید مهدی آل طیب جزایری آیت الله سید محمد تقی شیخ الاسلام 
علامه شوشتری مقدمات و سطح را نزد اساتیدی چون مرحوم سید حسین نوری، سید محمد علی امام و سید علی اصغر حكیم گذراند. پس از آن نیز با استفاده از كلاس درس اساتیدی چون آیت الله محمدتقی شیخ الاسلام و آیت الله سید مهدی آل طیب و پدر خود، به درجه اجتهاد رسید. ایشان در سال 1314ش، برای مخالفت با كشف حجاب، به عتبات مهاجرت نمود و درحوزه های علمیه نجف و كربلا به كسب علوم و معارف اسلامی ادامه داد. 
محقق شوشتری برای بیداری مردم و تهییج آنان بر ضد طاغوت وقت، شوشتر را ترک گفته، همراه خانواده‎اش راهی کربلا گشت ... پس از چند صباحی که در کربلا بود، به این نتیجه رسید که عازم نجف اشرف گردد. همان روزها در نجف اشرف یکی از آثار پر بارش را با نام "قضاء امیر المؤمنین علیه السلام" (پیرامون قضاوتهای امام علی علیه السلام ) برای نخستین بار به چاپ رساند و با انتشار آن، توجه دانشورانِ نجف را معطوف خود ساخت. محقق شوشتری تا سال 1321 ش. در حوزه نجف بود. پس از آن که رضا شاه از قدرت به زیر کشیده شد به شهرش شوشتر برگشت. او تا واپسین روزهای عمرش در آن دیار ماند تا آن جا که در سایه سار و سعی و کوششهای شبانه روزی ‎اش نام شوشتر بر سر زبانها افتاد و گذشته درخشان خود را که روزی به دارالمؤمنین شهرت داشت دوباره بازیافت. 
علامه شوشتری در مکتب تربیتی خویش اشخاص بسیاری را تربیت کرده و به جامعه دانش و فرهنگ تحویل داده است که دو تن از آنها که از اعضای خانواده وی نیز هستند عبارتند از: شیخ بهاء الدین شوشتری معروف به آقا شیخ بهاء (وی برادر محقق شوشتری و اهل علم و فضل است و امروزه از رجال بنام شوشتر شمرده می‎شود با وجود این که در حدود 90 سال از عمرشان می‎گذرد هم چنان مشغول تبلیغ دین و تعلیم اخلاق و آداب اسلامی است و همه روزه در مسجد و مدرسه مرحوم شیخ جعفر شوشتری به امامت و ارشاد می‎پردازد) دکتر محمد علی شیخ شوشتری تنها پسر علامه شوشتری همچنین بعضی از بزرگان و دانشوران معاصری که از محقق شوشتری اجازه روایتی داشته و از طرف ایشان مجاز در نقل حدیث هستند عبارت‎اند: آیت الله مرعشی نجفی آیت الله شیخ غلامرضا عرفانیان حجت الاسلام رضا استادی استاد قیس آل قیس سید کمال حاج سید جوادی سید جمال الدین دین پرور سید محمد حسن آل غفور استاد محمد علی جاودان ... 
بیش از پنجاه سال است که کتابهای محقق شوشتری، به ویژه "قاموس" و "نهج الفصاحه" و "اخبار دخیله" ایشان از منابع مهم و مرجع شمرده می‎شوند. از ایشان سؤال شد که اگر خداوند شما را دوباره جوان کند و قدرت و توانایی سابق را بدهد چه خواهید کرد؟ در پاسخ گفت: تحقیق در آثار اهل بیت علیهم السلام سایر آثار ایشان عبارتند از: شرح وجیزه شیخ بهایی (نخستین نوشته ایشان) حاشیه بر متن لمعه و بر شرح لمعه النجعه فی شرح اللمعه، در 11 جلد الاخبار الدخیله، در 4 جلد قضاء امیر المؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام (پر انتشارترین اثر محقق که به زبان فارسی دهها بار به چاپ و به زبان انگلیسی هم نشر یافته است) آیات بینات فی حقیه بعض المنامات الاوائل قاموس الرجال فی تحقیق رواه الشیعه و محدثیهم (در 14 جلد و پر آوازه‎ترین و پر بارترین کتاب محقق شوشتری است در علم رجال) رساله فی تواریخ النبی و الآل (تاریخ چهارده معصوم علیهم السلام ) رساله فی سهو النبی صلی الله علیه و آله الدر النظیر فی المکنین بابی بصیر البدایع بهج الصباغه فی شرح نهج البلاغه در چهارده جلد (تفسیر موضوعی و انتقادی) مقدمه‎ای بر توحید مفضل، به زبان فارسی الاربعون حدیثاً (چهل حدیث در فضائل ائمه معصومین و مسائل فقهی) الاربعینیات الثلاث کشکول نوادر الاخبار و جواهر الآثار حواشی بر توضیح المسائل آیت الله خویی حواشی و استدراکات بر کتاب ثواب الاعمال و عقاب الاعمال جزوه کوچکی در ادعیه و اذکار حواشی بر منتخب المنتخب (رساله عملیه پدرشان) غرر و درر، در ادبیات تفسیر قرآن (محقق شوشتری در این تفسیر بیشتر به دو تفسیر معروف شیعی نظر داشت. تفسیر تبیان، اثر بزرگ شیخ طوسی و تفسیر المیزان اثر جاوید علامه طباطبایی این اثر سالهاست که در دست استاد علی اکبر غفاری است تا توسط انتشارات مکتبه الصدوق چاپ و منتشر شود) 
علامه محقق شوشتری پس از عمری نور افشانی در آسمان دانش و دین بالاخره در 29 اردی بهشت ماه سال 1374 ش.  وفات کرد و در مقام سید محمد گلابی در شهر شوشتر دفن شد. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۸:۴۰

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۸:۴۱

علامه محمد تقی شوشتری

خلاصه زندگی نامه

 شیخ محمد تقی شوشتری، معروف به علامه شوشتری و محقق شوشتری، از علما و دانشمندان معاصر که در عرصه حدیث‌ پژوهی خدمات ارزنده و بی‌ سابقه‌ ای انجام داد. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع