میرزا حسن مصطفوی مشهور به علامه مصطفوی در سال 1297 در تبریز متولد شد. پدر علامه حسن مصطفوی "شیخ عبد الرحیم" دانشمندی زاهد و با تقوا بود که در 2 سالگی ایشان به دیار باقی شتافت. علامه مصطفوی تحصیلات مقدماتی خود را در شهر تبریز گذراند و در 16 سالگی برای فراگیری علوم دینی به حوزه های علمیه قم و نجف رفت. علامه حسن مصطفوی دکترا الهیات از دانشگاه "تهران" دریافت کرد و در دروس حوزوی به درجه اجتهاد رسید.علامه حسن مصطفوی بیشتر عمر خود را صرف تحقیق، تدریس و تالیف نمود.از ایشان به عنوان "خادم قرآن"‌ در آبان‌ ماه‌ 1381 در "نمایشگاه‌ بین ‌المللی‌ قرآن"‌ تقدیر شد و سرانجام در 5 تیر ماه 1384 در سن 87 سالگی در تهران به دیار حق شتافت. 
علامه حسن مصطفوی دبستان و دبیرستان را در تبریز به صورت جهشی پشت سر گذاشت به طوریکه در 15 سالگی کتاب رسائل و مکاسب را تمام کرد و در 16 سالگی جهت تحصیل علوم دینی به قم و در 23 سالگی به نجف رفت.علامه حسن مصطفوی گواهی اجتهاد خود را از مراجعی همچون "آیت ‌الله سید ابوالحسن اصفهانی" دریافت کردند.علامه حسن مصطفوی دکتری الهیات از دانشکده "معقول و منقول" (دانشگاه تهران) دریافت کرد. (در سال 1318 دانشکده "معقول و منقول" تعطیل شد و سرانجام فعالیت خود را در سال 1344 به عنوان دانشکده "الهیات و معارف اسلامی" در "دانشگاه تهران" از سر گرفت.) ایشان به چهار زبان فرانسوی، عربی، عبری و ترکی مسلط بودند. 
علامه حسن مصطفوی در تبریز از اساتیدی چون "شیخ علی اکبر اهری" و "عمو زین الدینی" کسب علم نمود و از محضر "آیت الله حجت کوه کمره ای" در قم بهره برد و در نجف در کلاس درس "آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی" در فقه و "آیت الله آقا میرزا حسین نائینی" در اصول، "آیت الله آقا شیخ محمد حسین اصفهانی" هم در فقه و اصول و "آیت الله سید علی قاضی" در اخلاق شرکت کرد.  
تدریس علامه حسن مصطفوی بیشتر عمر خود را صرف تحقیق و تالیف نمود اما در 25 سالگی فقط به مدت 1 سال تفسیر قرآن را در قم تدریس کرد. موسس کانون نشر معارف اسلامیعلامه حسن مصطفوی در‌ تهران "كانون‌ نشر معارف‌ اسلامی" را در يكی از سراهای خيابان‌ "بوذر جمهوری" با هدف نشر برخی کتب اخلاقی و دینی تاسیس کرد‌. 
بیش از 50 جلد کتاب از علامه حسن مصطفوی به یادگارمانده است. ایشان در سن 24 سالگی اولین کتاب خود را با عنوان "رهنمای گمشدگان" در باره سیر و سلوک عرفانی نوشتند. مرکز نشر "علامه حسن مصطفوی" در سال 1381 با هدف نشر و تبلیغ آثار این محقق و مفسر بزرگ تاسیس شد. برخی از تالیفات ایشان عبارتند از:ترجمه‌ و شرح‌ مصباح‌ الشریعه‌ کتابی از کلمات‌ امام‌ صادق (ع)اختیار معرفت‌ الرجال معروف‌ به‌ رجال‌ کشیخود آموز قرآن مجیدروش علمی در ترجمه و تفسیر قرآن مجیداشعه نور در تفسیر آیه نورتفسیر سوره حشرسرگذشت و قصه­ های عارف کامل و دانشمند بهلول عاقلمجموعه قصه ­های شیرینمحاکمه و بررسی باب و بهاء در 3 جلد به فارسیمناظره و بحث آزاد و ...  تفسیر روشناین کتاب شامل 16‌ جلد است. علامه حسن مصطفوی در مقدمه این کتاب می گوید: «چطور انسان میتواند بدون ارتباط با عالم غیب و معنی، کلام خداوند را تفسیر نماید.»در این کتاب نخست معانی حقیقی لغات سپس ترجه آیه و بعد از آن تفسیری روشن با زبان ساده نوشته شده و برای آن حدیث معتبر و مربوطی نقل گشته است.در ابتدا تفسیر روشن فقط درسه جلد در سال 1374 توسط انتشارات "سروش" منتشر شد ولی در سال 1380 در 16 جلد توسط مرکز "نشر کتاب" به چاپ رسید. التحقیق‌ فی‌ کلمات‌ القرآن‌ کریم‌ مجموعه ای 14‌ جلدی به زبان عربی که در سال 1362 به عنوان کتاب برگزیده سال از طرف "وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی" معرفی شد. در این کتاب واژه ای از قرآن نیست که تفسیر نشده باشد. الحقائق‌ فی‌ تاریخ‌ الاسلام‌ و الفتن‌ و الاحداثاین کتاب شامل یک دوره‌ تاریخ‌ اسلام‌ از بعثت‌ پیامبر(ص) تا غیبت‌ امام‌ عصر(عج) می باشد. الامام‌ المجتبی(ع)شرح یک‌ دوره‌ کامل‌ زندگانی‌ امام‌ مجتبی(ع) از تولد تا شهادت می باشد. رساله لقاء اللهاین کتاب در مورد منازل‌ سیر و سلوک از قرآن کریم می باشد. علامه حسن مصطفوی در مقدمه این کتاب نوشته است: «آنچه را که خود درک کرده و به یقین حق دیده ام در این کتاب اظهار نمودم.» 
علامه مصطفوی در 5 تیر ماه 1384 در سن 87 سالگی در تهران به دیدار حق شتافت و در قم به خاک سپرده شد.مقام معظم رهبری در پیامی به شرح زیر رحلت علامه مصطفوی را تسلیت گفتند:« بسم الله الرحمن الرحیم درگذشت عالم پرهیزکار و اخلاقی و سالک الی الله مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین آقای حاج میرزا حسن مصطفوی را به خاندان محترم مصطفوی بخصوص فرزندان مکرم ایشان تسلیت عرض می کنم و علو درجات آن آموزنده ی عملی اخلاق و فضیلت را از خداوند مسالت می نمایم. والسلام علیکم و رحمه الله سیدعلی خامنه ای 8 تیر 1384» 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۳:۳۴

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۳:۳۵

علامه حسن مصطفوی

خلاصه زندگی نامه

 علامه حسن مصطفوی، قرآن پژوه، مفسر و محقق علوم دینی در قرن 13 و 14 هجری شمسی بود. وی دارای بیش از 70 جلد کتاب است که معروفترین آنها مجموعه 14 جلدی "التحقیق فی کلمات القرآن الکریم" است. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع