عبدالهادی داوی پریشان در سال 1274 ش در محله "باغ علیمردان خان" کابل زاده شد. نیاکان او همگی عالم و طبیب بودند. پدرش، "عبدالاحد"، به طبابت و تجارت اشتغال داشت و پس از آنکه سردار "عبدالقدوس خان"، "اعتمادالدوله"، را هنگام توقف در ارزگان معالجه کرد، به فرمان "امیرعبدالرحمان خان" طبیب دربار شد و از قندهار به کابل آمد. عبدالهادی دروس مقدماتی و ابتدایی را در خانه فراگرفت و سپس در دبیرستان "حبیبیه" به ادامه تحصیل پرداخت. وی در سال 1291 ش به دستور "عنایت الله خان معین السلطنه" به نویسندگان "سراج الاخبار افغانیه" که "محمود طرزی" سردبیر آن بود پیوست. او سرانجام در سال 1361 ش درگذشت. 
عبدالهادی بعد از واقعه سوء قصد ناکام به جان "امیر حبیب الله خان" با گروهی از مشروطه خواهان، شاعران و نویسندگان به زندان افتاد. وی در زندگینامه اش علت زندانی شدن خود را انتشار مخمس مشهور "بدنبود" یا "کله مستت" می داند، اما دیگران علت آن را همکاری با "عبدالرحمان لودین" و دیگر مشروطه خواهان دانسته اند. پریشان پس از هفت ماه به فرمان "امیرامان الله خان" از زندان رها شد. 
عبدالهادی پس از سقوط امان الله خان به عضویت در هیئت حاکمه دولت "حبیب الله کَلَکانی" دعوت شد که به بهانه بیماری نپذیرفت و به زندان افتاد. وی پس از رهایی، از راه هند به قندهار رفت و به "امیرامان الله خان" پیوست. او در سال 1308 ش به دعوت "محمد نادرشاه" به کابل رفت و تا سال 1311 ش وزیرمختار افغانستان در برلین بود. پس از استعفا به کابل آمد و عضو افتخاری انجمن ادبی شد. پس از ترور "محمد نادرشاه" در سال 1312 ش سیزده سال در زندان به سر آورد پس و از رهایی، در سال 1327 ش سرمنشی مخصوص "محمد ظاهرشاه" شد. در انتخابات مجلس شورای ملی در سال 1328 ش با حمایت حکومت به مجلس رفت و به ریاست مجلس رسید. پریشان در سال 1343 ش از اعضای کمیته 28 نفره مطالعه قانون اساسی جدید کشور بود که این قانون را پیش از عرضه به "لُویه جِرگه"، مجلس اعلای نمایندگان قبایل، بررسی می کردند. او خود سالهای اشتغالش در مقامات و مناصب رسمی و دولتی را شصت سال ذکر کرده است. 
پریشان در سال 1298 ش مدیر نشریه جدید التأسیس "امان" افغان شد، از آن پس، در مشاغل گوناگون خدمت کرد: - سفیر فوق العاده افغانستان در بخارا(1299 ش) - عضو هیئت مذاکرات استقلال افغانستان در مَسوری هند(1299 ش) - عضو هیئت مذاکرات استقلال در کابل(1299 - 1300 ش) - مدیر شعبه هند و اروپای وزارت خارجه(1300 ش) - مستشار دوم وزارت خارجه(1301 ش) - رئیس هیئت تحقیقه استقلال بخارا(1302 ش) - وزیرمختار افغانستان در لندن(1302 ـ 1305 ش) - وزیر تجارت(1305 ـ 1307 ش) وی سپس به دلیل مخالفت با اصلاحات غرب گرایانه "امان الله خان"، از جمله کشف حجاب، استعفا کرد. 
آثار و اشعار پریشان از آنگاه که در جوانی به "سراج الاخبار" پیوست در آن روزنامه و در نشریه "امان" افغان و سایر مطبوعات افغانستان انتشار می یافت. پریشان را از شاعران و نویسندگان متجدد، آزادیخواه، حساس و دردمند افغانستان دانسته اند. "حبیبی" او را شاگرد "محمود طرزی" دانسته و "طرزی"، پریشان و "عبدالرحمان لودین" را دو شهبال خود خوانده است. داوی را در نهضت ادبی و فکری جدید پس از طرزی قرار داده اند و شیوه سخن گفتن او را در آهستگی، سنجیدگی و متانت به "محمود طرزی" مانند کرده اند. وی خود را در شعر شاگرد مولوی "محمد سرور واصف"، "قاری ملک الشعرا" و "عبدالغفور خان ندیم" می دانست. ویژگی آثار داوی نخست به شیوه شاعران دوره سلجوقی و خوارزمشاهی شعر می سرود و مجموعه "پریشان" اینگونه اشعار او را دربر دارد. بعدها تغییر روش داد و در گروه شاعران متجدد قرار گرفت، "نغمات" عنوان اشعار این دوره اوست. وی به زبانهای دری و پشتو شعر می سرود و می نوشت و انگلیسی، عربی، اردو و ترکی را در حد خواندن و نوشتن می دانست. به "محمد اقبال لاهوری"، اشعار و افکار او علاقه بسیار داشت و ترجمه منظوم دری اشعار اردوی "اقبال"، از این علاقه نشان دارد. 
آثار پریشان، عبارتند از: - مجموعه پریشان - نغمات - تجارت شمالی - عبرت نامه - غیاصه، شامل لغات عربی رایج در زبان پشتو که مجموعه ای منظوم است. - گلخانه، برگزیده شعر و نثر قدما و معاصران، به علاوه دیده ها و شنیده ها و نوادر افکار خود او. - رجال وطن، شرح حال و آثار برخی از مشاهیر افغانستان - کلیات اشعار - سفر الاسفار - در اندونزیا - سفرنامه - مجموعه مقالات و خطابه ها - زندگینامه (در پنج صفحه ) - زما رسول پاک، ترجمه پشتوی کتاب پیغمبر اسلام تألیف "عبدالمجید قرشی" به اردو - لآلی ریخته، ترجمه اشعار اردوی "اقبال لاهوری" به شعر دری با رعایت وزن و قافیه اشعار "اقبال". 
داوی در سال 1361 ش درگذشت. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۷:۰۲

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۷:۰۳

عبدالهادی داوی پریشان

خلاصه زندگی نامه

 عبدالهادی داوی پریشان، شاعر، نویسنده و سیاستمدار مشروطه طلب و آزادیخواه معاصر افغانستان که در نهضت ادبی و فکری  سهم فعالی ایفا کرد. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع