عبدالرحمان حِبْرى، با نام اصلی "نورالدین قالقان دَلَن سلیمان"، معروف یه "صالباش‌زاده"، در سال 1012 ه.ق، در در ادرنه واقع در "ترکیه" به دنیا آمد. وی که تحصیلات خود را در زادگاهش آغاز کرده بود، در "استانبول" ادامه تحصیل داد و موفق به اخذ اجازه و کسب صلاحیت "ملازمت" و مدرّسی شد. حبری پس از سال ‌ها تدریس و طیِ سلسله مراتب مدرّسی، در جرگه قضات جای گرفت و در شهرهای "توقات/ توقاد"، "تیره" و "قرین‌آباد" به کار قضا پرداخت. آثار حبری حاکی از آن‌اند که او افزون بر علوم شرعی، بر تاریخ و ادبیات نیز تسلط داشت، که مهمترین اثر وی کتاب "انیس ‌المسامرین" بود. عبدالرحمان حِبْرى سرانجام در سال 1069 ه.ق، و به روایتی در سال 1087 ه.ق، در "سیروز/ سرز" درگذشت. 
پدر عبدالرحمان حِبْرى، "خباز زاده حسن افندی" ملقب به "صالباش" (متوفی 1039 ه.ق)، از منسوبان علمیه و از مدرّسان مدارس تحصیلات عالی بود. حبری، به مناسبت لقب پدرش، به "صالباش‌زاده" نیز معروف شد. 
آثار شناخته شده حبری عبارت‌اند از : انیس ‌المسامرین انیس‌المسامرین (انیس مصاحبان شبانه)، درباره "ادرنه"، در چهارده فصل، وی پس از شرح فتح ادرنه به دست ترکان عثمانی در سال 763 ه.ق، درباره قلاع، محلات و کوچه ‌ها، مساجد و مدارس، کاروانسرا‌ها و رباطها، حمامها، قهوه‌ خانه‌ها، باغها، پلها، چشمه‌‌ ها و قصبات و نیز علما و سلاطین و قضات و شعرای مدفون در شهر، اطلاعاتی به دست داده است. این اثر در سال 1046 ه.ق، تألیف گردیده؛ کلمه "خاتمه" در پایان آن به حساب ابجد نشان‌ دهنده همان تاریخ است. نسخ خطی این اثر در کتابخانه دانشگاه "استانبول"، کتابخانه "سلیمانیه"، و کتابخانه دانشکده زبان و تاریخ ـ جغرافی دانشگاه "آنکارا" موجود بود. "احمد بادی افندی ادرنوی"، بعد‌ها براساس اثر مورد بحث و با تجدید نظر کردن و افزودن اطلاعات و مطالب جدید بر آن، کتاب سه جلدی "ریاض بلده ادرنه" را تألیف کرد. دفتر اخبار دفتر اخبار (دفتر اخباران قانونی شهنشاه پادشاه عالم پناه آل‌عثمان و وزرا و موالیان)، که تاریخ مختصر عثمانی از زمان عثمان غازی تا دوره سلطنت سلطان ابراهیم (1049ـ1058) است و در شش دفتر تدوین شده و به ‌ویژه منبع عمده ‌ای برای ادوار سلطنت مراد چهارم و "سلطان ابراهیم" بود. نسخ خطی آن در کتابخانه دولتی "بایزید" و کتابخانه مرکزی دانشگاه "استانبول" نگهداری می‌شوند. تاریخ فتح ‌روان تاریخ فتح‌ روان، گزارش لشکرکشی اول سلطان مراد چهارم به ایران و فتح قلعه ایروان/ روان (نیمه دوم 1044ـ نیمه اول 1045) است. نسخه خطی این اثر در کتابخانه سلیمیه ادرنه نگهداری می ‌شود. تاریخ فتح بغداد تاریخ فتح بغداد، گزارشی است از لشکرکشی "سلطان مراد چهارم" در سال 1048 ه.ق، که منجر به فتح "بغداد" شد. نسخه‌ ای از این اثر در کتابخانه سلیمیه ادرنه موجود است. حدائق‌ الجنان حدائق ‌الجنان، در بردارنده "مطایبات و محاضرات"، در هشت باب، که نسخه‌ای از آن در کتابخانه موزه "توپقاپی ‌سرای" موجود است. مناسک مسالک مناسک مسالک، راجع به سفر حج حبری در سال 1041ـ 1042 ه.ق، و در بردارنده اطلاعاتی درباره منازل راه و مناسک حج بود. نسخه ‌ای از این اثر، مشتمل بر ده باب و یک تتمه، در کتابخانه "سلیمانیه" موجود است. "سئویم ایلگورل" متن آن را در چند شماره مجله مؤسسه تاریخ دانشکده ادبیات دانشگاه استانبول منتشر کرد. ریاض‌العارفین ریاض ‌العارفین که ترجمه "الرساله العلیه فی الاحادیث النبویه" نوشته "ملاحسین واعظ کاشفی" (شامل چهل حدیث) از زبان فارسی به ترکی بود. این ترجمه، که با اضافاتی همراه است، تسلط مترجم را به فارسی و ترکی نشان می ‌دهد، نسخه ‌ای از این اثر در کتابخانه مرکزی دانشگاه "استانبول" و نسخه‌ ای دیگر در کتابخانه "فاتح" نگهداری می ‌شود . "بروسه ‌لی" از دو اثر دیگر حبری، تحت عنوان "رساله ‌ای درباره اوقات پنج‌ ‌گانه نماز" و "دیوانچه"، مشتمل بر سروده‌هایش نام‌ برده که نسخه ‌ای از آن‌ها به دست نیامده است. 
عبدالرحمان حِبْرى، به روایتی درسال 1069 ه.ق، احتمالا در "ادرنه" و به روایتی دیگر در سال 1087 ه.ق، در واپسین محل خدمت خود، یعنی در "سیروز/ سرز" درگذشت. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۵:۲۵

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۵:۲۶

عبدالرحمان حبری

خلاصه زندگی نامه

 عبدالرحمان حِبْرى، با نام اصلی نورالدین قالقان دَلَن سلیمان، معروف به صالباش‌زاده، مورخ، عالم دینى و شاعر عثمانى در قرن یازدهم ه.ق بود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع