بهاء الدین محمد بن حسین عاملی در سال 953 هجری قمری در "بعلبک" یکی از شهر های تاریخی "لبنان" متولد شد. وی در 13 سالگی همراه پدرش به ایران مهاجرت کرد.شیخ بهایی مرجع تقلید و دانشمند نامدار عصر صفوی است که در دانش های فلسفه، منطق، هیئت و نجوم ، ریاضیات و معماری تبحر داشت.وی در عصر طلایی هنر اسلامی یعنی دوران "صفویه"، تعداد زیادی از بناها را با تکنولوژی فراتر از عصر خود طراحی کرده و به اجرا درآورد.شیخ بهایی آنچنان دارای شخصیتی در خور توجه بود که در نهایت این ویژگی‌های بارز، در عرصه‌های علمی، ادبی، اخلاق و پارسایی او، در نهایت سبب شد تا بهاءالدین محمد بن حسین عاملی از 43 سالگی لقب "شیخ ‌الاسلام اصفهان" را عهده دار شود و در پی انتقال پایتخت از "قزوین" به "اصفهان" در 1006 قمری، از 53 سالگی تا آخر عمر این منصب را عهده دار باشد.وی در سال 1030 هجری قمری در اصفهان درگذشت و پیکرش را به مشهد انتقال دادند و در مسجد "گوهرشاد" دفن کردند. 
وی تألیفاتی به فارسی و عربی دارد که مجموعه آنها به 88 کتاب و رساله بالغ می‌شود. از آثار او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:کشکولدیوان غزلیاتجامع عباسی (در فقه)خلاصةالحسابتشریح الافلاکمثنوی نان و حلوامثنوی شیر و شکر 
شیخ بهایی که در طراحی و مباحث علمی بسیاری از آثار تاریخی اصفهان نقش داشته در نهایت در کنار یک تیم طراحی متشکل از معماران و هنرمندان و مهندسینی چون استاد "علی اکبر بنای اصفهانی"، "استاد باقر بنا"، "محمد ابن استاد حسین بنای اصفهانی" و "استاد نائینی" توانست آثار بی‌نظیری همچون "مسجد امام اصفهان"، "نقشه شهر نجف آباد"، "مهندسی تقسیم آب زاینده رود"، "طرح ریزی کاریز نجف آباد"، "حمام شیخ بهایی"، "معماری حرم امام رضا(ع)"، مجموعه کاخ های دولتی اصفهان(دولت خانه)، چینی خانه بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی و ... که امروزه از او به یادگار مانده است را خلق کند. مسجد اماممسجد امام اصفهان نیز خود دارای جذابیتهای خاصی است که در خور توجه است چنانچه میدان نقش جهان به دلایل اقلیمی اصفهان که شمال غرب و جنوب شرق است و به سبب همخوانی با راههای تاریخی، در راستای محور قبله نیست، اما برای مسجد مهم است که در راستای محور قبله باشد به همین سبب در مسجد امام از لحاظ معماری ابتدا وارد یک مکان جلوخوان شده و بعد وارد سر در و بعد وارد هشتی می‌شویم که در این قسمت یک چرخش داریم که انطباق محور تاریخی اصفهان با محور قبله در این بخش صورت می‌گیرد.همچنین در گنبد خانه این مسجد که بسیار شاخص است، یک محراب سنگی و در کنار آن یک منبر وجود دارد که بر اساس اعتقاد ایرانی‌ها که در آن زمان نیز شیعه بوده‌اند 12 پله دارد، در این گنبد خانه بی ‌نظیر، صداهای کثیر به هم می‌ رسند و در واقع هر چیزی در این مسجد هم جنبه نمادین و هم جنبه عملکردی دارد. میدان نقش جهاناین میدان که هم اکنون در فهرست آثار جهانی نیز به ثبت رسیده، خود دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است که باید به این موضوع توجه داشت چرا که هنوز پس از گذشت 400 سال از عظمت و جلایی خاص برخوردار است.در چهارسوی میدان نقش جهان، چهار ساختار اساسی احداث شده است که "کاخ عالی قاپو" دولتخانه و جایگاه حکمرانی امپراطور، "بازار قیصریه" به عنوان جایگاه تمرکز اقتصاد و مکانی که مردم از آن امرار معاش می‌کردند، "مسجد شیخ لطف الله" به عنوان جایگاه مذهبی حکومتی (شیعه) و"مسجد جامع عباسی" که جایگاه قدرت اجتماعی و مردمی است، از بناهای شاخصی به شمار می ‌روند که در چهار سوی این میدان تاریخی قرار گرفته است.علاوه بر آن میدان نقش جهان جایگاهی برای اجرای مراسم و آیین‌ها و تشریفات، اعیاد ملی و مذهبی، بازی‌ها و ... به شمار می ‌رفت. تقسیم آب زاینده رودشیخ ‌بهایی در زمان سلطنت شاه طهماسب صفوی، سندی برای مدیریت تقسیم آب زاینده‌ رود تنظیم کرد که به "طومار شیخ بهایی" معروف است.براساس این سند سال به 360 روز، و برنامه استفاده از آب به دو فصل مشخص تقسیم شده است. طبق طومار شیخ بهایی فصل سیلابی، که 195 روز بود، از اول آذر هر سال آغاز و تا 15 خرداد سال بعد ادامه داشت و فصل جریان عادی، که 165 روز بود، از 16 خرداد تا اول آذر همان سال بود.شیخ بهایی در پی پیدا کردن راه علاجی برای تقسیم عادلانه این آب، به تنظیم طومار تقسیم آب زاینده ‌رود پرداخت و کل آن را به 33 سهم و 275 سهم جزئی ‌تر تقسیم و آن را با طراحی 13 نهر توزیع کرد. ‌استفاده و برداشت از آب زاینده ‌رود در زمانی که استفاده زراعی ندارد، آزاد است ولی در زمان نیاز و کم ‌آبی، به صورت سهم ‌بندی تقسیم می ‌شود.‌طومار شیخ ‌بهایی به مشکلات تقسیم آب زاینده رود پایان داد و در تقسیم ‌بندی مناسب آب به قدری مشهور شد که مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی پیشنهاد الگوی مدیریت آب را در چارچوب "طومار شیخ ‌بهایی" مورد مطالعه و بررسی قرار داد. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۶:۵۹

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۶:۵۹

شیخ بهایی

خلاصه زندگی نامه

 بهاء الدین محمد بن حسین عاملی مشهور به شیخ بهایی، مرجع تقلید و دانشمند عصر صفوی بود. وی تعداد زیادی از بناها را با تکنولوژی فراتر از عصر خود طراحی کرد. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع