جستجو در مطالب و اشخاص
شیخ ابراهیم یعقوب الزکزاکی که به "سید حسن نصرالله آفریقا" و "نصرالله نیجریه" معروف است، در 5 می 1953 میلادی در شهر "زاریا" در شمال "نیجریه" به دنیا آمد. وی تحصیلات ابتدایی خود را در شهر "زاریا" آغاز کرد و سپس به مدرسه "مطالعات عربی" در "کانو" رفت و سرانجام موفق به اخذ مدرک کارشناسی در رشته "اقتصاد" از دانشگاه "احمد دوبلو" شهر "زاریا" شد.او در دانشگاه دبیرکل انجمن "دانشجویان مسلمان نیجریه" و معاون دبیر کل دانشجویان مسلمان "آفریقا" بود. او یک سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1980 میلادی به ایران آمد و امام خمینی(ره) را ملاقات کرد و پس از آن او که مالکی نسب بود، شیعه شد.شیخ ابراهیم الزکزاکی در نیجریه رهبر "جنبش اسلامی" بود و مذهب شیعه را تبلیغ کرد. به خاطر تلاش های او جمعیت شیعیان در نیجریه افزایش یافت و این امر سبب وحشت دولت نیجریه شد در نتیجه وی را بارها دستگیر کرد.پایگاه خبری "دیلی بیست" آمریکا وی را خمینی نیجریه خواند.شیخ الزکزاکی با "زینت ابراهیم" ازدواج کرد که حاصل آن 2 دختر و 7 پسر بود.شیخ الزکزاکی به زبان های انگلیسی، هوسایی، فارسی، عربی و اسپانیولی مسلط بود. وی همواره با "آمریکا" مخالفت کرد و مدافع مردم "فلسطین" بود.شیخ الزکزاکی معاون اتحادیه بین المللی سازمانهای غیر دولتی حامی "فلسطین" و عضو انجمن "مجمع جهانی اهل بیت(ع)" بود.او در اوت 2015 میلادی در جشنواره بین المللی امام رضا(ع) در مشهد شرکت کرد و "علی جنتی" وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در اختتامیه از او به عنوان خادم نمونه فرهنگ رضوی تقدیر کرد.شیخ ابراهیم الزکزاکی در حمله نیروهای ارتش نیجریه به خانه اش در دسامبر 2015 میلادی مجروح و دستگیر شد و به اتهام توطئه جنایی و تحریک اغتشاشات عمومی در دادگاه محاکمه شد اما نتیجه آن مشخص نشد.آخرین خبر از شیخ الزکزاکی در 13 آپریل 2016 حاکی از این بود که وی همچنان در زندان به سر می برد. 

شیخ ابراهیم الزکزاکی تحصیلات ابتدایی خود را در مدارس قرآنی و اسلامی "زاریا" آغاز کرد. اساتید او "ثامن عبدالقادر" و "عیسی ماداکا" بودند. شیخ الزکزاکی از سال 1971 تا سال 1975 میلادی در مدرسه "مطالعات عربی" در "کانو" به تحصیل پرداخت و سپس به دانشگاه "احمد دوبلو" در شهر "زاریا" وارد شد. او در سال 1979 میلادی موفق به اخذ مدرک کارشناسی در رشته "اقتصاد" شد اما به دلیل فعالیت های اسلامی و سیاسی وی در زمان دانشجویی، دانشگاه که جوی لاییک داشت، مدرک او را تحویل نداد.افراد لاییک معتقد هستند که نهاد های اجتماعی و وظایف مدنی به ویژه حکومت و سیاست باید به اشخاص غیر روحانی محول شود. وصف لائیک در مقابل وصف دینی و ایمانی است و به معنای بی ‏اعتنایی به مذهب و جدا سازی سیاست از انگاره ‏ها و آموزه ‏های دینی است.شیخ ابراهیم الزکزاکی از بدو ورود به دانشگاه فعالیت سیاسی و اسلامی خود را آغاز کرد. وی در سال ‌های 1977 و 1978 میلادی دبیرکل انجمن "دانشجویان مسلمان نیجریه" در پردیس اصلی دانشگاه "احمد دوبلو" در شهر "زاریا" بود.در سال 1978 میلادی مردم "نیجریه" در تظاهرات گسترده ای خواستار قراردادن دین اسلام در قانون اساسی شدند زیرا با وجود اینکه نیمی از جمعیت نیجریه را مسلمانان تشکیل میدادند اما قانون اساسی نیجریه براساس ملاک های دیگری تنطیم شده بود و این اعتراضات مردمی خشم مسئولان را در بر داشت. در این زمان شیخ ابراهیم الزکزاکی که رهبری تظاهرات را بر عهده داشت، مورد غضب مسئولان و حاکمان نیجریه قرار گرفت.وی در سال 1979 میلادی معاون دبیر کل دانشجویان مسلمان آفریقا شد. 

شیخ ابراهیم الزکزاکی برای اولین بار در زمان دانشجویی در یک سخنرانی سیاسی با نام امام خمینی(ره) آشنا شد. در آنجا سخنران در مورد نفوذ برخی از رهبران سیاسی در میان مردم صحبت می کرد و از امام(ره) به عنوان با نفوذ ترین فرد در ایران یاد کرد.شیخ ابراهیم الزکزاکی برای اولین بار در بین سالهای 1977 تا سال 1978 میلادی به دیدار امام خمینی(ره) در پاریس رفت و بعد از آن به عنوان معاون دبیرکل دانشجویان مسلمان آفریقا در سال 1980 میلادی، یک سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی به ایران آمد و با امام خمینی(ره) دیدار کرد. در این دیدار امام(ره) قرآنی به وی هدیه داد و فرمود: «برو و با قرآن مردم کشورت را هدایت کن.» او که مالکی مذهب بود پس از این دیدار شیعه شد.شیخ الزکزاکی 15 سال تقیه کرد و از اعلام تشیع خود امتناع کرد اما سرانجام در سال 1995 میلادی در مصاحبه با یک نشریه ایرانی تشیع خود را اعلام کرد.مذهب مالکی دومین مذهب اهل سنت از نظر قدمت و سومین مذهب از نگاه قلمرو است و موسس آن "مالک بن انس اصبحی" از طبقه سوم فقیهان تابعی مدینه است که اثر مهم فقهی او "الموطا" است. این مذهب به مثابه یک مدرسه فکری نبود و اجتهاد فقهای آن فراتر از رای "مالک بن انس اصبحی" نمی رفت. 

جنبش اسلامی در نیجریه در اواخر دهه 70 میلادی شکل گرفت. در سالهای 1979 تا 1980 میلادی هم زمان با انعکاس خبری انقلاب اسلامی ایران، سخنرانی ها و سمینارهایی با موضوعات اسلام، آینده کشور و عدالت اجتماعی اسلامی در نیجریه برگزار شد و این موضوع مطرح می شد که آینده کشور باید یک کشور اسلامی باشد اما راهکار عملی برای آن وجود نداشت تا اینکه پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 میلادی این راهکار را نشان داد.با شروع دهه 80 میلادی شیخ الزکزاکی که از امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی ایران آموخته بود که در جنبش های اسلامی مهمترین سلاح مردم هستند از انجمن های دانشجویی فاصله گرفت و جنبش اسلامی نیجریه را با اتکا به مردم تشکیل داد.بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، علاقه به انقلاب ایران و امام خمینی(ره) در نیجریه رو به افزایش بود. در آنجا مردم با پخش عکس های امام(ره) به مذهب شیعه جذب می شدند این روند تا آنجا ادامه پیدا کرد که گاهی به شیعیان نیجریه "خمینیون" گفته می شد.شیخ الزکزاکی از مریدان امام خمینی(ره) بود و پس از شیعه شدن سال های زیادی را صرف تبلیغ اسلام ناب محمدی(ص) و مکتب اهل بیت(ع) کرد. او در نیجریه کتابهای "تحریرالوسیله" و "توضیح المسایل" امام(ره) را نیز تدریس میکرد.شیخ الزکزاکی به تقلید از روش پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) رفتار می کرد. زمانی که اختلاف بین مسلمان و غیرمسلمان روی می داد، او به دنبال کشف حقیقت بر می آمد و اگر حق با غیرمسلمان بود، حق را به آنان می داد.شیخ زکزاکی با مسیحیان و دیگر گروه ‌های غیرمسلمان روابطی دوستانه داشت. رویکرد وی به پیروان ادیان دیگر باعث شد بسیاری از علما و سازمان‌ های مسیحی به او نزدیک شوند و روحانی‌ های مسیحی در برخی مراسم "جنبش اسلامی" از جمله روز "قدس" و "عاشورا" شرکت کنند. فعالیت جنبش اسلامی در نیجریهشیخ ابراهیم الزکزاکی به عنوان رهبر "جنبش اسلامی" نیجریه، فعالیت های تبلیغی را برای مذهب تشیع در نیجریه آغاز کرد. "جنبش اسلامی" حدود 300 مدرسه ابتدایی و راهنمایی و یک مرکز اسلامی تاسیس کرد که به نام روحانی قرن 18 میلادی "شیخ عثمان دن فودیو" همه آنها "فودیو" نامیده می شدند."شیخ عثمان دن فودیو" بزرگترین رهبر مجاهد آفریقا در قرن 18 و 19 میلای بود. وی با غلبه بر فرمانروایان "گوبیر" که مردم را از گرویدن به اسلام منع می کردند، توانست دولتی در نیجریه به وجود آورد که تا زمان استقرار سلطه استعماری بریتانیا در نیجریه تا سال 1900 میلادی ادامه یافت. دولت "گوبیر" از سال 1750 میلادی تا سال 1800 میلادی فرماندهی بخش شمالی نیجریه در آفریقای غربی را به عهده داشت."جنبش اسلامی" روزنامه ای به نام "المیزان" به زبان "هوسایی"، 2 ماهنامه "پوینتر اکسپرس" به زبان انگلیسی و وب سایت "جنبش اسلامی" را در اختیار داشت. این جنبش یک سازمان درمانی و بنیاد شهدا را نیز تاسیس کرد.زبان هوسایی، زبان منحصر بفرد و ساده ای است که در میان زبان های آفریقای سیاه، بیشترین تعداد گویش را در بر می گیرد. این زبان در نیجریه که پرجمعیت ترین کشور آفریقا است، رواج دارد."جنبش اسلامی" برای تقویت وحدت مسلمانان، هر سال مصادف با تولد پیامبر اسلام(ص) در قالب "هفته وحدت" مراسمی برگزار می‌ کرد.مبارزات شیخ الزکزاکی در 3 دهه توانست، شیعیان نیجریه را با 7 میلیون جمعیت که در سال 2008 برآورد شد به پرجمعیت ترین گروه شیعه در آفریقای شمالی تبدیل کند. همه این شیعیان، 12 امامی بودند و در شهرهای "لاگوس"، "زاریا" و "کانو" سکونت داشتند و کانون فعالیت آنها در حسینیه "بقیة الله" شهر "زاریا" بود.پایگاه خبری "دیلی بیست" آمریکا شیخ الزکزاکی را "خمینی نیجریه" خواند که در حال ترویج انقلاب ایران در نیجریه بود.شیخ الزکزاکی به کشورهای مختلف نیز سفر کرد و در کنفرانس‌های متعدد در نیجریه، بریتانیا، ایران، لبنان، مالزی، عراق، اندونزی، سیرالئون، الجزایر، فرانسه، اسپانیا، غنا، آذربایجان و ایالات متحده سخنرانی کرد. 

فعالیت‌ های تبلیغی شیخ ابراهیم الزکزاکی همواره او را رودرروی مقام ‌های "نیجریه" قرار داد و او 9 سال در 9 زندان کشور به سر برد، مانند زندان "انوگو" از سال1981 تا سال 1984 میلادی.وی در زمان رهبری "سانی آباچا" در سپتامبر 2009 میلادی دستگیر شد و نیروهای نظامی محل سکونتش را در "زاریا" تخریب کردند."سانی آباچا" در سال 1993 تا سال 1998 میلادی رهبری نظامی "نیجریه" را برعهده داشت. 

شیخ الزاکزاکی اعلام کرد در روز عاشورا بجای قمه زنی شیعیان اهدای خون کنند و در این روز هر بیماری که خون رایگان دریافت می کرد میدانست این خون از یک شیعه است و این اهدای خون از برکت امام حسین(ع) است. این کار فرهنگی باعث شد بسیاری از مسیحیان نیجریه به تشیع رو بیاورند. 

آمریکا و دولت های غربی از گسترش تشیع در نیجریه که با 150 میلیون جمعیت مرکز ثقل مهمی در قاره آفریقا است، احساس خطر می کردند و هر لحظه بیم آن را داشتند که جنبش اسلامی نیجریه علیه گروه تروریستی "بوکوحرام" اعلام جنگ کند و به اقتدار شیعه در نیجریه افزوده شود.بررسی موشکافانه مخالفتهای دولت نیجریه با شیعیان از همکاری پنهان صهیونیستها و وهابی ها در قالب حرکت های تروریستی علیه شیعیان خبر میداد. از آن نمونه می توان به ترور نافرجام شیخ الزکزاکی در سال 2009 میلادی اشاره کرد که شیخ الزکزاکی در خطبه های نماز جمعه 11 سپتامبر آن سال این ترور را افشا کرد. این ترور قرار بود توسط نیروهای امنیتی نیجریه با دستور سفارت آمریکا در "ابوجا" پایتخت نیجریه و همکاری اسراییل صورت پذیرد که به دلیل افشای آن به وسیله خود شیخ الزکزاکی و هوشیاری طرفدارانش ناکام ماند.دولت نیجریه با همکاری آمریکا، اسرائیل و حتی آل سعود همواره در پی اقداماتی ضد شیعی در این کشور بود."بوکوحرام" یا "جماعت اهل السنت للدعوه والجها" که به القاعده غرب آفریقا معروف است، گروهی شبه نظامی به ظاهر اسلامی است و در شمال نیجریه در سال 2002 میلادی توسط "محمد یوسف" که یک سلفی بود، تشکیل شد.  

در ژوئن 2014 میلادی زمانی که جنبش اسلامی راهپیمایی روز قدس را برگزار کرد نظامیان نیجریه به سوی تظاهرکنندگان تیراندازی کردند و 34 نفر را کشتند. آنها 3 پسر شیخ الزکزاکی را ربودند و سپس کشتند.شیخ الزکزاکی از مراجع قانونی این قتل عام را پیگیری کرد حتی یک هیئت تحقیق نظامی تشکیل شد اما نتایج تحقیق هرگز علنی اعلام نشد. او پرونده را به کمیسیون حقوق بشر نیجریه برد اما آن‌ جا هم کسی مجازات نشد. سرانجام کمیسیون حقوق بشر اسلامی که در لندن مستقر بود، واقعه را بررسی کرد که حاصل کار گزارشی با عنوان "کشتار زاریا و نقش ارتش" بود. 

ارتش نیجریه از 12 تا 14 دسامبر 2015 میلادی به تخریب اماکن مربوط به جنبش اسلامی مانند حسنیه "بقیة الله" در شهر "زاریا"، خانه رهبر جنبش اسلامی و قبرستان "دارالرحمه" پرداخت و بیش از 300 نفر از شیعیان را به شهادت رساند.علت بروز این حوادث در نیجریه را می توان انتقادات شدید شیخ ابراهيم الزکزاکی از حکومت این کشور به دلیل فساد سیاسی و رابطه با رژیم صهیونیستی و مبادله اطلاعات بین دستگاه های دو طرف و رابطه "بوکوحرام" با برخی از فرماندهان رده بالای ارتش نیجریه دانسته اند.برخلاف گذشته که گروه ‏های مختلف برای حمله به جنبش اسلامی تحریک می ‏شدند این بار نیروهای امنیتی نیجریه خود وارد عملیات شدند. پلیس ایالت "کادونا" در گزارشی به دولت مرکزی اعتراف کرد که سفارت آمریکا خواستار یک اقدام قاطع بر ضد شیعیان نیجریه شد. "آویگدور لیبرمن" وزیر خارجه رژیم صهیونیستی، چند روز قبل از اجرای این عملیات‏ها به نیجریه سفر کرد. این ملاقات در قالب انعقاد یک قرارداد همکاری کشاورزی و تکنولوژیکی بین دو کشور انجام شد ولی حاوی یک پیمان محرمانه امنیتی نیز بود که بر اساس آن نه تنها پرسنل امنیتی نیجریه از سوی رژیم صهیونیستی آموزش داده می شدند بلکه در درگیری‏ های محلی دخالت می‌ ‏کنند. حمله ارتش نیجریه به حسنیه بقیة الله در 12 دسامبر 2015 میلادی شیعیان به همراه شیخ الزکزاکی در حسینیه "بقیة الله" شهر "زاریا" جمع شده بودند تا به مناسبت شهادت امام رضا(ع) به عزاداری بپردازند و پیکر یکی از شیعیان که توسط گروه "بوکوحرام" به شهادت رسیده بود را تشییع کنند.حسنیه "بقیة الله" شهر "زاریا" مرکز اصلی جنبش اسلامی نیجریه به شمار می رفت.فرمانده کل ارتش نیجریه "ژنرال توکو بوروتای" به قصد ملاقات یکی از شیوخ وهابی در اطراف منطقه حسینیه در حال عبور از جاده اصلی بود. وی پس از اندکی تامل در بیرون حسینیه به راه خود ادامه داد و بعد از دیدار با آن شیخ وهابی به همراه تانک و سربازان مسلح حسنیه را محاصره کرد و به دستور وی سربازان مردم را گلوله باران کردند.ارتش نیجریه حسینیه "بقیة الله" را که مرکز اصلی جنبش اسلامی بود، به کلی تخریب کرد. حمله ارتش به خانه رهبر جنبش اسلامیدر 13 دسامبر 2015 میلادی ارتش نیجریه به منزل شیخ الزکزاکی رهبر جنبش اسلامی واقع در منطقه "گیسلو" شهر "زاریا" حمله کرد. مردم جهت دفاع از وی سپر انسانی اطراف خانه وی تشکیل دادند اما در درگیری با نیروهای ارتش عده زیادی به خاک و خون افتادند و نیروهای ارتش خانه شیخ الزکزاکی را آتش زدند. شیخ الزکزاکی به همراه همسرش مجروح و دستگیر شدند و 3 پسر شیخ الزکزاکی به شهادت رسیدند و دختر وی "سیهله" ربوده شد. تخریب اماکن مربوط به جنبش اسلامی ارتش نیجریه در پی تخریب اماکن مرتبط با جنبش اسلامی مانند حسنیه "بقیة الله" و منزل شیخ الزکزاکی در 23 دسامبر 2015 میلادی به قبرستان "دارالرحمه" شهر "زاریا" حمله کرد و قبر مادر شیخ الزکزاکی، "هری جامو" را با لودر ویران کرد. 

در پی جنایات دسامبر 2015 میلادی در "نیجریه" که موجب شهادت عده کثیری از شیعیان و دستگیری شیخ ابراهیم الزکزاکی رهبر "جنبش اسلامی نیجریه" شد، دولت بصره این جنایات را محکوم کرد و مردم شهر "استکهلم" در "سوئد" نیز در مقابل سفارت "نیجریه" در "سوئد" تظاهرات کردند و تظاهرات اعتراضی در نجف، ایران، آمریکا، ترکیه و غنا برگزار شد.مردم در "نیجریه" نیز تظاهرات کردند و خواستار آزادی شیخ الزکزاکی شدند."لوسی فریمن"، مشاور ارشد تحقیقات عفو بین الملل نقض حقوق بشر از سوی ارتش نیجریه را تکان دهنده دانست. 

بعد از دستگیری شیخ الزکزاکی در 13 دسامبر 2015، وی را به مقامات قضایی تحویل دادند و به اتهام توطئه جنایی و تحریک اغتشاشات عمومی در 29 دسامبر 2015 میلادی در دادگاهی محاکمه شد و سپس مجدد به بازداشتگاه منتقل گردید اما نتیجه دادگاه مشخص نشد.شورای جنبش اسلامی نیجریه در 13 آپریل 2016 میلادی بیان کرد که شیخ ابراهیم الزکزاکی در ستاد وزارت امنیت داخلی "ابوجا" دستگیر شده‌ است.بنا به گزارش پایگاه "Allafrica" شورای جنبش اسلامی نیجریه در یک کنفرانس خبری در 13 آپریل 2016 میلادی در "کادونا" اعلام کرد که شیخ الزکزاکی چشم چپ خود را از دست داد و دست چپ وی نیز تقریبا فلج شده است.در 12 آوریل 2016 میلادی تیم قانونی شیخ الزکزاکی از جانب وی و همسرش 2 پرونده شکایت را در نزد دیوان عالی فدرال "ابوجا"، پایتخت نیجریه، به جریان درآوردند. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۳:۱۲

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۳:۱۴

شیخ ابراهیم الزکزاکی

خلاصه زندگی نامه

 شیخ ابراهیم یعقوب الزکزاکی، رهبر "جنبش اسلامی نیجریه" که با الگوبرداری از انقلاب اسلامی ایران توانست به تبلیغ تشیع بپردازد و "نیجریه" را به پرجمعیت ترین گروه شیعه در "آفریقای شمالی" تبدیل کند. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع