جستجو در مطالب و اشخاص
شعبان جعفری مشهور به «شعبون بی‌مخ» در سال 1300 ه.ش در محله درخونگاه از توابع سنگلج شهرتهران در یک خانواده پرجمعیت (13 خواهر و برادر) متولد شد. وی طی چهار سال تحصیل كوتاه مدت در مدارسی چون عنصری، بصيرت و اسلام به علت شرارت، تحصيل را رها كرد و در همان دوران به شعبان بی مخ معروف شد. در مقطع ابتدایی به سبب شرور بودن از چندین مدرسه اخراج شد و سرانجام ترک تحصیل نمود.  پس از ترك تحصيل به كارهای مختلفی روی آورد ولی در آنها نيز موفق نبود و به علت علاقه زياد به ورزش باستانی روی آورد. شعبان كه در محله خود دسته ای از اوباش را همراه خود كرده بود، در سن پانزده سالگی به خاطر شرارت به زندان رفت.  در سال 1319 به سربازی رفت و به خاطر فرار مكرر از خدمت سربازی، دوران دو ساله سربازی او چهار سال به طول انجاميد.  

پس از ورود متفقین به ایران، او نیز با فرار از پادگان به دوران سربازی خود پایان داد و پس از چندی به همراه یکی دیگر از کشتی‏ گیران در میدان شاهپور باشگاه ورزشی به نام باشگاه آهن راه‏ اندازی کرد و در مسابقات قهرمانی ورزشهای باستانی کشور سال 1322 به قهرمانی در رشته کباده و چرخ دست یافت. 

شعبان بی مخ از سال 1326 ش با بر هم زدن نمایش «مردم» به كارگردانی عبدالحسین نوشین در تئاتر فردوسی، كه طی توافق با مقامات سیاسی و شهربانی صورت گرفته بود، برای حاكمیت محبوب شد.در پی آن حادثه ظاهراً بازداشت شد و خبر آن نیز اعلام گردید. ولی به جای آنكه به جرم ایجاد آشوب و اخلال در نظم عمومی محبوس گردد با دریافت وجه دستی بنابه دستور اداره آگاهی مدتی از تهران به لاهیجان رفت. در لاهیجان زورخانه‏ای را اداره می‏ كرد و پس از یك سال به تهران بازگشت. دهه سی، برای شعبان جعفری و یا همان شعبان بی مخ دهه طلایی بود. 

در سال 1329 پس از آنكه به استقبال آیت‏ الله كاشانی كه از تبعید بازمی‏ گشت رفت، در بین جمعیت طرفداران آیت‏ الله، شایع شد كه وی به قصد قتل ایشان دراین مراسم حضور یافته است و همین مسئله باعث شد تا از سوی طرفداران آیت‏ الله كاشانی مورد ضرب و جرح قرار گیرد و مدتی نیز دربیمارستان بستری بود. سپس به حمایت از نهضت ملی شدن نفت و دكتر مصدق برخواست. او به همراه گروه اراذل و اوباش خود در روز 14 آذر 1330، به دفتر روزنامه‏های چپ و توده‏ای و مخالف دولت دكتر مصدق مانند چلنگر، مردم، شورش، بدر و... حمله كرده و این دفاتر را غارت و ویران كردند. این آشوب برای او مدتی حبس در زندان قصر را به ارمغان آورد.  

شعبان بی مخ پس از آزاد شدن باردیگر راه خود را در پیش گرفت، در جریان 30 تیر 1331 به فعالیت برای بازگرداندن دكتر مصدق بر مسند نخست‏ وزیری پرداخت اما به فاصله كوتاهی از مصدق روی برگرداند و ماجرای 9 اسفند 1331 پیش آمد.  دراین روز به پیشنهاد دكتر مصدق، شاه قصد خروج از كشور و سفر به عتبات را داشت كه شعبان به همراه گروهی از اراذل و اوباش خود با تجمع در مقابل كاخ مرمر از این امر جلوگیری كردند و با تهدید بازاریان، بازار تعطیل شد و این گروه به مقابل خانه دكتر مصدق رفته و اقدام به شكستن در منزل وی کردند . این ماجرا منجر به حبس وی تا 28 مرداد 1332 شد و در ظهر 28 مرداد 1332 به حكم زاهدی از زندان آزاد شد و جریان هدایت اوباش را به عهده گرفت.  

شعبان جعفری که درمیان لات‌ها و محله گردان‌ های آن زمان به «شعبان بی مخ» و«شعبان درخونگاه» شهرت داشت، خود را از"دوستداران محمد رضا شاه پهلوی" می‌دانست.  اوج سرسپردگی و خشونت شعبان جعفری در 28 مرداد 1332 و در حالی كه محمدرضا از كشور گریخته بود، رخ نمود. در این روز شعبان بی‌مخ به همراه جمعی از اوباش و نیز زنان فاسد، فضای رعب و وحشت را در پایتخت حاكم ساختند و زمینه سقوط دولت ملی دكتر محمد مصدق را فراهم آوردند. در پی کودتای 28 مرداد، وی نقش دست اولی در پیروزی خیابانی طرفداران شاه و ارتش در مقابل نیروهای چپ و ملی طرفدار دکتر مصدق بازی کرد. دراین میان برخی وی را متهم می‌کنند که در کودتای 28 مرداد از دولتهای انگلیس و آمریکا برای سرنگونی دولت محمد مصدق پول گرفته‌ است. درهمین حال شعبان جعفری خود را از مریدان آیت‌ الله کاشانی و از حامیان و اعضای گروه فدائیان اسلام می‌دانست که البته پیرامون این ادعا، بحث و جدلهای تاریخی فراوان است. خود شعبان جعفری مدعی بود که در روز 28 مرداد سال 32، وی تا حدود ظهر در زندان شهربانی بوده و بنابراین نمی‌توانسته نقشی اساسی در به ثمر رسیدن کودتای 28 مرداد بازی کرده باشد.  

پس از كودتای 28 مرداد به تاجبخش شهرت یافت. پس از این خدمت، بنابه پیشنهاد تیمسار زاهدی با شاه ملاقات كرد و زمینی برای تاسیس باشگاه ورزشی به وی اهدا شد، در ضمن در همین ملاقات از شاه اجازه گرفت تا جمعیتی به نام جمعیت جوانان جانباز تشكیل دهد تا در مواقعی ضروری از آنان استفاده شود. ساخت باشگاه جعفری سه سال طول كشید و محمدرضا پهلوی خود آن را افتتاح كرد. مدتی نیز تیمور بختیار ریاست افتخاری آن را برعهده داشت. هزینه‏های باشگاه از دربار و اطرافیان شاه و ساواك تامین می‏شد. گرچه او منكر دریافت هرگونه وجهی از دربار است ولی اسناد تقاضای پول از دربار توسط وی موجود می‏باشد. در مراسم 4 آبان هر سال جعفری به نمایش ورزشهای باستانی در ورزشگاه امجدیه، در مقابل شاه می‏پرداخت. بسیاری از مهمانان خارجی حكومت به باشگاه او دعوت می‏شدند و در آنجا ورزش باستانی اجرا می‏شد. در اسفند 1332، دكتر حسین فاطمی دستگیر شد و شعبان جعفری كه خصومتی خاص با وی داشت با دسته خود به مقابل شهربانی رفت و زمانی كه دكتر فاطمی از شهربانی خارج شد به وی حمله كرد و او را مورد ضرب و شتم قرار داد و به روایتی با چاقو مورد حمله قرار داد. او در خاطرات خود به صراحت منكر این مسئله است و آن را امری ناممكن از سوی خود می‏خواند.  

درجریان وقایع 15 خرداد 1342، باشگاه جعفری آتش زده شد. جعفری نیز با جمعیت جوانان جانباز خود به تلافی در روز 16 خرداد به خیابانها ریختند و ایجاد رعب و وحشت كردند.  حضور او در چنین روزهایی آنچنان زننده بود كه وزارت اطلاعات و امنیت كشور خواهان آن بود كه هرچه كمتر در محافل ظاهر شود. از دیگر اقدامات وی برگزاری مراسم روضه‏خوانی در دهه ماه محرم در تكیه دباغخانه بود كه هزینه آن را از ساواك هر ساله دریافت می‏كرد.  

با آغاز انقلاب اسلامی، جعفری نیز احساس خطر کرد و به اسرائیل گریخت ولی مجدداً به ایران بازگشت و همزمان با خروج شاه از کشور به ژاپن رفت. از ژاپن به آلمان، اسرائیل، فرانسه، انگلیس و ترکیه رفت. در ترکیه با گروه ارتشبد آریانا و بر علیه حکومت جمهوری اسلامی به فعالیت پرداخت و دو نامه این ژنرال فراری را برای دو سرکرده رژیم صهیونیستی؛ اسحاق رابین و غوری ناکیس- از ژنرالهای اسرائیلی و رئیس بخش مهاجرت آژانس یهود برد. او سالها با دریافت تابعیت امریکایی، در کالیفرنیا زندگی می‏کرد.  

سرانجام شعبان جعفری و یا همان شعبان بی مخ در اولين ساعات 28 مرداد 1385 خورشيدی، در هشتاد و پنج سالگی درشهر لس آنجلس واقع در ایالات متحده آمریکا درگذشت؛ درست در سالگرد روزی که پنجاه و سه سال قبل سرنوشت سياسی وی به آن بسته شد.  

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۰۶:۳۱

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۰۶:۳۲

شعبان بی‏ مخ

خلاصه زندگی نامه

شعبان جعفری معروف به شعبان بی‌ مخ متولد 1300 ش. وی زورخانه دار و باستانی کاربود که بیشتر به خاطر حضورش در حرکات سیاسی به خصوص در کودتای 28 مرداد سال 1332 شهرت داشت. شعبان جعفری  همزمان با خروج  شاه از کشور خارج شد و سرانجام در مرداد 1385 درشهر لس آنجلس واقع در ایالات متحده آمریکا درگذشت.

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع