سید نصراللّه اخوی تهرانی تقوی، در سال 1242 ش در تهران متولد شد. پدرش، "سیدرضا"، از خاندان سادات اخوی بود. وی علوم معقول و منقول را نزد "میرزا ابوالحسن جلوه" و "میرزا حسن آشتیانی" فرا گرفت، سپس برای تکمیل تحصیلات به عتبات رفت و از علمای نجف کسب فیض کرد و در همانجا از "میرزا حسین نوری" صاحب مستدرک، اجازه روایت و اجتهاد گرفت و پس از اتمام تحصیلات به حج رفت و سپس به اروپا سفر کرد و در آنجا درباره قوانین موضوعه اروپا تحقیق کرد. تقوی در دانشکده حقوق و معقول و منقول نیز تدریس می کرد و چندی ریاست آنجا را بر عهده داشت و همچنین به اتفاق "میرزا محمد علیخان نصرت السلطان" و "ملک المتکلمین" در سال 1322 در تاسیس کتابخانه ملی مشارکت داشت. وی سرانجام در سال 1326 درگذشت. 
تقوی در سالهای نخستینِ انقلاب مشروطه به آزادی خواهان پیوست و از سران مشروطه خواهان شد. وی هم زمان با تشکیل اولین دوره مجلس شورای ملی در سالهای 1324 تا 1326 از طرف طلاب تهران به نمایندگی بر گزیده شد. در سال 1324 عضو انجمنی مخفی شد که کارش نظارت بر امور مجلس و اعمال وزیران کابینه به منظور جلوگیری از مفاسد بود. تقوی در مجلس بسیار فعال و مخالف اعمال ستم گرانه حکومت بود، به طوری که در سال 1325 در ماجرای اختلاف محمدعلی شاه و مجلس، شاه خواستار اخراج و تبعید چند تن، از جمله تقوی و "تقی زاده"، شد. استعفا از مجلس تقوی پس از فتح تهران در سال 1327، به عضویت "شورای کبرای مملکتی " در آمد و در سال 1327 در مجلس سخنرانی کرد و از کوششهای علمای نجف جهت پیروزی انقلاب مشروطه قدردانی کرد. او در دوره دوم مجلس نیز وکیل مردم تهران شد و در سال 1332 در دوره سوم مجلس، به رغم آرای بسیاری که آورده بود، به علت عضویت در دیوان عالی کشور از مجلس استعفا کرد. 
در تاریخ 22 شعبان 1340 برابر با 30 فروردین 1301، تقوی که طرفدار رضاخان و به تحریک وی، خواهان سقوط کابینه "حسن پیرنیا" ملقب به "مشیرالدوله" بود، در صحن وزارت دادگستری با حرکتی نمایشی از رئیس الوزرا، "مشیرالدوله"، بدگویی و در آنجا تحصن کرد. در تاریخ 26 شعبان 1340 برابر با 4 اردیبهشت 1301 در کشمکش بین کودتاچیان و مشیرالدوله، تقوی در تظاهرات علیه مشیرالدوله با تهدیدی خواستار بازشدن درِ مجلس برای تظاهرکنندگان شد. او در سال 1309 ش عضو هیئت محاکمه "نصرت الدوله"، فرزند "فرمانفرما"، به اتهام رشوه خواری بود. تقوی سالها در عدلیه تهران اشتغال داشت، مدتی نیز رئیس دیوان عالی کشور شد. 
تقوی در سرودن شعر به شیوه قدما تبحر داشت و پیرو سبک ناصرخسرو و سنایی غزنوی بود. اشعار تقوی به شکل مدون چاپ نشده است. وی به استقبال از قصیده "ایوان مدائن" اثر "خاقانی شروانی"، در هجو "احمدشاه" و مدح "سردارسپه" قصیده ای سروده بود که احتمالاً به همین دلیل، بعدها رئیس دیوان عالی کشور شد. 
تقوی برخی از متون کهن را تصحیح کرده است که عبارت اند از: - ترجمه الاشارات والتنبیهاتِ ابوعلی سینا، با مقدمه سیدحسن مشکان طبسی، تهران 1316 ش - اوصاف الاشراف خواجه نصیرالدین طوسی، تهران 1306 ش - تازیانه سلوک، مکتوب احمد غزالی به عین القضاه همدانی، تهران 1319 ش - جلدهای سوم و چهارم و پنجم تفسیر ابوالفتوح رازی، تهران - جاودان نامه "افضل الدین مَرَقی کاشانی" معروف به "باباافضل" در مبدأ و معاد و سلوک، تهران 1311 ش - دره التاج لِغره الدباج قطب الدین محمود شیرازی - دیوان ناصرخسرو، با مقدمه تقی زاده، تهران 1307 ش - المفید للمستفید مولانا افضل الدین کاشانی، تهران 1310 ش - تفسیر القرآن سیدعبداللّه بن محمدرضا حسینی معروف به شُبَّر، تهران 1352 ش تالیفات تقوی همچنین کتابی تألیف کرد به نام "هنجار گفتار"، شامل مباحثی دقیق در معانی و بیان و بدیع. وی در جای جای این کتاب اشعار خود را به عنوان نمونه صنایع و فنون آورده است. چاپ اندرزنامه ها تقوی همچنین "تحفه الوزراء" یا "اندرزنامه"، که مجموعه اندرزهایی از حکما به خط "میرعماد" بوده است، و اندرزنامه یا پندنامه "یحیویه امیرنظام گروسی" را چاپ کرده است. 
سید نصراللّه اخوی تهرانی تقوی در سال 1326 ش در 84 سالگی در تهران درگذشت. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۳:۲۲

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۳:۲۳

سید نصرالله تقوی

خلاصه زندگی نامه

 سید نصراللّه اخوی تهرانی تقوی، سیاستمدار، ادیب و شاعر معاصر که در تدوین قانون اساسی و متمم قانون اساسی و نیز قانون آیین دادرسی مدنی سال 1318 و قانون تشکیلات دادگستری نقش داشت. وی همچنین از اولین اساتید مدرسه عالی حقوق و از بنیان گذاران کتابخانه ملی بود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع