سید عبدالعزیز حکیم در سال 1949 میلادی در نجف به دنیا آمد. او آخرین فرزند خانواده ای 17 نفری بود و 10 برادر داشت که همگی روحانی بودند و 7 نفر از آنها توسط رژیم بعث عراق به شهادت رسیدند.پدر او "آیت الله سید محسن حکیم" پس از رحلت آیت الله بروجردی در فروردین ماه 1340 مصادف با سال 1961 میلادی به مرجعیت عامه شیعیان جهان رسید.سید عبدالعزیز حکیم تحصیلات مقدماتی را نزد پدرش آغاز کرد و سپس به حوزه علمیه نجف رفت و دروس خارج را در محضر "آیت الله سید محمد باقر صدر" و "آیت الله خویی" فراگرفت.او با اجازه از "آیت الله صدر" مبارزه مسلحانه علیه رژیم بعث را آغاز کرد و نخستین جنبش مسلحانه عراق را تاسیس نمود. سید عبدالعزیز حکیم پایه گذار مرکز اطلاعات حقوق بشر در عراق بود و اسناد کشته شدن و ربوده شدن دهها هزار عراقی را ارائه داد و خواستار آزادی زندانیان سیاسی شد.سید عبدالعزیز حکیم در سال 1980 میلادی به همراه برادرش به ایران آمد. او در ایران روابط خوبی با مسئولین جمهوری اسلامی ایران برقرار کرد و در حل مشکلات ایران و عراق کوشید. او به همراه برادرش گروه "جماعت العلما" را در ایران تاسیس کرد و به فعالیتهای سیاسی علیه رژیم بعث عراق در ایران پرداخت و سپس برای اقدامات نظامی، "سپاه بدر" را به پیشنهاد امام خمینی(ره) تاسیس کرد و خود به فرماندهی نظامی آن رسید.سید عبدالعزیز حکیم بعد از شهادت برادرش "محمد باقر حکیم" در سال 2003 میلادی به ریاست مجلس اعلای انقلابی عراق رسید.او در سال 2005 میلادی به عنوان رئیس ائتلاف "یکپارچه عراق" در انتخابات پارلمان عراق شرکت کرد و با پیروزی این ائتلاف در انتخابات به پارلمان عراق راه یافت. در سال 2005 میلادی انتخابات پارلمان عراق به جای نام نامزدها به صورت لیستی از احزاب و گروهها برگزار شد.سید عبدالعزیز حکیم در سال 2006 میلادی بعد از سقوط "صدام"، نخست وزیر سابق عراق، به عراق بازگشت. او سرانجام پس از تحمل سه سال بیماری سرطان ریه در 29 آگوست 2009 میلادی در تهران در سن 60 سالگی به دیدار حق شتافت و پیکر ایشان را در شهر نجف در زمینی که برادرش برای احداث کتابخانه خریداری کرده بود به خاک سپردند. 
سید عبدالعزیز حکیم تحصیلات ابتدایی خود را نزد پدرش "آیت الله سید محسن حکیم" که از مراجع تقلید شیعه بود، آغاز کرد و سپس به حوزه علمیه نجف رفت و از محضر "سيد محمد باقر حكيم" و "آيت‌ الله سيد عبدالصاحب حكيم" و "آيت‌ الله سيد محمود هاشمی" بهره برد. او درس خارج را از محضر "آیت الله سید محمد باقر صدر" و "آیت الله خویی" فراگرفت. 
سید عبد العزیر حکیم با دختر "آیت الله محمد هادی صدر" ازدواج کرد که حاصل این ازدواج 2 دختر و 2 پسر با نامهای "محسن" و "عمار" بود. 
سید عبدالعزیز حکیم پس از صدور فتوای مبارزه مسلحانه علیه "صدام" که توسط "آیت‌ الله سید محمد باقر صدر" صادر شد، مبارزه مسلحانه را به عنوان ابزاری برای رویارویی با رژیم بعث عراق دانست و اقدام به تاسیس جنبش مجاهدین عراق کرد. این جنبش از نخستین سازمانهای مسلحانه علیه رژیم صدام بود.پس از شهادت "آیت الله سید محمد باقر صدر" در سال 1980 میلادی اقدامات علیه شیعیان در عراق افزایش یافت به همین دلیل سید عبد العزیز حکیم راهی سوریه شد و از آنجا فعالیت های ضد رژیم بعث عراق را هدایت کرد. 
در اواسط دهه 80 قرن 19 میلادی سید عبدالعظیم حکیم مركز فرهنگی حقوق بشر را در عراق پايه ‌گذاری نمود. این مرکز تجاوزات صدام در زمینه حقوق بشر را به صورت سندهایی تهیه کرد و با گسترش فعالیت هایش به مرکز اصلی اطلاعات کمیته حقوق بشر سازمان ملل در عراق تبدیل شد و اخبار حقوق بشر عراق را به سازمانهای ملی و بین المللی، دولتی و غیر دولتی مخابره میکرد. اين مركز در بسياری از كنفرانسهای بين ‌المللی حضور يافت و اسناد مربوط به ربوده شدن و كشته شدن ده‌ها هزار عراقی در داخل عراق را ارايه كرد و خواستار آزادی زندانيان سياسی شد. 
سید عبدالعزیز حکیم اواخر سال 1980 میلادی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران به همراه برادر خود، "‌محمد باقر حکیم" به ایران آمد.سید عبدالعزیز حکیم در مدت 21 سال حضور در ایران ارتباط تنگاتنگی با مسئولان جمهوری اسلامی ایران به ویژه امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری داشت. او در راستای حل مشکلات ایران و عراق و کل منطقه موضوع گفتگو بین ایران و آمریکا را مطرح و پیگیری کرد.سید عبدالعزیز حکیم به همراه برادرش سازمان "جماعت ‌العلما" را در ایران تاسیس کرد. این نهاد افزون بر کارهای سیاسی در فعالیتهای نظامی نیز وارد شد و در اوایل جنگ تحمیلی ایران نیروی شبه ‌نظامی موسوم به "سپاه بدر" را به پیشنهاد امام خمينی(ره) با 100 هزار مبارز تاسیس کرد. عبدالعزيز حكيم فرمانده جناح نظامی گروه بدربود. او در دسامبر 2006 میلادی بعد از سقوط "صدام" به عراق بازگشت. 
مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق در سال 1982 میلادی در ایران با هدف تشکیل چهارچوبی برای نیروهای معارض اسلام گرای عراقی، تاسیس شد. اولین ریاست این مجلس با "سید محمود هاشمی شاهرودی" بود. در آن زمان "محمد باقر حکیم" برادر عبد العزیز حکیم سخنگوی این مجلس بود.در زمان تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، خاندان حکیم روزهای خونباری را پشت سر می گذاشت. 29 نفر از افراد این خانواده توسط رژیم بعث "صدام" به شهادت رسیدند. "صدام" در نامه ای از عبدالعزیز حکیم خواست که با برادرش "محمد باقر حکیم" به عراق برگردند اما هیچ کدام به عراق بازنگشتند.بعد از سقوط صدام در دسامبر 2006 میلادی از آنجا که دیگر مشی مسلحانه و انقلابی برای ادامه کار در عراق ضرورتی نداشت نام این مجلس به "مجلس اعلای اسلامی عراق" تغییر کرد. عضویت در شورای مرکزی و مسئول دفتر اجراییسید عبدالعزیز حکیم در سال 1986 به عضویت شورای مرکزی مجلس اعلای انقلاب عراق درآمد و در دوره اول فعالیت مجلس اعلای عراق به عضویت هیات ریاست آن رسید. او سپس مسئولیت دفتر اجرایی روابط خارجی و ریاست دفتر جهادی را برعهده داشت. دفتر جهادی مجلس اعلای انقلابی عراق، سازماندهی و پشتیبانی گروههای پراکنده عراقی را در داخل خاک عراق انجام می داد.سید عبدالعزیز حکیم در آگوست سال 2002 میلادی به همراه نمایندگان دیگری از عراق به آمریکا رفت و در جلساتی که با مسئولان آمریکایی داشت صراحتا با هر گونه حمله آمریکا به عراق مخالفت کرد و اعلام کرد که سازمان ملل باید عهده ‌دار مسائل مربوط به سقوط صدام باشد.او بعد از سفر آمریکا در کنفرانس لندن در دسامبر 2002 نیز شرکت کرد. کنفرانس لندن به این دلیل تشکیل شده بود تا آمریکا مشروعیت حمله به عراق را از مخالفین صدام دریافت کند زیرا سازمان ملل حاضر نشده بود جواز حمله به عراق را برای آمریکا صادر کند اما سید عبدالعزیز حکیم شدیدا با حمله به عراق مخالفت کرد. برگزاری کنفرانس لندن به دلیل همین مخالفتها با یک روز تاخیر برگزار شد و نتیجه آن تشکیل شورای رهبری عراق متشکل از نمایندگان کرد، شیعه، سنی و ... بود.او سپس در کنفرانس منطقه ‌ای "صلاح ‌الدین" در کردستان عراق حاضر شد در پایان این کنفرانس، عبدالعزیز حکیم مسئول تشکیل 14 کمیته برای آماده ‌سازی سیاسی و اجرایی حکومت بعد از سقوط صدام بود.سید عبدالعزیز حکیم در مذاکرات "آنکارا" بار دیگر به طور واضح و شفاف با حمله آمریکا به عراق و برنامه ‌های این کشور بعد از سرنگونی صدام مخالفت کرد. آمریکا درصدد بود پس از سقوط صدام، حاکمیت عراق را در دست بگیرد و از وجود رهبران معارض عراق در یک شورای مشورتی استفاده کند اما همه آنها با این سیاست آمریکا مخالفت کردند. ریاست مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراقدر 29 آگوست 2003 میلادی "سید محمد باقر حکیم" رئیس وقت مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق در نجف اشرف به شهادت رسید. سید عبدالعزیز در سپتامبر 2003 میلادی با اجماع نظر اعضای شورای مرکزی و با توجه به اساسنامه مجلس اعلا به ریاست این مجلس انتخاب شد.سید عبدالعزیز حکیم در 3 دسامبر 2007 میلادی با "هنری کسینجر" سایستمدار آمریکایی دیدار کرد. آنها در این دیدار درباره وضعیت راهبردی عراق و کشورهای عربی و اسلامی و مسائل دیگر، بحث و تبادل نظر کردند.او در این سفر با "جرج بوش" رئیس جمهور وقت آمریکا و "کاندولیزا رایس"، وزیر امور خارجه وقت آمریکا و برخی از شخصیت های دیگر سیاسی نیز ملاقات کرد. 
سید عبدالعزیز حکیم همزمان با ریاست مجلس اعلای عراق، به رئیس شورای حکومتی عراق رسید. او در راس شورای حکومتی عراق به مبارزه با سازمان تروریستی منافقین پرداخت. در 9 دسامبر سال 2003 میلادی فرمان 128 شورای حکومتی عراق در ضرورت طرد گروهک منافقین و پلمب دفاتر و مصادره اموال منقول و غیر منقول آنها صادر شد. 
سید عبدالعزیز حکیم در راس فهرست ائتلاف "يكپارچه عراق" در انتخابات پارلمان عراق در سال 2005 شركت كرد كه با استقبال "آيت‌ الله العظمی سيد علی سيستانی"، از مراجع شيعه عراق روبه ‌رو شد.دراواخر سال 2005 ميلادی نخستين انتخابات پارلمانی عراق در قالب فهرست های بسته يعنی انتخاب فهرست به جای انتخاب مستقيم نامزدها برگزار شد و ائتلاف "یکپارچه عراق" که شامل چهار حزب اصلی، "الدعوه"، "مجلس اعلای انقلاب اسلامی"، "جریان صدر" و "حزب فضیلت اسلامی" و برخی احزاب و شخصیتهای دیگر بود در انتخابات پارلمان عراق در سال 2005 میلادی 128 کرسی از 275 کرسی پارلمان عراق را به خود اختصاص داد.سيد عبدالعزيز حكيم رياست ائتلاف "يكپارچه عراق" را در پارلمان اين كشور بر عهده داشت. او پس از ورود به پارلمان عراق، ماده هفتم قانون اساسی این کشور را به تصویب رساند که براساس آن ورود بعثیها به حوزه‌ های سیاسی و حکومتی دولت عراق ممنوع گردید. 
سید عبدالعزیز حکیم در سال 2006 میلادی به بیماری سرطان ریه مبتلا شد و برای درمان به صورت دوره ای به ایران مسافرت کرد تا اینکه سرانجام پس از سه سال بیماری در تهران در 29 آگوست 2009 میلادی در سن 60 سالگی به دیدار حق شتافت و پیکر ایشان برای تشییع به نجف اشرف منتقل شد.پیکر او در قطعه زمینی که برادرش، "محمد باقر حکیم" برای ساخت کتابخانه و مدرسه دینی خریداری کرده بود به خاک سپرده شد. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۲:۴۱

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۲:۴۲

اسناد و مراجع