سيد صدر الدين على بن احمد بن محمد معصوم حسينى دشتکى شيرازى معروف به "سيد على خان مدنى"، درغروب جمعه پانزدهم جمادی الاول سال 1052 ه.ق در "مدینه" به دنیا آمد.هنوز ماه‌های اول زندگی را می ‌گذرانید که مادرش، دختر احمد بن محمد منوفی مصری امام شافیعه در حجاز، وفات کرد و عمه ‌اش تربیت او را بر عهده گرفت. پس از مدتی به همراهی خانواده‌اش به مکه مکرمه مهاجرت نمود و تا سال 1066 ه.ق دروس مقدماتی ادبیات عرب و بعضی از ابواب فقه و ریاضی را از پدر بزرگوارش سید احمد نظام الدین و شیخ جعفر بحرانی و شیخ محمد بن علی شاه فرا گرفت. تا اینکه در سال 1068 به حیدر آباد هند مهاجرت کرد و مورد استقبال سلطان عبدالله قطب شاه (متوفای 1083 ق) قرار گرفت و سلطان اداره امور مملکتی قطب شاهیه را به پدرش واگذار کرد. سید صدر الدین که در این هنگام حدود پانزده سال داشت بین سال‌های 1068 تا 1083 ق در درس پدر بزرگوارش که محل حضور علما، ادبا و بزرگان از نواحی مختلف کشور بود، شرکت می ‌کرد.در سال 1083 ه.ق با مرگ سلطان عبدالله، داماد دیگر او میرزا ابو الحسن معروف به "تاناشاه" حکومت را غصب نموده و او و پدرش را تبعید یا زندانی نمود. پس از آن در سال 1085 پدرش از دنیا رفت. در این میان سید صدرالدین که متوجه شده بود زندگی او هم در خطر است، از "حیدرآباد" به "برهان ‌پور" که تحت تسلط "سلطان محمد" بود، فرار نمود. پس از رسیدن به "برهان ‌پور" مورد استقبال سلطان محمد واقع شد و به مناصبی رسید. در این دوره حدود 1300 سوار کار در اختیار او گذاشته شد و به نام "سید علی خان" ملقب گردید.پس از شکست "تاناشاه"، سلطان محمد وی را والی نواحی "لاهور" قرار داد و بعدها ریاست دیوان حکومتیش را در "برهان پور" به او ‌سپارد. پس از این، بین سلطان محمد و سید علی خان رابطه مستحکمی ایجاد شد و تا سال 1113 ه.ق، حدود 28 سال در این منصب ها باقی ‌ماند.در سال 1113 ه.ق، وی به بهانه زیارت خانه خدا و قبر رسول اکرم صلی الله علیه و آله از مناصب خود کناره ‏گیرى کرد. پس از مدتى توقف در مکه به دلیل تغییر شرایط اجتماعى مکه، آن شهر را ترک کرد و در سال 1117 ه.ق (دوران حکومت سلطان حسین صفوی) به "اصفهان" رفت. پس از مدتی عازم "شیراز" (شهر اجدادی) شد و در مدرسه "منصوریه" آن شهر به تدریس پرداخت و تا آخر عمر در "شیراز" ماند.سيد صدر الدين سرانجام در سال 1118 ه.ق یا 1120 ه.ق، در "شيراز" دار فانى را وداع گفت و در حرم سيد احمد بن امام کاظم(ع) معروف به "شاه چراغ" در جوار "سيد ماجد بحرانى" به خاک سپرده شد. 
سيد على خان مدنى با القاب و کنيه‌ هاى متعددى شناخته شده است؛ چون زادگاه وى در مدينه منوره بود به "مدنی" معروف شد، اين لقب از مشهورترين القاب وی است. سید علی خان در کتاب "رياض السالکين" مکرراً خود را به اين لقب ناميده است.از طرفی دیگر چون 16 جد از اجداد سید علی خان در شيراز زندگى مى‌ کردند بعد از لقب "مدنى" به "شيرازى" مشهور گشت. وی هم چنین در حوزه‌هاى علميه ايران به "سيد على خان کبير" يا "سيد على شارح صحيفه" نيز معروف بود. 
نسبت سید علی خان مدنی با 26 واسطه به زيد بن على بن حسين بن ابى طالب عليهم السلام مى ‌رسد که در ابتداى کتاب "رياض السالکين" اين مطلب تصريح شده است. خاندان سادات دشتکى در تاريخ اسلام به علم و معرفت مشهور هستند و علماى بزرگى در فلسفه و ادب، فقه و اصول، در حجاز، عراق، ايران و هند از اين خاندان وجود دارند.یکی از اجداد سید علی خان، "صدرالدین محمد دشتکی" مکنی به "ابوالمعالی" و ملقب به "صدرالدین" و معروف به "صدرالدین کبیر" است که در کتب متاخرین از او به عنوان "سید المدققین"، "السید السند" و یا "السید السناد" یاد می شود. وی از لحاظ مالی، فردی متمکن بوده و در سال 883 ه.ق دو هزار زرع از املاک دشتک را خرید و مدرسه بزرگ "منصوریه" را در آن بنا نهد.از دیگر اجداد وی "غیاث الدین منصور دشتکی" (866-948 ه.ق) است؛ وی از فیلسوفان بزرگ حوزه "شیراز" در قرن دهم که دوران حیاتش مصادف با اواخر عهد "گورکانی" و اوایل دوره "صفویه" بود. وی فرزند بزرگ "سید سند" است و جامع علوم زمان خود بوده و مشهور به "استاد بشر"، "عقل حادی عشر" و "معلم ثالث" است. او از جمله فلاسفه ای بود که در شکل گیری عناصر اولیه حکمت "متعالیه ملاصدرا" سهمی بسزا داشت. غیاث الدین منصور دشتکی شیرازی تقریبا در همه علوم همچون ادبیات، منطق، کلام، فلسفه، تفسیر، فقه، اصول، طب، ریاضیات، طبیعیات، هیئت، نجوم، عرفان، اخلاق، داروشناسی و حتی در علوم غریبه صاحب نظر بوده و در همه این زمینه ها تالیفاتی عمیق دارد. پدر سید علی خان؛ "سید نظام الدین احمد"، از دانشوران شیرازی تبار حجاز و از نوادگان علی بن الحسین علیه السلام و مادرش دخت "شیخ محمد بن احمد منوفی"، مرجع وارسته شافعیان بود. 
-پدرش سید نظام الدین احمد بن محمد معصوم حسینی-شیخ جعفر بن کمال الدین بحرانی-شیخ علی بن فخر الدین محمد بن حسن (صاحب معالم) فرزند شهید ثانی (متوفی 1104 ه.ق)-شیخ حسام الدین حلی-شیخ محمد بن علی شاه 
-سید محمد صالح حسینی خاتون آبادی-سید محمد حسین خاتون آبادی فرزند محمد صالح (متوفی 1151 ه.ق)-شیخ باقر بن محمد حسین مکی 
-ریاض السالکین، یکی از مشهورترین آثار سید علیخان کبیر، ریاض السالکین فی شرح صحیفه سید الساجدین(ع) که به شرح ادعیه صحیفه سجادیه پرداخته است. این شرح آکنده از مباحث مختلف ادبی، قرآنی، فقهی، کلامی و تاریخی است، به گونه‌ای که این کتاب را به دایره المعارفی از معارف اسلامی تبدیل کرده است.-سلافه العصر فی محاسن اعیان العصر یا سلافه العصر فی محاسن الشعراء بکل عصر-انواع الربیع فی انواع البدیع-الدرجات الرفیعه فی طبقات الامامیه من الشیعه-الکلم الطیب و الغیث الصیب فی الادعیه الماثوره عن النبی و أهل البیت(ع) (در ادعیه و اوراد مأثوره)-سلوه الغریب و اسوه الادیب (شرح سفرنامه وی به حیدرآباد)-احوال الصحابه و التابعین-انوار الربیع (در علم بدیع)-ملحق السلافه یا ذیل السلافه-شرح بدیعیه صفی الدین حلی-الحدائق الندیه فی شرح الصمدیه (شرح بزرگ صمدیه)-الفرائد البهیه فی شرح الصمدیه (شرح متوسط صمدیه)-موضح الرشاد فی شرح الارشاد (در علم نحو)-منظومه فی علم البدیع و شرح آن-دیوان شعر-الطراز الاول فیما علیه من لغه العرب 
اين عالم وارسته در سال 1118 ه.ق یا 1120 ه.ق، در "شيراز" دار فانى را وداع گفته و در حرم سيد احمد بن امام کاظم(ع) معروف به "شاهچراغ" در جوار "سيد ماجد بحرانى" به خاک سپرده شد. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۴:۵۸

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۵:۰۰

سيد على خان مدنى

خلاصه زندگی نامه

 سيد صدر الدين على بن احمد بن محمد معصوم حسينى دشتکى شيرازى، از علمای شیعه قرن دوازدهم هجری قمری بود که ریاض السالکین در شرح صحیفه سجادیه از آثار مهم وی به شمار می رود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع