رضا مافی در تاریخ 5 آذر ماه سال 1322 در مشهـد متولد شد. پدرش زرگر و حکاک بود و با این هنر ظریف آشنایی داشت. "محمد مافی" برادر بزرگتر او نقاشی می کرد و به هنرهای تجسمی علاقمند بود. رضا به دلیل علاقه اش به خطاطی از کودکی تحت تعلیم یکی از اساتید بنام مشهد به فراگیری خوشنویسی پرداخت. مافی شیوه ای ویژه داشت و تابلوهای او را در بین صدها تابلوی دیگر بخوبی می توان تشخیص داد. او از به کار بردن رنگ های شاد بکلی گریزان بود و بسیار به ندرت در ترکیب متن ها از آنها استفاده می کرد. وی را نخستین هنرمندی می ‌دانند که به خلق نقاشیخط پرداخت و در اشاعه این شیوه موثر بود. رضا مافی علاوه ‌بر کار هنری، برای تحقیق و به قول خودش "سیاحت و مطالعه" در زمینه هنرهای شرقی چندین بار به کشورهای آسیایی و اروپایی سفرکرد و ره آورد این سفرها همیشه برای او پربار بود. وی به اسب سواری توجه خاصی داشت و با اینکه به بیماری فشار خون مبتلا بود هرگز از این ورزش روی برنگرداند و سرانجام در سال 1361 درگذشت. 
رضا از کودکی قلم به دست گرفت و سرگرمی و دلخوشی اش خطاطی و بازی با حروف و کلمات بود. پدرش که شیفتگی او را دید، پس از جستجو، "اعتضادی" ملقب به "صدرالکتاب"، از خوشنویسان بنام مشهد، را به استادی او برگزید. وی در شاگردی "اعتضادی" کوشش، شیفتگی و پشتکاری بسیار از خود نشان داد و استاد نیز بی دریغ تمام تجربیات سالیان دراز عمرش را در کوتاهـترین مدت، کریمانه در اختیار شاگردش قرار داد. رضا 15 ساله بود که در پی عشق خود و تکمیل آن راهی تهران شد، تا از اساتید بزرگ توشه برگیرد. در کنار درس به تمرین خوشنویسی ادامه داد و برای یافتن استاد به هر گوشه سیر کرد، تا در سال 1343 راه اصولی خود را یافت و در همان سال در انجمن خوشنویسان ایران در کلاس درس "حسین میرخانی"، استاد ارشد آن انجمن، حاضر شد و نزد وی شاگردی نمود. او از اولین کسانی بود که دوره 4 ساله خوشنویسی را سه ساله طی کرد. مافی به تمرین از خطوط "میرزا غلامرضا اصفهانی" خوشنویس صاحب ‌نام عهد "ناصرالدین شاه" پرداخت و شیوه‌اش برخلاف خوشنویسان هم‌ عصر خود به سمت کار قدما میل کرد. 
سیاه مشق‌های مافی نمایشگر قدرت و نوآوری در هنر خوشنویسی سنتی است. او بدون استفاده از قلم ‌مو، با قلم‌ نی و مرکب بر بوم می ‌نوشت و به شیوه‌های مختلف خوشنویسی مانند نستعلیق، شکسته، ثلث، تعلیق و رقاع مسلط بود. رضا مافی در هنر نقاشی خط به حق پیشگام بود و در این زمینه به موفقیت بزرگی نائل آمد و برخی او را نخستین هنرمند خوشنویسی می‌ دانستند که بر بوم نقاشی، خط نوشته ‌است و از نخستین کسانی بود که به هنر "نقاشیخط" روی آورد. مافی نمایشگاهی از آثار نقاشی آمیخته با خط یا با موضوع خط در گالری سیحون برگزار کرد که بسیار مورد توجه هنرمندان و هنرشناسان قرار گرفت. این نمایشگاه سر و صدای زیادی را به دنبال داشت، چرا که نخستین بار خوشنویسی سنتی را به صورت نقاشی مدرن در آورده و عرضه کرده بود. البته قبل از مافی افرادی که فقط نقاش بودند از خط در نقاشی‌های خود استفاده کرده بودند ولی مافی که هم خوشنویس بود و هم نقاش از ترکیب این دو هنر راهی نو و شیوه‌ای جدید در هنر معاصر ایران پدید آورد که بعدها نیز ادامه پیدا کرد و پیروان فراوانی به خود اختصاص داد. 
رضا مافی شیوه ای ویژه داشت بطوریکه تابلوهای او را در بین صدها تابلوی دیگر بخوبی می توان تشخیص داد. رنگ تابلوهای او بیشتر قهوه ای کهنه است با متن و نوشته هایی به همین رنگ که متمایل به سیاه است. این رنگ که وقار ویژه ای دارد به تابلو حالتی کهـنه و قدیمی می دهـد. او از به کار بردن رنگ های شاد بکلی گریزان بود و بسیار به ندرت در ترکیب متن ها از آنها استفاده می کرد. مافی هم به سنت و هم به مدرنیسم توجه داشت. با اینکه آثار او متوجه و متاثر از هنرهای سنتی است ولی دستیابی به فرم‌های جدید از اصول تخطی ناپذیر او بود. بیان تصویری آثارش یکسونگر و تک بعدی نیست و از ویژگی‌های مهم کارهای او چند بعدی بودن نگرشش در قلمرو هنر خوشنویسی بود. این ویژگی او را در میان خوشنویسان و نقاشان معاصرش ممتاز کرده بود. 
رضامافی هنرمندی پرکار بود. طی 39 سال زندگی بیش از 800 تابلو از خود به یادگار گذاشت و در حدود 50 نمایشگاه از آثار او در داخل و خارج از کشور از جمله در کشورهای فرانسه، پاکستان، بلژیک، ترکیه، یوگسلاوی، انگلستان، سوئیس و ایتالیا عرضه و مورد توجه علاقه مندان قرار گرفت. آخرین نمایشگاه آثارش در سال 1358 در تهران برای بزرگداشت شهیدان راه آزادی بر پاشد. در این نمایشگاه در پوستری تحت عنوان "آزادی اگر می‌ طلبی غرقه به خون باش" نوشت: «نقدینه‌ای که از فروش تابلوها به دست آمده خرج سنگ نبشته‌های انقلاب اسلامی شود.» از جمله نمایشگاه هایی که مافی در آنها شرکت داشت، عبارتند از: - نمایشگاهی در موزه ایران باستان، سال 1346 - نمایشگاه‌های انفرادی، از سال 1347 تا 1354 - نمایشگاه جمعی در پاریس، سال 1971 - نمایشگاه انفرادی در پاریس، سال 1972 - نمایشگاه انفرادی تهران - نمایشگاه هنرمندان معاصر در موزه ایران باستان، سال 1350 - نمایشگاه جمعی تالار دانشکده‌های هنرهای زیبا، سال 1351 - نمایشگاه هنرمندان ایران در پاکستان، سال 1352 - نمایشگاه جمعی در گالری لوترک، سال 1353 - نمایشگاه سیمایی از هنر معاصر ایران، سال 1354 - نمایشگاه جهانی بلونیا در ایتالیا و شهر بال سوئیس، سال 1355 - نمایشگاه انفرادی در بزرگداشت شهدای انقلاب اسلامی در باغ فردوس، سال 1358 
رضا مافی در سال 1361 در 39 سالگی و در اوج موفقیت هنری به ‌هنگام اسب‌ سواری از اسب سقوط کرد و دچار خونریزی مغزی شد و در روز چهارم مهرماه همان سال درگذشت. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۵۷:۰۵

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۵۷:۰۶

رضا مافی

خلاصه زندگی نامه

 رضا مافی، از خوشنویسان صاحب ‌نام و تاثیرگذار در هنر معاصر ایران است که برای نخستین بار بر بوم نقاشی، خط نوشت و به خلق هنر نقاشیخط و اشاعه این روش در دوره معاصر پرداخت. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع