رضا قلی میرزا ظلی در سال 1285 شمسی در "تهران" به دنیا آمد. پدرش "احمد میرزا ظلی" از نوادگان "ظل ‏السلطان" پسر "فتحعلی ‌شاه قاجار" بود.میرزا ظلی پس از فراگیری تحصیلات معمول در تهران، مقدمات ردیف های آوازی را از "عارف قزوینی" آموخت، سپس جهت تکمیل فن خویش، از محضر استاد "ابوالحسن اقبال آذر" بهره مند شد. با توجه به عمر کوتاه ظلی، توانایی حنجره‌ او به اندازه‌ ای بود که آثارش را در طراز و اندازه خوانندگانی چون "سید حسین طاهرزاده، قمرالملوک وزیری، ابوالحسن ‌خان اقبال‌ آذر و اسماعیل ادیب خوانساری" ارزیابی می ‌کنند.تحریرهای ارائه شده در صدای ظلی اگرچه به دلیل کیفیت پایین‌ ضبط صدا در دوره‌ای که او می ‌خواند و کنسرت می‌ داد، چندان واضح نیست، اما از سرعت و ظرافت و دقتی برخوردار است که تقریبا به عنوان نمونه‌ های ناب و مدرسی تحریر در سنت موسیقی آوازی ایران از آن یاد می‌ شود.از آثار ظلى غیر از چند صفحه از جمله صفحه گراموفونی که با ارسلان درگاهی (سه ‌تار) و ابوالحسن صبا (ویولون) و مشیر همایون شهردار (پیانو) ضبط کرده، اثرى باقی نمانده است.ظلی که در کنار آواز خوانی، در اداره های تلفن، آموزش و پرورش و بانک ملى اشتغال داشت، سرانجام در 23 بهمن سال 1324 بر اثر بیماری سل درگذشت. 
رضا قلی میرزا ظلی در کودکى پدرش را از دست داد و تحت سرپرستى برادر بزرگش، "علیقلى میرزا ظلى" قرار گرفت. وی تحصیلات معمول را در تهران سپری کرد، سپس با توجه به علاقه و استعدادش در آوازخوانی، محضر "عارف قزوینی" را درک و دریافت کرد. ظلی پس از فراگیرى مقدمات ردیف های آوازی، به محضر ابوالحسن ‏خان اقبال ‏آذر (اقبال ‏السلطان)، خواننده‏ نامدار آن روزگار رفت و به تکمیل فن خویش پرداخت و همزمان به صفحات "سید حسین طاهرزاده"، "سلیمان امیرقاسمى" و "حسینعلى ‏خان نکیسا" و "جناب دماوندى" نیز گوش مى‏ سپرد. 
رضا قلی میرزا ظلی با وجود اینکه از شاگردان مکتب "اقبال آذر" بود اما صدایش هویت مستقلی داشت و یکی از شگفتی‌های اهالی موسیقی، بی ‌تاثیری او از شیوه استادش اقبال آذر بود. دقت در آثار اساتید موسیقی و تأمل در آنها، اضافه بر احساس ژرف و لطیفى که در نهاد ظلى نهفته بود، او را نغمه‏ سرایى محبوب ساخت و آگهى کنسرت‏ هایش، زینت ‏بخش صفحات مطبوعات آن زمان گردید.در دهه اول سال 1310، ظلی به درخواست کمپانى کلمبیا براى ضبط صفحه دعوت شد. وی چندین صفحه پر کرد که از میان آنها "آواز اصفهان" با پیانوى "مشیر همایون شهردار" و "سه‏گاه" با ویولن "صبا قابل" ذکر است. پخش این صفحات در سال 1312 شمسى اشتهار فراوان ظلى را موجب شد. 
از آثار ظلى غیر از چند صفحه، اثرى باقی نمانده است که همان ها نیز سالهاى سال مورد استفاده‏ موسیقى دوستان قرار گرفت. اما از جمله آوازهای او می توان به "آواز اصفهان" اشاره کرد که "محمدرضا لطفی" در بروشور آلبوم بازسازی ‌اش از این آواز درباره آن نوشته است: «این آواز در دوره خودش یکی از آوازهای مورد توجه عام و خاص بود و تا به امروز بیشتر خوانندگان مانند بنان و شجریان متاثر از آن بوده و هستند. یکی از نکات بارز این اثر جاودانه، در نوع صدای پرتحریر و با صلابت ظلی نهفته است. تحریرهای ریز پیوسته همراه با بیان شعر و کشش‌های بجا و درست اشعار که هنوز تاثیرش را در تاریخ موسیقی ما جاودانه نگاه داشته است.»وی هم چنین در دهه 1310، کنسرتی نیز همراه با تار علی اکبر شهنازی در تهران برگزار کرد. 
ظلی در حدود سال 1316 به بیماری سل ریوی دچار شد و پزشکان او را از خوانندگی منع کردند و بنا به تجویز آنها برای تغییر آب و هوا مدتی به "همدان و شیراز" رفت اما وی توصیه پزشکان را ناشنیده گرفت و به خوانندگی می پرداخت.در جریان جنگ جهانی دوم، ظلی بر اثر پیشروی بیماری سل، بیش از حد ضعیف شد و در اوایل زمستان سال 1324 بر اثر سرماخوردگی شدید در بیمارستان بانک ملی بستری و سرانجام در 23 بهمن همان سال، در سن 39 سالگی درگذشت. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۵:۳۶

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۵:۳۷

رضا قلی میرزا ظلی

خلاصه زندگی نامه

 رضا قلی میرزا ظلی، نغمه سرا و استاد صاحب قریحه در آواز ایرانى که از او به عنوان یکی از پدیده‌های موسیقی‌ آوازی ایران یاد می ‌شود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع