غلامرضا رشید یاسمی در تاریخ 29 آبان سال 1275 در روستای گهواره از توابع کرمانشاه، از طایفه کرد گوران متولد شد. پدرش "محمد ولی خان میر پنج گورانی" شاعر، نقاش و خوشنویس بود و جد مادری اش "محمد باقر میرزا خسروی"، صاحب دیوان اشعار و مؤلف رمان تاریخی "شمس و طغرا" بود. رشید تحصیلات مقدماتی را در زادگاهش به پایان برد و دوره متوسطه را در دبیرستان "سن لویی" تهران گذراند، وی از همان هنگام به تشویق "نظام وفا" که معلم ادبیاتش بود به سرودن شعر پرداخت. پس از پایان تحصیلات، مدتی در وزارت فرهنگ و معارف، استخدام شد سپس در همین زمان "جرگه دانشوری" را تأسیس کرد که بعدها به همت "ملک‌ الشعرای بهار" به انجمن دانشکده تبدیل شد. یاسمی همچنین عضو "انجمن ادبی ایران" بود و نخستین تألیف خود را در احوال "ابن یمین فریومدی" شاعر سلسله سربداران، انتشار داد. وی تا پایان عمر به‌ عنوان استاد در دانشگاه تهران تدریس کرد و سرانجام در سال  1330 درگذشت. 
یاسمی تحصیلات مقدماتی را در کرمانشاه به پایان برد، سپس به تهران رفت و در دبیرستان "سن لوئی" در رشته زبان و ادبیات فارسی تحصیل کرد. وی بر معلومات خود در زبانهای فارسی، عربی و فرانسه افزود، انگلیسی را آموخت و زبان پهلوی را در حوزه درسی استاد "هرتسفلد" ایرانشناس معروف اروپائی به خوبی فراگرفت. او سال‌ها از محضر "میرزا طاهر تنکابنی"، اقوال "ابن سینا" و "خواجه نصیر" را فراگرفت و "کشف رموز اسفار" را از "الهی قمشه‌ای" و عرفان را از "حاج عباسعلی کیوان" آموخت. 
رشید یاسمی با دخترخاله خود فرزند "مرآت السلطان جهانسوز" ازدواج کرد و صاحب 7 فرزند، 5 پسر و 2 دختر شد که نام‌های آنان "هوشنگ"، "شاپور"، "بیژن"، "سیاوش"، "سیامک" و "مینا" و "یاسمن" بود. فرزندانش در رشته‌های مختلف تحصیل كردند، بدین گونه كه "هوشنگ" دکترای طب، "سیاوش" و "شاپور" مهندس کشاورزی، "سیامک" لیسانس حقوق و کارگردان سینما بود که آثار سینمایی متعددی از خود بر جای گذاشت. 
یکی از دلبستگی های یاسمی سرودن شعر بود و از زمان تحصیل در دوران متوسطه به تشویق "نظام وفا"، معلم ادبیاتش، به سرودن شعر پرداخت. او دگرگونی ‌های اجتماعی فكری و فرهنگی را در شعرهایش بازتاب می‌ داد و با آن كه نوجوان بود، می‌ كوشید به چارچوب‌ها و معیارهای شعر كهن فارسی پایبند بماند. یاسمی طبع ‌شاعری روانی داشت و در حدود دو هزار بیت شعر سرود که این اشعار با عناوین "منتخبات اشعاررشید" در سال 1312 و "دیوان شعر رشید یاسمی" در سال 1336 به چاپ رسید. ویژگی و سبک اشعار یاسمی از شعرای بزرگ و تراز اول و یکی از پیشروان تجدید ادبی به شمار می رفت. وی ‌در قصیده سبکی آمیخته از خراسانی و عراقی داشت، ‌قصایدش دارای سنگینی و انسجام و در عین حال سادگی و روانی است و اغلب قصائد و قطعات خود را با مضامین جدید به سبک قدیم می سرود. در اوصاف طبیعت نیز تشابهات لطیف و نغز آورده و رنگ آمیزیهای بدیعی به کار برده،‌ توصیف حالات درونی از قبیل غم و شادی را با کمال مهارت و لطف مضمون، بیان کرده است، غزلیاتش مملو از سوز و گداز و وجد و حال است و گاه گاهی اشعارش را از حکمت و فلسفه و عرفان چاشنی می زده است. 
یاسمی پس از اتمام تحصیلات، جرگه دانشوری را تأسیس کرد که بعدها به همت "ملک الشعراء بهار" به انجمن دانشکده تبدیل شد. در این انجمن رشید یاسمی با "بهار"، "سعید نفیسی"، "عباس اقبال آشتیانی" و دیگران همکاری می ‌کرد و مقالات زیادی درمجله این انجمن چاپ نمود. رشید پس از تأسیس انجمن ادبی ایران جذب آن شد و به اطلاعات خود در زمینه تاریخ ادبیات ایران افزود و اولین تألیف مستقل خود را در احوال "ابن یمین فریومدی" شاعر سلسله سربداریان در همین ایام منتشر ساخت. او در سال 1300 به همکاری با روزنامه "شفق سرخ" به مدیریت "علی دشتی" پرداخت و طی یک سلسله مقالات انتقادی به آثار نویسندگان و شعرای معاصر نکته گیری کرد و همین مقالات انتقادی بود که مورد توجه اهل ادب قرارگرفت و مایه شهرت ادبی او گردید. رشید یاسمی طی سالهای 1305 تا 1320 صدها مقاله و شعر درجراید و مجلات ادبی آن دوره چاپ کرد. او در سال 1322 جزو هیئتی از اساتید ایرانی همراه با "علی‌ اصغر حکمت" و "ابراهیم پورداود" به هند سفر کرد. وی همچنین در سال 1324 به منظور مطالعه به فرانسه رفت و دو سال در آن کشور اقامت داشت. 
- عضویت در انجمن ادبی ایران - همکاری با روزنامه شفق سرخ - استاد برگزیده کرسی تاریخ اسلام در دانشکده ادبیات، همزمان با تأسیس دانشگاه تهران - عضو پیوسته فرهنگستان ایران 
غلامرضا رشید یاسمی دهها کتاب ارزشمند در زمینه تاریخ و ادبیات ایران پدید آورد و بر کتب و دیوان اشعار شعرای متقدم حاشیه و تعلیقات نوشت. آثار اوعبارتند از: تألیفات - احوال ابن یمین، 1304 - نصایح فردوسی، 1306 - قانون اخلاق، 1307 - تاریخ ملل و نحل، 1315 - آیین نگارش، 1316 - کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او - ادبیات معاصر، ذیل بر ترجمه جلد چهارم تاریخ ادبی ایران ادوارد براون، 1316 - تاریخ مختصر ایران، برای تدریس در مدارس ابتدایی و متوسطه - دیوان اشعار، 1336 تصحیحات - اندرزنامه اسدی طوسی، 1304 - سلامان و ابسال جامی، 1306 - دیوان هاتف اصفهانی، 1307 - دیوان مسعود سعد سلمان، 1318 ترجمه‌ها - تاریخ قرن هجدهم، انقلاب کبیر فرانسه و امپراتوری ناپلئون، آلبر ماله و ژول ایزاک، 1310 - تاریخ ادبیات ایران، جلد چهارم از صفویه تا عصر حاضر، ادوارد براون، 1316 - ایران در زمان ساسانیان، آرتور کریستین سن، 1317 - چنگیز خان، هارولد لمب، 1313 - تاریخچه نادرشاه، مینورسکی، 1313 - رمان شاگرد (دیسیپل)، پل بورژه - آیین دوستیابی، دیل کارنگی، 1320 - نصایح اپیکتتوس حکیم - تئاتر انوش (منظوم) - اندرز اوشنرداناک، از زبان پهلوی - اندرز آذرباد مهراسپندان، از زبان پهلوی - ارداویراف ‌نامه، از زبان پهلوی 
رشید یاسمی در سال 1327 در حین سخنرانی در تالار دانشکده ادبیات دانشگاه تهران درباره "تأثیر حافظ در افکار گوته"، دچار سکته ناقص شد و ناگزیر اندكی بعد برای درمان فلج خود به فرانسه رفت. اقامت او در فرانسه 2 سال به طول انجامید و 15 روز پس از بازگشت به ایران در تاریخ 18 اردیبهشت 1330 چشم از جهان فروبست. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۵۷:۰۹

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۵۷:۱۱

رشید یاسمی

خلاصه زندگی نامه

 غلامرضا رشید یاسمی، متخلص به رشید و معروف به رشید یاسمی، نویسنده، مورخ، مترجم و شاعر معاصر ایرانی، از نخستین شاعرانی بود که لزوم تجدد در شعر فارسی را پذیرفت و کوشید که رنگ تازه‌ای به سخن خود بدهد. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع