رحیم موذن زاده اردبیلی معروف به "بلال ایران" در 1 مهر ماه 1304 در "اردبیل" به دنیا آمد. پدرش "شیخ کریم موذن" موذن بود.در زمان تنظیم شناسنامه به تناسب شغل و حرفه نام خانوادگی انتخاب می ‌کردند و اذان گویی در خاندان رحیم موذن زاده اردبیلی 150 سال قدمت داشت به همین دلیل نام خانوادگی او موذن شد اما در سال 1329 بعد از اجرای اذان رحیم موذن از رادیو مجریان وی را "موذن زاده اردبیلی" معرفی کردند تا معلوم شود که وی پسر "شیخ کریم موذن" است به همین دلیل نام خانوادگی وی به "موذن زاده اردبیلی" در نزد مردم تغییر کرد.او پس از تحصیل در مکتبخانه به فراگیری اصول نوحه خوانی و اذان گویی پرداخت و در مدرسه "حاج ابراهیم" در اردبیل تحصیلات حوزوی را آغاز کرد و دوره خارج فقه را در حوزه علیمه قم پشت سر گذاشت.وی موذنی را از مسجد "اردبیل" آغاز کرد و پس از آن ظهرها موذن حرم حضرت معصومه(س) بود.رحیم موذن زاده بعد از فوت پدرش در سال 1329 در رادیو ملی به صورت زنده اذان گفت.در سال 1334 مصادف با ماه مبارک رمضان در استودیو 6 رادیو ملی با زبان روزه، اذانی در دستگاه "بیات ترک" ضبط کرد که مدتها مورد استقبال مردم قرار گرفت.رحیم موذن زاده اردبیلی از سال 1357 در گمنامی زندگی کرد با اینکه همه صدای اذان او را می شنیدند اما از حال وی بی خبر بودند. او هر سال شب‌ عاشورا در مسجد "اردبیلی‌ ها" به منبر رفت و جز خانواده و دوستان کمتر کسی از وجود او آگاه بود.وی سرانجام در سال 1384 به علت ابتلا به سرطان در بیمارستان "مداین" تهران بستری شد و در 6 خرداد ماه 1384 به دیدار حق شتافت و در تهران در جوار آرامگاه "ابن باویه" (شیخ صدوق) به خاک سپرده شد. 
رحیم موذن زاده در مکتبخانه ریز نظر "میرزا عزیز" قرآن و دستگاههای موسیقی را آموخت و سپس در مدرسه "حاج ابراهیم" در اردبیل به فراگیری علوم دینی پرداخت. وی همزمان اصول نوحه خوانی و اذان گویی را فراگرفت.بعد از سکونت پدرش در تهران، رحیم موذن زاده جهت ادامه تحصیل علوم دینی راهی حوزه علمیه قم شد و در آنجا دروس خارج فقه را آموخت.  
رحیم موذن زاده برای اولین بار به همراه پدرش در مسجد "اردبیل" اذان گفت و در شهر "تالش" به نوحه خوانی پرداخت.وی پس از اقامت در قم به خاطر صدای خوبی که داشت برای مداحی به مجالس مختلف دعوت شد.رحیم موذن زاده ظهرها در حرم حضرت معصومه(س) اذان می گفت.پدر رحیم موذن زاده برای اولین بار در سال 1322 در رادیو اذان گفت و تا سال 1326 به صورت زنده در برنامه سحری به اذان گفتن ادامه داد تا اینکه در سال 1329 به علت سکته فوت کرد و رحیم موذن زاده که 25 سال داشت به تهران آمد و در مسجد امام(ره) و رادیو جای پدرش را گرفت.وی تا سال 1334 در مسجد امام(ره) و رادیو ملی به صورت زنده اذان گفت.در سال 1334 مصادف با ماه مبارک رمضان، رحیم موذن زاده از "مهندس محبی" مسئول استودیو 6 رادیو خواست اذانش را با زبان روزه ضبط کند. رحیم موذن زاده درباره این اذان گفت: «ما ایرانی هستیم و اذان ما باید برخاسته از خودمان باشد. در حال حاضر اذان‌ خوان ‌هایی هستند که از عربستان تقلید می‌ کنند و این پسندیده نیست زیرا باید خودمان ابتکار به خرج دهیم.» وی این اذان را در دستگاه "بیات ترک" گوشه "روح الارواح" اجرا کرد و تا سال 1357 هر سال این اذان را در رادیو تجدید ضبط کرد.رحیم موذن زاده می خواست اذان دیگری را به مدت ‌15 دقیقه که در وسط آن دعا باشد، ضبط کند اما با وی مخالفت کردند و گفته بودند که اذان ‌6 دقیقه بیشتر نمی ‌شود. 
رحیم موذن زاده در سال 1330 با "ملکه بخشش کن" که از همسایه های ایشان در اردبیل بود، ازدواج کرد که حاصل آن 6 فرزند بود.او پس از ازدواج در خانه ای در بازار تهران مستاجر بود و سپس در خیابان سینای تهران، خیابان آریانا (مالک اشتر) و سپس در مهرشهر کرج ساکن شد. 
اداره میراث استان اردبیل طرح ثبت اذان "رحیم موذن زاده اردبیلی" را در ميراث معنوی کشور در سال 1386 مطرح کرد و از همان تاريخ کارشناسان در نقاط مختلف کشور مشغول جمع آوری و مستند سازی اين اذان در سطح کشور شدند و در نهايت این اذان به شماره 7 در فهرست آثار ملی به ثبت رسيد.رحیم موذن زاده اردبیلی برای اولین بار این اذان را در سال 1334 در رادیو ملی ضبط کرد. 
فیلم مستند "عاشقانه های ایرانی" ساخته "امید شریف موسوی" درباره اذان ایرانی و زندگی رحیم موذن زاده اردبیلی است. رحیم موذن زاده برای آخرین بار و چند ماه پیش از فوتش در سن 84 سالگی در این فیلم در جلوی دوربین اذانش را تکرار کرد.  
در اسفند ماه 1383 رحیم موذن زاده اردبیلی از طرف "علی لاریجانی" رئیس صدا و سیمای وقت به حج تمتع رفت. در عرفات از وی درخواست شد که اذان بگوید اما بدون "علیا ولی الله" و ایشان نپذیرفت. او سرانجام اذان کامل را به مدت 20 دقیقه در آنجا اجرا کرد. 
رحیم موذن زاده در سال 1374 به بیماری سرطان مبتلا شد و در اسفند ماه 1383 به حج تمتع رفت و در بازگشت از سفر به علت پیشروی بیماری سرطان، در بیمارستان مدائن بستری شد. در زمان بستری در بیمارستان بسیاری از مسئولان به ملاقات ایشان رفتند.سرانجام او در 6 خرداد ماه 1384 به دیدار حق شتافت و در جوار آرامگاه "ابن باویه" در تهران به خاک سپرده شد. 
در 4 مرداد ماه 1390 مصادف با روز ملی اردبیل یعنی سالروز تاسیس دولت شیعی صفویه، با حضور مشاور وقت مقام معظم رهبری در امور بین الملل، استاندار، فرماندار و شهردار وقت اردبیل از تندیس رحیم موذن ‌زاده اردبیلی در میدان "توحید" اردبیل رو نمایی شد.صدیف بدری، شهردار وقت اردبیل در مراسم رونمایی از تندیس رحیم موذن زاده خاطر نشان کرد: «نام میدان محل نصب پس از این به نام میدان رحیم موذن زاده تغییر خواهد یافت.» 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۲:۵۴

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۲:۵۶

اسناد و مراجع