ژان لروند دالامبر (Jean le Rond d'Alembert) 16 نوامبر 1717 در "پاریس" متولد شد. وی فرزند نامشروع زنی میهماندار بنام "مادام تنس" و یک افسر سوار نظام بنام "ژنرال دتوس" بود.صبح یکی از روزهای نوامبر 1717 زنی خیرخواه که زوجه شیشه بر فقیری بنام "روسو" بود، ناله کودکی را از داخل بسته ای در کنار کلیسای "سن ژان لورن" می شنود، زن کودک را به فرزندی خود قبول و مانند فرزند خود او را تربیت می کند؛ کودک هم بعدها حق شناسی بی مانندی را در باره این زن نشان می دهد.دالامبر دانشمند مشهوری گردید ولی هیچوقت مادرخوانده خود را فراموش نکرد و به "مادام تنس" که مایل بود او را پیش خود ببرد گفته بود که شما فقط نامادری من هستید و مادر حقیقی من همان زن شیشیه بر است. وی در 63 سالگی درگذشت.  
دالامبر بیشتر به واسطه پژوهش هایش در ریاضیات و مکانیک استدلالی و به عنوان ویراستار علمی دایره المعارف معروف است.پیشگفتار دایره المعارف را دالامبر نوشت، این پیشگفتار از اسناد عمده عصر روشنگری و بیانیه فیلسوفان است مقاله های دالامبر در دایره المعارف از حوزه ریاضیات بسیار فراتر می رفت. دالامبر که با همکاری "دیدرو" (فیلسوف فرانسوی) برای تهیه دایره المعارف اقدام کرده بود در سال 1758 همکاری با تهیه دایره المعارف را قطع کرد. 
دالامبر در معروفترین کتاب خود بنام "رساله درباره مکانیک" که در سال 1743 منتشر شد سه قانون خود برای حرکت را عرضه کرد. در مورد قانونهای اول و دوم یعنی قانون "ماند" و "قانون متوازی الاضلاع حرکت"، استدلال دالامبر هندسی بود فقط در مورد قانون سوم پای فرضهای فیزیکی در میان است این قانون به موضوع تعادل می پردازد و عبارت است از "اصل بقای اندازه حرکت در موقعیتهای برخورد". 
دالامبر در این رساله نخستین بیان در باره آنچه را امروز "اصل دالامبر" شناخته می شود ارائه می کند این اصل امروز در واقع بیش از آنکه اصل به شمار آید قاعده ای است برای کاربرد قوانین حرکت که در رساله بیان شده اند. می توان آن را چنین بیان کرد: «در هر موقعیتی که شیئی دراثر مانع‌ هایی از ادامه حرکت ماندی عادی خود باز ماند، حرکت حاصل را می توان به دو مؤلفه تجزیه کرد؛ حرکتی که شیء عملاٌ انجام می دهد وحرکتی که مانع ها آن را از بین می برند.»در سال 1744 رساله ای در باره تعادل و حرکت سیالات انتشار داد و از اصل خود برای توصیف حرکت سیالات استفاده کرد و به بررسی مسائل مهم جاری "مکانیک سیالات" پرداخت. 
دالامبر کتاب و رساله ای در باره نظریه جدید "مقاومت سیالات" که در سال 1752 منتشر شد و در آن برای نخستین بار معادلات دیفرانسیل هیدرودینامیک بر حسب یک میدان بیان شده و پارادوکس هیدرودینامیک مطرح گردیده بود، بحث و جدال بسیاری برانگیخت.فرهنگستان "پروس" آلمان در مسابقه ای که این مطلب برای آن نوشته شده بود جایزه ای اعطاء نکرد، به این دلیل که هیچ کس دلیلی تجربی در مورد این کار نظری ارائه نکرده بود.ادعا شده است که اثر دالامبر اگر چه بهترین اثری بود که به فرهنگستان رسیده بود، از خطا مصون نمانده بود. خود دالامبر محرومیت خویش را از جایزه نتیجه نفوذ "اویلر" (ریاضیدان و فیزیکدان سوئیسی) می دانست و روابط میان این دو دانشمند که قبلاٌ تیره شده بود، روبه وخامت بیشتری نهاد. افتخار توسعه مکانیک و سیالات به گونه ای مختلف به هر دو شخص نسبت داده شده است. 
وی در سال 1754 به عضویت آکادمی علوم فرانسه انتخاب شد محصول علمی مهم دالامبر پس از سال 1760 کتاب جزوه های ریاضی او بود که مشتمل بر راه حلهای جدید فراوانی برای مسائلی که او قبلاٌ‌ به آنها دست یافته بود. 
دالامبر سرانجام در روز 29 اکتبر 1783 در سن 63 سالگی در پاریس درگذشت. 
کتاب- رساله درباره مکانیک؛ معروفترین کتاب دالامبر که سه قانون خود برای حرکت را عرضه کرد و در سال 1743 منتشر شد.- تفکراتی در باره علت کلی بادها؛ نخستین کاربرد عمومی معادلات دیفرانسیل جزئی در فیزیک و ریاضی و در سال 1747 منتشر شد.- پژوهش درباره تقدیم اعتدالین و رقص محوری زمین؛ روش او در پرداختن به مساله تقدیم اعتدالین شبیه به روش "کلرو" بود و به راه حلی دست یافت که با حرکت رصد شده زمین توافق بیشتری داشت و در سال 1749 منتشر شد.- نظریه جدید مقاومت سیالات؛ برای نخستین بار معادلات دیفرانسیل هیدرودینامیک بر حسب یک میدان بیان شده و پارادوکس هیدرودینامیک مطرح گردیده بود و در سال 1752 منتشر شد. رساله- تعادل و حرکت سیالات؛ به بررسی مسائل مهم جاری مکانیک سیالات پرداخت در سال 1744- معادله موجی؛ برای نخستین بار در فیزیک ظاهر شد اما راه حل دالامبر اگر چه درست بود، کاملاٌ با پدیده های مشهود وفق نمی داد که در سال 1747 منتشر شد. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۸:۳۷

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۸:۳۸

اسناد و مراجع