شیخ بدرالدین حسن بن محمد دمشقی صفّوری مشهور به بورینی و حسن بن محمد بورینی،  در سال 963 ه.ق، در "صَفوریه"، در "منطقة الجلیل" (شمال شهر ناصره در فلسطین )، به دنیا آمد. چون پدرش اهل بورین در جنوب "نابلس" بوده، بدرالدین به "بورینی" شهرت یافت. حسن بن محمد بورینی در جامع "منجک"، قرآن آموخته و پس از فراگیری دیگر دانش ها به تدریس در جامع اموی و وعظ در جامع سلطان، مشغول شد. وی به زبانهای فارسی و ترکی نیز آشنا و حتی بعضی از مضامین شعر فارسی در اشعار او جلوه ‏گر بوده، هم چنین از وی اشعار بسیاری در استقبال و نظیره گویی شماری از قصائد و قطعات عرب نقل کرده اند. از مهمترین آثار وی، " تراجم الاَعیان من أَبناء الزّمان " بوده که به زندگینامه 205 تن از اشخاص اعم از حکام، اصناف و ... پرداخت. حسن بن محمد بورینی، سرانجام در سال 1024 ه.ق، در "دمشق" درگذشته و در قبرستان "باب الفرادیس" دفن شد. 
حسن بن محمد بورینی در ده سالگی، همراه پدر رهسپار دمشق شد و در جامع "منجک" قرائت قرآن آموخت؛ سپس در مدرسه "عمریّه"، واقع در "صالحیّه" دمشق، به تحصیل پرداخت. وی در همین مدرسه نحو و فرائض و حساب را نزد تنی چند از بزرگان دمشق فراگرفت و در سال 975 ه.ق، به سبب قحطی، ناچار به ترک تحصیل به مدت چهار سال شد و در "بیت المقدّس" اقامت گزید. شیخ بورینی در "بیت المقدّس"، از محضر "شیخ الاسلام محمد بن ابی اللّطف" بهره برده سپس به دمشق بازگشته و در خانقاه "سمیساطیه" ساکن و نزد شیوخ آن دیار به تحصیل علوم، از جمله ادبیات و فقه و قرائات و حدیث مشغول شد. 
حسن بن محمد بورینی در سال 988 ه.ق، تدریس فقه شافعی را در جامع اموی عهده دار شد؛ همچنین منصب موعظه را در جامع سلطان به عهده داشته و در بسیاری از مدارس دمشق تدریس کرد. حسن بن محمد بورینی از طرفی، مفتی شافعی مبرّزی در دمشق به شمار آمده و از اعتماد و تأیید حاکمان و قاضیان آنجا برخوردار بود. تسلط بورینی بر ادبیات و تأثیر و حسن بیان او باعث شده که شاگردان بسیاری در محضر درس او گرد آیند. هم چنین وی را به حافظة قوی، فصاحت و بلاغت در گفتار و علاقة وافر به ادب و لغت و تاریخ ستوده اند. 
حسن بن محمد بورینی، زبان فارسی را در سال 988 ه.ق، نزد "حافظ حسین کربلایی"، صاحب "روضات الجنان" که در آن زمان به "دمشق" رفته بود، فرا گرفت و در اواخر عمر به فراگیری زبان ترکی پرداخت. این آشنایی با زبان فارسی تا بدانجا بوده که بعضی مضامین شعر فارسی به اشعار بورینی راه یافت، و حتی به تصریح تذکره نویسان بعضی اشعار وی دقیقا ترجمه شعری فارسی بود. برای نمونه : "ورق الغُصونِ اذا نظرتَ دَفاترٌ/ مَشحونه بادلّه التّوحید"، که ترجمه این بیت "سعدی" است: برگ درختان سبز در نظر هوشیار/ هر ورقش دفتریست معرفت کردگار"یقولونَ فی الصّبحِ الدّعاء مؤثّرٌ/ فقلتُ نَعمْ لوکان لیلی له صبحٌ"، که ترجمه این بیت "وحشی بافقی" است: دعاهای سحر گویند می‌دارد اثر، آری / اثر می‌دارد اما کی شب عاشق سحر دارد؟ و هم مضمون با این بیت "حافظ": بَسَم حکایت دل هست با نسیم سحر/ ولی به بخت من امشب سحر نمی‌آید. 
بورینی اهل سیاحت بود و در خلال سفرهای خود، با دانشمندان معاشرت و گفتگو می کرد. وی در دمشق با "شیخ بهاءالدّین عاملی" (متوفی 1030) معروف به "شیخ بهائی" که برای سیاحت به دمشق آمده بود، ملاقات و مناظره کرد. همچنین از دو سفرنامه اش ، الرّحلة الطّرابلسیّة و الرّحلة الحلبیّة ، چنین برمی آید که به این دو شهر نیز رفته بود. 
مهمترین آثار بورینی بدین قرار است: -تراجم الاَعیان من أَبناء الزّمان، که زندگینامه 205 تن از اعیان (اعمّ از عالم، حاکم، صنعتگر و سایر اصناف) روزگار وی بوده و به ترتیب الفبایی مرتّب شد. او در سال  1009 ه.ق، شروع به تألیف تراجم الاعیان کرده و در سال 1023 ه.ق، از آن فراغت یافت. تراجم الاعیان از جمله منابع "محبّی" در تألیف "خلاصه الاثر" بود. -شرح دیوان عمربن فارض با عنوان "البحرالفائض فی شرح دیوان ابن الفارض"، که در سال 1000 ه.ق، تألیف آن را به پایان برد. -شرح بر قصیده تائیهّ صغری از ابن فارض، که در سال 1002 ه.ق، از آن فراغت یافت. -حاشیه بر تفسیر بیضاوی -حاشیه بر مطوّل -شرح بر کافیه ابن حاجب -دیوان شعر 
حسن بن محمد بورینی، در سال 1020 ه.ق، به حج رفت و در سال 1024 ه.ق، در "دمشق" درگذشت. وی در قبرستان "باب الفرادیس" دفن شد، هم چنین بعضی از شاگردان او مراثی مشهوری در مرگ او سرودند. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۳۲:۵۰

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۳۲:۵۱

حسن بن محمد بورینی

خلاصه زندگی نامه

 شیخ بدرالدین حسن بن محمد دمشقی صفّوری مشهور به بورینی و حسن بن محمد بورینی، یکی از شعرا، مورخین و فقهای شافعی مذهب در قرن دهم بود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع