حجت‌ الاسلام محمد مهدی شب‌ زنده‌دار، در سال 1332 در "داراب"، شهری واقع در جنوب شرقی استان فارس، متولد شد. وی فرزند "آیت‌الله حاج شیخ حسین شب‌زنده‌دار جهرمی" از شاگردان حضرت امام خمینی(ره) و نوه مرحوم "آیت‌الله حاج شیخ غلامحسین شرعی شیرازی" است. حجت الاسلام شب زنده‏دار  پس از طی تحصیلات مقدماتی و یک سال تحصیل در دورهٔ متوسطه به تحصیلات حوزوی روی آورد و برای تحصیل در سال 1354، وارد حوزه علمیه قم شد و تحصیلات حوزوی را نزد اساتید برجسته نظیر حضرات آیات احمد جنتی، محمد مؤمن، جوادی آملی، جعفر سبحانی و ... فرا گرفت. حجت الاسلام شب زنده دار در پی رحلت آیت الله رضوانی، به عنوان یکی از فقها، به عضویت در ششمین دور شورای نگهبان درآمد. 
حجت الاسلام شب‌ زنده‌دار پس از پایان تحصیلات دوره دبستان و یک سال تحصیل در دبیرستان، در سال 1345 وارد حوزه علمیه قم شد و تحصیلات حوزوی خود را آغاز کرد. او که قسمتی از دروس مقدمات و دوره سطح را نزد پدر خود آموخته بود، "مغنی" را نزد آیت الله احمد جنتی، "رسائل" را نزد حضرات آیات "مصلحی"‌، "طاهری"‌ و محمد مؤمن آموخت و برای فراگیری "مکاسب" به نزد حضرات آیات "شب‌زنده‌دار"، "محمد مؤمن"‌، "مشکینی" و "آیت الله محمد تقی ستوده"‌ رفت. استادان او در "کفایه" حضرات" آیات، " محمد مؤمن" و "جعفر سبحانی" بودند. وی، "کشف المراد" را نزد "آیت الله حسینی کاشانی"‌، بخشی از "شرح منظومه" را نزد حضرات آیات " محمد مؤمن"، "مفتح"‌ و "صالحی مازندرانی" و بخش‌هایی از "اسفار" را نزد "آیت الله سید رضا صدر"، "آیت الله امینی"‌ و "آیت الله انصاری شیرازی" فرا گرفت و قسمتی از "شفا" را نزد "آیت الله جوادی آملی"‌ و بخشی از "اشارات" را نزد "آیت الله حسن‌زاده آملی"‌ آموخت. حجت الاسلام شب‌زنده‌دار با پایان یافتن دوره سطح به درس خارج رفت و اساتید برجسته او در دروس "خارج فقه" و "اصول"،" آیات عظام "شیخ کاظم قاروبی تبریزی"، "حاج شیخ مرتضی حائری یزدی"، "حاج شیخ حسین وحید خراسانی"، "میرزا جواد تبریزی" و "حاج آقا موسی شبیری زنجانی" بوده‌اند.  
عضو شورای عالی حوزه علمیه قم  نمایندگی شورای عالی در هیأت امنای مرکز جهانی علوم اسلامی و سازمان مدارس و حوزه‌های علمیه خارج از کشور  عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم  عضو مجمع مشورتی فقهی شورای نگهبان مدیر طرح نوین آموزش دروس خارج حوزه علمیه قم مدیر مؤسسه بقیة‌ الله(عج) از فقهای شورای نگهبان در سال 1391  
حجت‌ الاسلام شب‌ زنده‌دار پس از درگذشت آیت‌الله غلامرضا رضوانی، عضو فقید فقهای شورای نگهبان، با حکم رهبر معظم انقلاب به عنوان عضو جدید این شورا منصوب شد. وی قبل از عضویت در شورای نگهبان به عنوان فقیه، از اعضای مجمع مشورتی فقهی این نهاد بوده است.   حکم رهبر معظم انقلاب در خصوص انتصاب حجت الاسلام شب زنده دار بسم الله الرحمن الرحیم دانشمند محقق جناب حجت الاسلام آقای حاج شیخ مهدی شب زنده دار دامت توفیقاته با توجه به فقدان مرحوم آیت الله رضوانی(ره) در مجموعه فقهای شورای نگهبان، جنابعالی را بجای ایشان –به استناد اصل نود و یکم قانون اساسی- برای دورهٔ جاری به عضویت آن شورای محترم منصوب می‌کنم. دوام توفیقات شما را از خداوند متعال خواستارم. سیّد علی خامنه‌ای 24/ تیرماه/ 1391  
حجت الاسلام شب زنده دار سال‌های متمادی دروس سطح و مقدمات حوزه علمیه قم را تدریس کرده و به تدریس "خارج فقه" و "اصول" نیز اشتغال داشته است.   تألیفات حجت الاسلام شب زنده دار، تألیفات متعددی در "فقه" و "اصول" دارد که اهم آنها کتب زیر می‌باشد: "ذبایح" از مجموعه "الموسوعه الفقیهه" (10 جلد) شرح بخش‌هایی از " تحریر الوسیله" شرح بخش‌هایی از "الجامع فی الاصول" شرح بخش‌هایی از تقریرات آیات عظام "شیخ کاظم تبریزی" و "حاج شیخ حسین وحید خراسانی"   
حجت الاسلام شب زنده دار در گفتگویی با "پایگاه اطلاع رسانی حفظ و نشر آثار رهبر معظم انقلاب" در تاریخ 8 آذرماه 1391، در خصوص نسبت بین حوزهٔ علمیه و نظام اسلامی چنین بیان کرده است:  «باید بگویم که در اسلام، حکومت داریم و این اختصاص به دوران حضور معصومین(ع) ندارد. در عصر غیبت هم این وظیفه بر عهدهٔ مسلمین هست که برای ادارهٔ امور جامعهٔ اسلامی باید حکمرانانی از خودشان داشته باشند. وقتی مبنای ما این است و به این نتیجه رسیده‌ایم که در ابعاد علمی، عملی و برهانی، زمامدار جامعهٔ اسلامی پس از معصومین(ع) فقها هستند، روشن است که حوزه رکن اصلی حکومت است.   دلایل اهمیت حوزه در نظام اسلامی حوزهٔ علمیه به این خاطر رکن اصلی حکومت است که تأمین‌کنندهٔ سه مطلب ضروری برای حکومت است: یکی این‌که حکومت نیاز به زمامدار یعنی فقیه عادل دارد. فقیه عادل محصول حوزه است و از جای دیگری چنین کسی بیرون نمی‌آید؛ بنابراین اولین رکن رکین حکومت که زمامدار است، فرآوردهٔ حوزه است.  مطلب ضروری دوم برای حکومت این است که حکومت به قوانین و قواعد احتیاج دارد، زیرا فلسفهٔ تشکیل حکومت هم در کنار امنیت و دیگر جهات انسانی و عُقلایی که وجود دارد، پیاده شدن همین قواعد و قوانین اسلامی است. حکومت می‌خواهد یک ایده‌هایی را پیاده کند و بر اساس قوانین و قواعدی، سیاست‌هایی را اعم از خرد و کلان تصویب کند که عبارت است از احکام اسلامی. چه کسی می‌تواند احکام اسلام را از منابع اسلامی استخراج کند؟ کدام مرکز علمی در عالَم هست که این توانایی و صلاحیت را دارد؟ تأمین‌کنندهٔ این موضوع هم حوزهٔ علمیه است.  نکتهٔ دیگر مربوط به عنصر قضا و قضاوت است که بخش مهمی از هر حکومتی را تشکیل می‌دهد. فیصله دادن به شکایات و دعاوی و تظلمات و امثال این‌ها تأمین‌کنندهٔ بقای هر حکومت و نظم و امنیت مردم است. قضات در اسلام باید مجتهد باشند. اگر الآن یک عده‌ای مجتهد نیستند، بر اساس علائم ثانوی و اضطرار است وگرنه امام خمینی(ره) در "تحریرالوسیله" فرموده‌اند: «شرط قاضی، اجتهاد است» و ایشان تا آخر نیز بر این شرط بودند. فقط فرمودند اگر الآن ما قضات غیر مجتهد داریم، به خاطر مسئلهٔ ضرورت است که این هم حکم اسلام است. غیر از حوزه‌های علمیه کجا می‌تواند تأمین‌کنندهٔ قضات باشند؟ علاوه بر این‌که آیین دادرسی و احکامی که قضات باید بر اساس آن احکام قضاوت کنند، باید همان احکامی باشد که اسلام آورده است. استخراج‌کننده و تأمین‌کنندهٔ این احکام از منابع اسلامی غیر از حوزه‌های علمیه کجا می‌تواند باشد؟  بنابراین اساساً نمی‌توانیم حکومت اسلامی را منهای حوزه‌های علمیه تصور کنیم و نسبت حوزه‌های علمیه با حکومت اسلامی، نسبت واضحی است...»  
در اوایل آذرماه سال 1391، حجت الاسلام شب زنده دار، در گفتگو با "پایگاه اطلاع رسانی مقام معظم رهبری" در خصوص توجه حوزویان به حکومت اسلامی می‌گوید: «حکومت اسلامی هم از فرایض الهی است. فریضه‌ای است که پیاده کنندهٔ دیگر فرائض و زمینه‌ساز پیاده شدن آن‌ها است. پس یک مسلمان نمی‌تواند به آن بی‌اعتنا باشد، چه برسد به آن که حوزوی و روحانی هم باشد. معنی روحانی این است که محافظ اسلام است و کسی است که ادعایش این است که اسلام را خوب می‌فهمد. کسی که درس و بحث و رشته و تخصصش دربارهٔ اسلام بوده، نمی‌تواند نسبت به حکومت اسلامی بی‌تفاوت باشد. مثلاً کسی که وارد ارتش می‌شود، نمی‌تواند خود را از دفاع کنار بکشد. ورود کسی به حوزه‌های علمیه جز به این معنی نیست که می‌خواهد خود را سرباز اسلام قرار بدهد. آیا سرباز اسلام می‌تواند از مهم‌ترین وظایف اسلامی شانه خالی کند؟ یا باید بگوید این جزو وظایف من نیست؟ ممکن است در گوشه و کنار بعضی این‌گونه پیدا شوند که باید گفت این‌ها غافل هستند. البته برخی ممکن است خدای ناکرده به خاطر برخی اشکالات و شبهاتی که می‌بینند، بگویند که این حکومت اسلامی نیست. جوابشان این است که هیچ‌کس و حتی شخص امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب و مراجع هم ادعا نکرده‌اند که ما توانسته‌ایم تا به حال هرآن‌چه را که مدنظر اسلام است، پیاده کنیم. البته که مشکلات هم هست...»  

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۲:۱۰

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۲:۱۱

اسناد و مراجع