حبیب الله پیمان  درسال 1314 خورشیدی در شیراز متولد شد. پدر او خیاط  و عضو یکی از سلسله های دراویش بوده است عموی وی نیز درسال‌های میانی دهه بیست، از سمپات‌های حزب توده بوده است. خانواده  مادری او در شیراز، برخلاف پدرش از طبقه روحانیون بودند. پیمان درباره یکی از اجداد مادری‌ اش که در ماجرای تحریم تنباکو حضور داشته٬ می‌ گوید: "او کسی است که نامه سید جمال الدین اسد آبادی را که منجر به صدور فتوای تحریم تنباکو شد، برای میرزای شیرازی می‌ برد و ایشان را ترغیب به صدور فتوای تنباکو می‌کند".  
پیمان در 11 سالگی از طریق عموی خود به محفل حزب توده راه می‌یابد و در 14 سالگی به عضویت نهضت "خداپرستان سوسیالیست" درمی آید. او در نوجوانی به خاطر نفرت از اقدامات انگلیسی‌ها در ایران و اقدامات استثمارگرانه این کشور، طرفدار پیروزی آلمان در جنگ جهانی بود. درآن سال‌ها بود که به «نهضتخداپرستان سوسیالیست» پیوست (همزمان با زمامداری رزم‌آرا) و مسئولیت بخش دانش‌آموزی این سازمان به او واگذار شد. او در شیراز مسئولیت سازمان جوانان حزب ایران را بعد از ائتلاف نهضت خداپرستان سوسیالیست با این حزب، عهده‌ دار شد و مدتی بعد در کمیته ی ایالتی حزب، عضو شد.  
درسال 1333 وارد دانشکدهٔ دندانپزشکی دانشگاه تهران شد و مسئولیت سازمان دانش‌آموزی «نهضت مقاومت ملی» را  برعهده گرفت. وی در سال 1341 فوق لیسانس جامعه شناسی خود را از دانشگاه تهران دریافت نمود و به دلیل مخالفت ساواک با استخدام وی در وزارت بهداری به عنوان دندانپزشک، همکاری خود را در انستیتو تحقیقات بهداشتی در زمینه پژوهشهای بهداشتی و جامعه شناختی روستاها و عشایر آغاز نمود. او در سال 1348 دورهٔ کارشناسی ارشد بهداشت عمومی با گرایش جمعیت را به پایان رساند. 
او با آغازمبارزات برای ملی‌کردن صنعت نفت، به مبارزان ملی پیوست و در سال 1329 چند بار بازداشت شد. پس از کودتای 28 مرداد و آغاز مبارزات مخفی برعلیه کودتاچیان، حبیب‌ الله پیمان توسط فرمانداری شیراز برای بار دوم بازداشت شده و در سن 18سالگی به جرگه زندانیان سیاسی می پیوندد. او در این‌ باره می‌گوید: در مدت زندان در قلعه کریمخانی بعد از کودتای 28 مرداد ما و سایر زندانیان سیاسی تصور نمی‌کردیم که وضعیت استبدادی ایجاد شده تا بیست و پنج سال ادامه پیدا کند؛ بلکه به آینده نزدیک و پیروزی نهضت مقاومت ملی خوشبین بودیم. البته پیمان در این سخنان، تلویحا از پیروزی انقلاب اسلامی ایران به عنوان "پیروزی نهضت مقاومت ملی" یاد می‌کند!   عضویت در«جمعیت آزادی مردم ایران» زمانیکه «جمعیت آزادی مردم ایران» فعالیت خود را شروع نمود، دکتر پیمان عضویت شورای ایالتی و سازمان جوانان و تحریریه نشریه «کار و آزادی» وابسته به این حزب را بر عهده داشت متعاقب این مسئولیت در سال 1334 بازداشت شد. چندی بعد به نمایندگی حزب در کمیتهٔ دانشگاهی نهضت مقاومت ملی در آمد که این موضوع باعث بازداشت دوبارهٔ او و دیگر اعضای نهضت مقاومت ملی چون محمد تقی شریعتی و علی شریعتی در سال 1336 شد. در سال 1338 همراه با دیگر اعضای کمیتهٔ دانشگاه، سازماندهی نخستین تظاهرات سراسری دانشجویان دانشگاه تهران را صورت دادند، که به بازداشت و محکومیت او در دادگاه نظامی ارتش منجر شد.   عضویت در کمیتهٔ مرکزی «حزب مردم ایران» در 1340 در کمیتهٔ مرکزی «حزب مردم ایران» عضو شد و در این سال‌ها به تدوین دو رساله با عناوین «مردم ایران در آستانهٔ تحول اجتماعی» و «دو اصل از سوسیالیسم مردم ایران» پرداخت. در همان سال در رهبری تظاهرات و اعتصابات دانشجویی و تحصن معروف دانشجویان دانشگاه حضور فعال داشت. در 1342 سخنرانی‌های پرشوری را همزمان با تظاهرات مردمی 15 خرداد انجام داد که در پی آن به همراه بسیاری دیگر از مبارزان ملی مذهبی بازداشت شد.   تاسیس  «جنبش آزادی بخش مردم ایران (جاما)» در این سال «جنبش آزادی بخش مردم ایران (جاما)» را پس از جمع‌بندی قیام 15 خرداد و پایان مبارزات «نهضت مقاومت» و «جبهه ملی ایران» با همکاری کاظم سامی ایجاد و مشی مبارزه برای سرنگونی حکومتی سلطنتی را تدوین کرد. در 1343 در جبههٔ ملی سوم شرکت کرد و تالیف کتاب «خصوصیات اجتماعی-اقتصادی و فرهنگی ایل قشقایی» را در همین سال به انجام رساند.   اخراج او از دانشگاه به دستور ساواک پیمان به اتهام اقدام علیه امنیت کشور در سال 1344 زندانی شد و تاسال 1354 علاوه بر تاسیس و فعالیت در مکتب توحید، در کمیتهٔ تدوین ایدئولوژی اسلامی با سازمان‌های مبارز کشور همکاری داشت. این فعالیت‌ها بود که زمینهٔ اخراج او از دانشگاه به دستور ساواک و بازداشتش برای مدتی را فراهم کرد.   سازمان‌دهی «جنبش مسلمانان مبارز» «جنبش مسلمانان مبارز» را از سال 1355 به بعد سازمان‌دهی کرد و از حرکت‌های مبارزاتی مسلحانه حمایت کرد، تا در سال 1356 پس از سخنرانی در دانشگاه زاهدان باز هم بازداشت شد. در سال1357 پس از ربوده شدن وی توسط عوامل ساواک و ضرب و شتم، در بیابان‌های تهران، رها کردند که بعد از حادثه 17 شهریور (جمعهٔ سیاه)، در بازداشتگاه کمیته مشترک ضد خرابکاری ساواک و شهربانی زندانی شد. 
در اواخر 1323 افرادى از انجمن‏هاى دانشجويان، مهندسين، پزشكان و معلمين از جمله مهندس بازرگان و زنجانى، نهضت خداپرستان سوسياليست را بنيانگذارى نمودند. عده‏اى از اعضاى نهضت خداپرستان سوسياليست به حزب ايران پيوسته و پس از مدتى از اين حزب منشعب و حزب مردم ايران، توسط افرادى از جمله دكتر حبیب الله پيمان و به رهبرى "نخشب" بنيانگذارى مى‏شود. حزب مردم ايران با جبهه ملى تا سال 1332 مرتبط مى‏شود. اين حزب از سال 1339 فعاليت مجدد خود را هماهنگ با جبهه ملى دوم و مدتى هم با نهضت آزادى شروع كرد. پس از متلاشى شدن جبهه ملى دوم، دكتر كاظم سامى به اتفاق پيمان، جنبش انقلابى مردم ايران را بنيان مى‏گذارند. در آستانه انقلاب اسلامى با توجه به شرايط اسلامى جامعه، كلمه مسلمانان را نيز در سازماندهى مجدد تشكيلات اضافه و با نام جنبش انقلابى مردم مسلمان ايران (جاما) نام گروه را بازسازى مى‏كنند و نهايتاً دكتر پيمان بعد از پيروزى انقلاب اسلامى رسماً از جنبش انقلابى جدا شده و جنبش مسلمانان مبارز را تأسيس مى کند.  پيمان با اعتقاد به ليبراليسم دموكراتيك و اصول سوسياليسم تلاش داشت نشان دهد تناقضی اصولى میان ماركسيسم و اسلام وجود ندارد! و از این رو در شكلى به اصطلاح روشنفكرانه و با عدم اعتقاد به امامت معصومين (عليهم السلام) و اسلام فقاهتى و روحانيت، فعاليت خود را در صحنه سياسى ادامه داد. جنبش مسلمانان مبارز به رهبری پیمان در انتخابات دوره اول مجلس با سازمان منافقين ائتلاف کرده  و كانديداى مشترك در انتخابات معرفى مى‏كند. در یک کلام می توان گفت جنبش مسلمانان مبارز عامل انحراف و پيوستن بسيارى از جوانان پرشور و مسلمان به سازمان منافقين بوده است.  
سركرده گروهك جنبش مسلمانان مبارز يك ماه پس از پيروزى انقلاب اسلامى با زير سؤال بردن رهبرى امام خمينى(ره) و ايجاد ترديد در توان و قدرت آن وديعه و حجت الهى مى‏نويسد: انقلاب از يك رهبرى قاطع و متمركز، كه مخصوصاً در شرايط كنونى بسيار ضرورى است، محروم است!!!  وى سپس با اصرار به انديشه‏هاى ناقص و نادرست خود، مدعى مى‏گردد: امام خمينى كشش و ظرفيت بينش رهبرى مبارزه ضد امپرياليستى را ندارد!    پيمان كه روزگارى ادعاى مبارزه با امپرياليسم و استثمار را با تفاخر مطرح مى‏كرد و با همين ادعاهايش توانسته بود تعدادى از جوانان پرشور را جذب نمايد، درگذر تاريخ ادعاهايش به شكل تمسخرآميزى تغيير كرده‏ است. او در نشريه امت، شماره 58 مدعى مى‏گردد: ليبرالها... حامى طبقات سرمايه‏ دار و مدافع استثمار و پناهگاه بسيارى از فرصت طلبها و ضد انقلابيون بوده و هستند.   اما على‏ رغم ادعاى قبلى، پيمان در مصاحبه‏اى با نشريه توانا مى‏گويد: جنبش [مسلمانان مبارز] با نهضت آزادى سردمداران ليبراليسم سياسى در ايران‏] از لحاظ اهداف مبارزاتى اختلاف اصولى ندارد. امروز ضرورت توسعه سياسى و تأمين آزادى مطرح است و ما و نهضت و ديگران در اين هدف مشترك هستيم.    
بعد از پیروزی انقلاب، نشریهٔ هفتگی «امت» را راه‌ اندازی کرد و به عضویت شورای انقلاب در آمد. بعد از این بود که پیشنهاد تصدی وزارت علوم و آموزش عالی و نیز استانداری خوزستان داده شد که او به دلیل باور به کارهای زیربنایی، این پیشنهادات را نپذیرفت و به عضویت در هیات تدوین نظامنامهٔ شوراها تحت نظر آیت‌ الله محمود طالقانی درآمد. با تحولاتی که از سال‌های دههٔ 1360 روی داد، پیمان بر مواضع خود در چارچوب «جنبش مسلمانان مبارز» استوار ماند. او در سال 1376 همزمان باهفتمین انتخابات ریاست جمهوری به عنوان کاندیدای جنبش معرفی شد؛ هرچند که رد صلاحیت شد. در سال 1379 همراه با شماری از نیروهای ملی - مذهبی بازداشت شد و چند ماه را در زندان انفرادی سپری کرد. در انتخابات ریاست جمهوری 88، حبیب الله پیمان دوباره به عرصه سیاست وارد شد و به طور جدی در کنار یار دیرین خود یعنی میرحسین موسوی که درزمان نخست وزیری به حمایت از او و گروهش پرداخته بود٬ به بازگشت به قدرت فکر می‌کرد.  
پیمان بعد از انتخابات دوم خرداد 76 به سوگلى امپرياليسم خبرى و رسانه‏هاى استكبارى (راديو رژيم اشغالگر قدس، راديو آمريكا، راديو آزادى، بى‏بى‏سى و...) تبديل شد، تا جائى كه با عناصر ضد انقلاب ارتباط صميمانه‏ اى برقرار كرده بود ، از جمله برقرارى ارتباط با حسين مهرى، مجرى و برنامه ساز راديو 24 ساعته ايرانيان که هزينه‏هاى اين راديو توسط شوراى احكام امرى و با تصويب گروه "ايادى امر الله" - عالى‏ترين مرجع تبيلغات و احكام فرقه ضاله بهائیت - و جامعه بازرگانان يهودى – ايرانی مقيم آمريكا به صورت مشترك پرداخت مى‏ شد.  همچنين هفته نامه ضد انقلابى نيمروز چاپ لندن نيز، وى[پيمان] را به عنوان يك نيروى اپوزيسيون دانشگاهى معرفى كرده و نوشته بود: سلطنت طلبان خواستار داشتن رابطه با عناصر ملى و مذهبى كشور، خصوصاً جريان پيمان و سروش هستند.   كيهان سلطنت طلب چاپ لندن نيز كه با سرمايه اشرف پهلوى اداره مى‏شود، ارتباط گسترده‏اى با پيمان دارد و درباره وى مى‏نويسد: او (پيمان)‏ از جمله روشنفكرانى است كه در آغاز انقلاب از انقلابيون حمايت كرد. اما خيلى زود متوجه شد كه اشتباه كرده است.   شرح اقدامات پیمان در سالهای گذشته و ارتباطات وی با موسوی از سران فتنه 88 نیز، بحث مفصلی است. در سال‌های اخیر، علاقه‌ مندان پیمان از او به عنوان کسی یاد می‌کنند که "معتقد به عدالت و آزادی بر اساس یک جهان بینی توحیدی" است!  
آیت الله هاشمی رفسنجانی در کتاب «عبور از بحران» که به خاطراتش در دهه شصت مربوط است، درباره شخصیت و اقدامات پیمان در ابتدای انقلاب می‌نویسد:«آقای محمد محمدی گلپایگانی هم ضمن اظهار ناراحتی از وضع خودش و فشار حزب اللهی‌های گرگان، پیام دکتر پیمان را آورد که می‌خواهد هفته‌نامه "امت" را به خاطر فشار حزب الله تعطیل کند و می‌خواهد من را ببیند. کارمان با این آقایان مشکل شده؛ دوستان و هم‌رزمان دوران مبارزه‌اند و خود را ذی حق می‌دانند. من هم تحت تاثیر عواطف هستم و از طرفی در این جریان‌های اخیر بد عمل کردند و اوج آن، که کار را مشکل‌تر کرده، وضع روابطشان با ضدانقلاب محارب است که این همه انسان‌های بزرگوار انقلابی را شهید کرده‌اند و در جنگ تحمیلی، به عنوان ستون پنجم دشمن عمل می‌کنند. در عین حال از نصیحت و خیرخواهی نسبت به آن‌ها دریغ نمی‌کنم.» 
جلال‌ الدین فارسی درباره عقاید و افکار پیمان نزد امام و اعضای حزب جمهوری اسلامی می گوید:«آقا او (میرحسین موسوی) را آوردند و سردبیر روزنامه جمهوری اسلامی کردند اما در حالی که پیمان در نظر امام(ره) و مجتهدین یک شبه کمونیست و مارکسیست تلقی می‌شد، میرحسین با انتشار سرمقاله ای با عنوان «دکتر حبیب الله پیمان، متفکر بزرگ اسلامی»، از او تمجید کرد که این موضوع مورد انتقاد شدید اعضای شورای مرکزی حزب قرار گرفت.... به همین دلیل از شهیدان بهشتی و باهنر گرفته تا آقایان اردبیلی، عسگراولادی و بادامچیان شدیداً در حضور آقا به میرحسین انتقاد کردند و تماما حرفشان کناره گیری او از روزنامه بود». 
در انتخابات ریاست جمهوری 88، حبیب الله پیمان دوباره به عرصه سیاست وارد شد و به طور جدی در کنار یار دیرین خود یعنی میرحسین موسوی که در زمان نخست وزیری به حمایت از او و گروهش پرداخته بود٬ قرارگرفت. او که به بازگشت به قدرت فکر می‌کرد، در برخی از برنامه‌های تبلیغاتی در کنار موسوی حضوریافت و در میتینگ تبلیغاتی وی در ورزشگاه شهید حیدرنیا، از موسوی حمایت و در تبلیغ او نیز سخنرانی کرد. پس از برگزاری انتخابات و اعلام نتایج، پیمان به همراه موسوی از پذیرش رأی و نظر مردم سرباز زد و حامیان جبهه اصلاحات را به ایجاد درگیری و آشوب‌های خیابانی فراخواند. او در یکی از مصاحبه‌هایش با رسانه‌های ضدانقلاب، ضمن توهین به شعور سیاسی مردم، جمهوری اسلامی را "یک جامعه گرفتار استبداد های گوناگون" نامید. پیمان همچنین بدون اشاره به رای 25 میلیونی رئیس جمهور منتخب، مدعی شد که مسئولین نظام در انجام وظایف و مسئولیت‌هایشان ناتوان هستند. شدت اظهارات ساختارشکن وی به حدی بود که با واکنش منفی گسترده از سوی مردم مواجه شد. بارزترین این واکنش‌ها، اعتراض مردم به حضور وی درمراسم 13 آبان و در میان آشوبگران بود که منجر به متواری شدن پیمان از محل شد. با این حال، حبیب‌ الله پیمان کماکان به اظهارت خود در مخالفت با نظام جمهوری اسلامی ایران ادامه می‌دهد. وی پس از حضور ده‌ها میلیونی مردم در راهپیمایی روز 22 بهمن و ابراز نفرت از سران فتنه، در گفتگو با سایت اپوزوسیون "روزآنلاین"، در سخنانی جالب مدعی شد که حضور مخالفان نظام بسیار پررنگ بوده است ولی به دلیل حضور نیروهای انتظامی، امکان ابراز وجود نداشته‌اند! وی همچنین، برخلاف تحلیل‌های کارشناسان و فعالان سیاسی داخل و خارج کشور، حضور گسترده مردم در این روز را نشانه اعتقاد و التزام به نظام ندانست.  
مردم ایران در آستانهٔ یک تحول اجتماعی دو اصل سوسیالیسم مردم ایران چرا انسان متعهد و مسئول است فلسفهٔ تاریخ از دیدگاه قرآن کار، مالکیت و سرمایه در اسلام گذار سرمایه‌داری به سوسیالیسم (ترجمه) گل سرخ توحید (تاریخ تحلیلی ظهور اسلام در چهار جلد) اصول پایه جامعهٔ توحیدی مبانی سنجش ارزش‌ها حیات و مرگ تمدن‌ها واژه‌های قرآنی انسان و مذهب نهضت نوح مبانی شناخت معاد یا تجدید حیات مرگ و زندگی سخنی با خویش دعوت به رهایی روش فهم قرآن تفسیر سوره‌های علق، مدثر، بلد، ق، قریش... وحی دانش و رهایی دعوت جاودانه به آزادی دین و حکومت تحلیل طبقاتی جامعهٔ ایران بعد از انقلاب از کجا آغاز کنیم چالش میان سنت و تجدد (دو جلد) اسلام و مردم‌سالاری (نقد نظریهٔ ولایت فقیه) اسلام و مردم‌سالاری (بررسی و نقد مبانی اندیشهٔ سیاسی شیعه) مروری بر اندیشه‌های فلسفی-اجتماعی دکتر نخشب زن در نگاه قرآن بررسی ریشه‌های مادی و فکری و چالش‌های موجود و امکان حل مسالمت‌آمیز آن‌ها موازین اساسی حقوق بشر تحول اندیشه‌های سیاسی در مغرب زمین چپ مستقل ایران مبانی جامعهٔ مدنی در اندیشهٔ دینی علم، ارزش و اخلاق اندیشهٔ سیاسی نزد متفکران مسلمان تجربهٔ زمامداری و اندیشهٔ سیاسی در صدر اسلام نقش و کارکرد ایدئولوژی در تحولات اجتماعی اصول و مبانی تشکیلات بحران در استراتژی ایران، ناامنی و بی‌ثباتی پایدار تجاوز به عراق، جنایت علیه بشریت  

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۳۰ ۰۰:۰۰:۰۰

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۳۰ ۰۰:۰۰:۰۰

حبیب الله پیمان

خلاصه زندگی نامه

 حبیب الله پیمان، از اعضای کمیته رهبری شورای فعالان ملی مذهبی و از اعضای مؤسس جنبش مسلمانان مبارز که قبل از انقلاب با هدف مبازه مسلحانه علیه رژیم پهلوی ایجاد شد. علاقه‌ مندان پیمان از او به عنوان کسی یاد می‌کنند که «معتقد به عدالت و آزادی بر اساس یک جهان بینی توحیدی» است.  

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع