میرزا داراب ‌بیگ‌ جویای‌ تبریزی کشمیری‌، متخلص‌ به‌ "جویا"، در کشمیر به ‌دنیا آمد. از زندگی و تاریخ تولد‌ وی اطلاع‌ چندانی‌ در دست‌ نیست‌. برخی‌ منابع‌، به‌ پیروی‌ از تذکره "صبح گلشن" اثر "سيد علی حسن خان بهوپال" متخلص به "سليم"‌، اصل‌ وی‌ را تبریزی‌ دانسته‌اند و کلیاتش‌ نیز با همین‌ عنوان‌ به‌ چاپ‌ رسیده‌ است‌. پدرش‌، "ملاسامری"‌، شاعر بود و "سامری‌" تخلص‌ می ‌کرد. اجداد جویا در اصل‌ ایرانی‌ بودند و از آنجا به‌ کشمیر مهاجرت‌ کردند. برادر او، "کامران‌ بیگ‌"، نیز شاعر بود و "گویا" تخلص‌ می‌کرد ولی‌ به‌ اندازه جویا شهرت‌ نیافت‌. برخی‌ متأخران‌، "میرزا فتحعلی‌ تبریزی"‌ متخلص‌ به‌ "تسکین"‌ را نیز برادر دیگر وی‌ معرفی‌ کرده‌اند.

میرزا داراب ‌بیگ‌ جویای‌ تبریزی کشمیری‌، متخلص‌ به‌ "جویا"، در کشمیر به ‌دنیا آمد. از زندگی و تاریخ تولد‌ وی اطلاع‌ چندانی‌ در دست‌ نیست‌. برخی‌ منابع‌، به‌ پیروی‌ از تذکره "صبح گلشن" اثر "سيد علی حسن خان بهوپال" متخلص به "سليم"‌، اصل‌ وی‌ را تبریزی‌ دانسته‌اند و کلیاتش‌ نیز با همین‌ عنوان‌ به‌ چاپ‌ رسیده‌ است‌. پدرش‌، "ملاسامری"‌، شاعر بود و "سامری‌" تخلص‌ می ‌کرد. اجداد جویا در اصل‌ ایرانی‌ بودند و از آنجا به‌ کشمیر مهاجرت‌ کردند. برادر او، "کامران‌ بیگ‌"، نیز شاعر بود و "گویا" تخلص‌ می‌کرد ولی‌ به‌ اندازه جویا شهرت‌ نیافت‌. برخی‌ متأخران‌، "میرزا فتحعلی‌ تبریزی"‌ متخلص‌ به‌ "تسکین"‌ را نیز برادر دیگر وی‌ معرفی‌ کرده‌اند.


بنابر آنچه‌ درباره میرزا داراب بیگ نوشته‌اند، وی‌ معاصر "اورنگ ‌زیب‌ عالمگیر" بود و استادان‌ او در شعر ملاعلی‌ رضا تجلی"‌، "محمد سعید اشرف‌ مازندرانی"‌ و "میر معزفطرت"‌ بودند. او در سخن ‌پردازی‌ از "صائب‌ تبریزی‌" پیروی‌ می‌ کرد و به ‌نوشته "واله‌ داغستانی‌" در کشمیر با "کلیم‌" و "صائب‌" ملاقات‌ کرده‌ بود. "آرزو" وی‌ را برجسته‌ ترین‌ شاعر کشمیر دانسته‌ و گفته‌ است‌ که‌ تمام‌ شاعران‌ کشمیر پس‌ از او یا از شاگردانش‌ بوده‌اند، نظیر: "ملاساطع"‌ و "عبدالغنی ‌بیگ‌ قبول‌"، یا از تربیت ‌شدگان‌ وی‌. حاکمان‌ کشمیر، مانند "نواب‌ ابراهیم ‌خان"‌، "حفظ ‌اللّه‌ خان"‌ و "برهان‌الدین‌ فاضل‌ خان"‌، حامی‌ جویا بودند و او در اشعار خویش‌ آنان‌ را مدح‌ کرده‌ است‌، به‌ ویژه‌ "نواب‌ ابراهیم ‌خان"‌، که‌ مانند جویا شیعه ‌مذهب‌ و از حامیان‌ بزرگ‌ او بود و در تربیت‌ شعریش‌ تأثیر مهمی‌ داشت‌. نثر جویا مرصع‌ و متکلفانه‌ بوده است. او در سال 1118  در گذشته است.

بنابر آنچه‌ درباره میرزا داراب بیگ نوشته‌اند، وی‌ معاصر "اورنگ ‌زیب‌ عالمگیر" بود و استادان‌ او در شعر ملاعلی‌ رضا تجلی"‌، "محمد سعید اشرف‌ مازندرانی"‌ و "میر معزفطرت"‌ بودند. او در سخن ‌پردازی‌ از "صائب‌ تبریزی‌" پیروی‌ می‌ کرد و به ‌نوشته "واله‌ داغستانی‌" در کشمیر با "کلیم‌" و "صائب‌" ملاقات‌ کرده‌ بود. "آرزو" وی‌ را برجسته‌ ترین‌ شاعر کشمیر دانسته‌ و گفته‌ است‌ که‌ تمام‌ شاعران‌ کشمیر پس‌ از او یا از شاگردانش‌ بوده‌اند، نظیر: "ملاساطع"‌ و "عبدالغنی ‌بیگ‌ قبول‌"، یا از تربیت ‌شدگان‌ وی‌. حاکمان‌ کشمیر، مانند "نواب‌ ابراهیم ‌خان"‌، "حفظ ‌اللّه‌ خان"‌ و "برهان‌الدین‌ فاضل‌ خان"‌، حامی‌ جویا بودند و او در اشعار خویش‌ آنان‌ را مدح‌ کرده‌ است‌، به‌ ویژه‌ "نواب‌ ابراهیم ‌خان"‌، که‌ مانند جویا شیعه ‌مذهب‌ و از حامیان‌ بزرگ‌ او بود و در تربیت‌ شعریش‌ تأثیر مهمی‌ داشت‌. نثر جویا مرصع‌ و متکلفانه‌ بوده است. او در سال 1118 در گذشته است.


اهمیتِ‌ِ جویا در غزلسرایی‌ اوست‌. از ویژگیهای‌ شعری‌ اوعبارتند از: - مضامین‌ بدیع‌ و کاربرد ترکیبات‌ استعاری‌ و مجازی‌ و متناقض ‌نما یا پارادوکس‌ - کاربرد فراوان‌ امثال‌ و اصطلاحات‌ - به‌ کاربردن‌ صنعت‌ مراعات‌ نظیر و تمثیل‌ و ارسال‌المثل‌ - مهارت‌ در ساختن‌ مادّه‌ تاریخ‌ عیوب اشعار از عیوب‌ اساسی‌ شعر جویا، که‌ در واقع‌ از مختصات‌ شعر دوره اوست‌، تکرار مضامین‌ و تکرار قوافی‌ است‌. با این ‌همه‌، در ساختار صوری‌ و معنوی‌ قصیده‌ نوآوریهایی‌ کرده‌ که‌ از جمله‌ تجدید مطلعهای‌ متعدد و تغزلی‌ با عنوان‌ غزل‌ و حتی‌ گاه‌ گنجاندن‌ یک‌ رباعی‌ در میان‌ قصیده‌ است‌. دیباچه نویسی جویا‌ به‌ دیباچه ‌نویسی‌ علاقه بسیاری‌ داشته‌، چنان‌ که‌ کلیاتش‌ دارای‌ چهار دیباچه‌ است‌، بدین ‌ترتیب‌: - دیباچه‌ای‌ بر اشعار خود - دیباچه‌ای‌ بر دیوان‌ "صائب‌ تبریزی‌" - دیباچه سفینه‌ - دیباچه مرقع‌

اهمیتِ‌ِ جویا در غزلسرایی‌ اوست‌. از ویژگیهای‌ شعری‌ اوعبارتند از: - مضامین‌ بدیع‌ و کاربرد ترکیبات‌ استعاری‌ و مجازی‌ و متناقض ‌نما یا پارادوکس‌ - کاربرد فراوان‌ امثال‌ و اصطلاحات‌ - به‌ کاربردن‌ صنعت‌ مراعات‌ نظیر و تمثیل‌ و ارسال‌المثل‌ - مهارت‌ در ساختن‌ مادّه‌ تاریخ‌ عیوب اشعار از عیوب‌ اساسی‌ شعر جویا، که‌ در واقع‌ از مختصات‌ شعر دوره اوست‌، تکرار مضامین‌ و تکرار قوافی‌ است‌. با این ‌همه‌، در ساختار صوری‌ و معنوی‌ قصیده‌ نوآوریهایی‌ کرده‌ که‌ از جمله‌ تجدید مطلعهای‌ متعدد و تغزلی‌ با عنوان‌ غزل‌ و حتی‌ گاه‌ گنجاندن‌ یک‌ رباعی‌ در میان‌ قصیده‌ است‌. دیباچه نویسی جویا‌ به‌ دیباچه ‌نویسی‌ علاقه بسیاری‌ داشته‌، چنان‌ که‌ کلیاتش‌ دارای‌ چهار دیباچه‌ است‌، بدین ‌ترتیب‌: - دیباچه‌ای‌ بر اشعار خود - دیباچه‌ای‌ بر دیوان‌ "صائب‌ تبریزی‌" - دیباچه سفینه‌ - دیباچه مرقع‌


آثار جویا عبارتند از: - سرودن اشعاری‌ در استقبال‌ ازغزلیات‌ حافظ‌ - تضمین اشعاری‌ از "کلیم"‌ و "صائب"‌ و "طالب"‌ - سرودن قصایدی‌ در نعت‌ امامان‌ معصوم‌(ع) - هجویه‌ لاهور - هجویه اهالی‌ لاهور

آثار جویا عبارتند از: - سرودن اشعاری‌ در استقبال‌ ازغزلیات‌ حافظ‌ - تضمین اشعاری‌ از "کلیم"‌ و "صائب"‌ و "طالب"‌ - سرودن قصایدی‌ در نعت‌ امامان‌ معصوم‌(ع) - هجویه‌ لاهور - هجویه اهالی‌ لاهور


میرزا داراب ‌بیگ‌ جویای‌ تبریزی کشمیری در سال 1118 فوت‌ کرد و صفت‌ "سخن ‌پرور" مادّه‌ تاریخ‌ فوت‌ اوست‌. کلیات جویا به‌ کوشش‌ "محمدباقر" گردآوری‌ و در سال 1377 ق در دانشگاه‌ "پنجاب" در پاکستان،‌ چاپ‌ شد و در سال 1419 ق اشعار جویا با عنوان‌ "دیوان‌ جویای‌ تبریزی"، به‌ کوشش‌ "پرویز عباسی‌ داکانی"‌، در تهران‌ به‌ چاپ‌ رسید.

میرزا داراب ‌بیگ‌ جویای‌ تبریزی کشمیری در سال 1118 فوت‌ کرد و صفت‌ "سخن ‌پرور" مادّه‌ تاریخ‌ فوت‌ اوست‌. کلیات جویا به‌ کوشش‌ "محمدباقر" گردآوری‌ و در سال 1377 ق در دانشگاه‌ "پنجاب" در پاکستان،‌ چاپ‌ شد و در سال 1419 ق اشعار جویا با عنوان‌ "دیوان‌ جویای‌ تبریزی"، به‌ کوشش‌ "پرویز عباسی‌ داکانی"‌، در تهران‌ به‌ چاپ‌ رسید.


تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۸:۱۹

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۴۸:۲۰

جویای تبریزی

خلاصه زندگی نامه

 میرزا داراب ‌بیگ‌ جویای‌ تبریزی کشمیری‌، متخلص‌ به‌ جویا، از شاعران‌ شیعی‌ سده یازدهم و آغاز سده دوازدهم‌ در هند بوده است. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع