جنید سلطانی‌، مشهور به بغدادی، از زندگی‌ او اطلاع‌ چندانی‌ در دست ‌نیست‌. قدیمی ترین ‌نوشته‌ای‌ که‌ نام ‌وی‌ در آن‌ آمده‌ مقدمه ‌دوست‌ "محمد هروی" ‌بر مرقع ‌"بهرام‌ میرزا" می باشد ‌که‌ او را شاگرد "شمس‌ الدین" ‌نقاش‌، نگارگر برجسته ‌قرن ‌هشتم‌، معرفی ‌می‌ کند. گفته ‌شده‌ که‌ وی‌ اهل ‌شیراز بوده ‌و به‌ دلیل ‌مسافرت‌ به‌ بغداد در عهد جلایریان‌، به "‌بغدادی" ‌مشهور شده‌ است‌. او یکی ‌از نقاشان ‌رسمی‌ دربار سلطان‌ "احمد جلایر" در بغداد بود و بدین ‌سبب‌ در حاشیه‌ برخی ‌آثارش‌"جنید سلطانی‌" رقم‌ می ‌زد و به ‌سبب ‌نوآوری‌ در نقاشی آن ‌دوره‌ او را یکی‌ از بنیان‌ گذاران "‌مکتب ‌جلایری" ‌برشمرده‌اند. متاسفانه از زمان مرگ وی اطلاعات دقیقی در دسترس نیست. 
برخی‌ جنید را نخستین‌ نقاش‌ ایرانی‌، دانسته اند که ‌نام ‌خود را در زیر برخی‌ از آثارش ‌رقم‌ زده ‌است‌. مهم‌ ترین‌ اثر جنید، که ‌از شاهکارهای ‌نقاشی‌ ایرانی ‌پیش ‌از عهد تیموری‌ محسوب ‌می ‌شود، تصویرگری‌ نسخه‌ ای ‌از دیوان "‌خواجوی ‌کرمانی"‌، به ‌خط‌ "میر علی‌ تبریزی" ‌است ‌که ‌در سال 799 در بغداد انجام‌ گرفته ‌و بعدها ‌در موزه‌ بریتانیا نگهداری‌ ‌شد و تصاویر اندک ‌آن ‌از شاهکارهای ‌نقاشی ‌ایرانی ‌پیش‌ از عهد تیموری‌ است.این ‌نسخه ‌نُه‌ نگاره‌ دارد که‌ دو نگاره‌ آن‌ دارای‌ امضای جنید است‌. وی، در این‌ مجموعه‌، از رنگهای ‌نزدیک ‌به ‌هم ‌استفاده‌ کرده‌ که‌ چنین‌ شیوه‌ای‌ تا این‌ اندازه ‌در کار نگارگران‌ پیش ‌از او بی‌ سابقه‌ است. 
به ‌نظر "کونل" جنید اولین ‌کسی‌ بوده ‌که‌ در تلفیق‌ خط‌ و نقاشی ‌توازن ‌ایجاد کرده ‌است، ‌به ‌گونه‌ای‌ که‌ کاکل ‌درختان‌ تا حواشی‌ متن ‌کشیده‌ شده‌ و بعضی‌ تصویرها در اطراف ‌دوبیت ‌شعر به‌ شیوه‌ ماهرانه‌ای‌ نقاشی‌شده‌ است‌. تصویر دقیق ‌پارچه‌ها و قالیهای ‌آن ‌دوره‌، که ‌نمونه‌ای‌ از آنها باقی ‌نمانده‌، بر ارزش‌ این ‌نسخه‌ افزوده‌ است. همچنین "‌کریم‌ زاده ‌تبریزی"‌، با استناد به ‌نگاره ‌مجلس ‌با شکوه‌ عروسی ‌همای ‌و همایون‌، جنید را در تذهیب‌، ترسیم‌ نقوش‌ هندسی‌ و نگارش‌ خط ‌رقاع‌ و کوفی‌ نیز چیره ‌دست‌ دانسته ‌است. 
در برخی آثار رقم‌ دار جنید تصویرهای‌ دیوان ‌"سلطان ‌احمد جلایر" در هشت ‌صفحه‌ پایانی ‌نسخه‌ای در سال 808 است ‌که ‌در گالری‌ فریر واشنگتن‌ نگهداری‌ می‌ شد. این ‌تصاویر به‌ شیوه ‌قلم‌ گیری (ترسیم‌ خط‌ دور اشکال‌) نزدیک ‌به ‌شیوه‌ "تشعیر" رایج‌ در دوره‌ صفویه ‌ترسیم ‌شده ‌است ‌که‌ در آن ‌رنگهای ‌طلایی ‌و آبی ‌بر دیگر رنگها غلبه‌ دارد. دراین نگاره‌ها صحنه‌هایی ‌از زندگی روستایی ‌تصویر شده‌ که‌ شبیه ‌آن‌ تقریباً در هیچ‌ یک‌ از نگارگریهای ‌قبل‌ دیده‌ نشده‌ و تأثیر شیوه‌ نقاشی‌ چینی‌ در خطوط ‌و زوایای ‌اشکال‌، مخصوصاً پرندگان ‌و حیوانات‌، قابل ‌تشخیص‌ است‌. نگاره‌های ‌این ‌مجموعه‌، بر خلاف ‌دیگر کتابها، به‌ جای ‌متن ‌در حاشیه‌ قرار گرفته‌اند. این ‌نگاره‌ها مرتبه‌ جنید را در طراحی ‌آشکار می‌ سازند، به ‌گونه‌ای ‌که ‌برخی‌، بر این ‌پایه‌، او را بزرگ ‌ترین ‌طراح ‌دوران ‌خویش ‌دانسته‌اند. مکتب‌ ثانی ‌بغداد کریم ‌زاده ‌تبریزی‌، جنید بغدادی ‌را در کنار "عبدالحی"‌، از بنیان‌ گذاران‌ اصلی‌ مکتب‌ نقاشی ‌موسوم‌ به‌ "مکتب‌ ثانی ‌بغداد" دانسته ‌است‌. آثار جنید حاکی‌ از ارتقای‌ سطح‌ آثار آن‌ دوره‌ است‌. برخی‌ هنرشناسان‌، اصل‌ و منشأ این ‌شیوه ‌را نگارگریهای‌ جنید دانسته‌اند که‌ ویژگیهای ‌مکتب‌ تیموری‌، از جمله‌ طبیعت ‌گرایی‌ و نمادپردازی‌، در آن ‌پیداست‌. با این ‌همه‌، "اشرودر" بر این ‌باور است ‌که‌ این‌ ویژگیها، در آثار متقدم‌ تر نیز قابل ‌تشخیص‌ است‌. 
متاسفانه از تاریخ درگذشت جنید سلطانی اطلاعات دقیقی در دست نیست. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۳۱:۳۲

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۳۱:۳۳

جنید سلطانی

خلاصه زندگی نامه

 جنید سلطانی‌ مشهور به بغدادی، نگارگر ایرانی در ‌اواخر قرن ‌هشتم‌ و اوایل ‌قرن ‌نهم بود‌. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع