جعفر پناهی 20 تیر ماه 1339، در شهرستان میانه به دنیا آمد. اولین کتابش را در سن 10 سالگی نوشت. در همان سن با فیلمسازی آشنا شد و فیلم های کوتاه 8 میلیمتری ساخت که یا در آنها بازی می کرد و یا کارگردانی آنرا برعهده داشت .وی که دوره سربازی خود را در مناطق جنگی و در طول دفاع مقدس می گذراند مستنداتی را نیز در زمینه جنگ تولید کرد.پناهی مدتی در صدا و سیمای بندرعباس مشغول کار شد و دو فیلم کوتاه به نامهای "دوست" و "آخرین امتحان" که شبیه "نان و کوچه" عباس کیا رستمی بود، ساخت. بعد از گذراندن دوران آموزش کارگردانی در دانشکده سینما و تلویزیون در تهران، چندین فیلم برای تلویزیون ساخت. جعفر پناهی كارش را در سینما به عنوان دستیار كارگردان فیلم های عباس كیارستمی در كنار وی آغاز كرد.او هنگامی كه مستقلاً شروع به ساخت فیلم كرد، بسیاری از فیلم هایش ارائه دهنده تصویری سیاه و غیر واقعی از ایران بود. «دایره» ساخته جعفر پناهی از جمله آثاری بود كه به دلیل سیاه نمایی از وضعیت نظام و جامعه پخش آن از سوی خود وزارت ارشاد با مشكل روبرو شد به گونه ای كه تاكنون نیز موفق به اخذ مجوز اكران نشده است.فیلم مذكور در معرفی یك چهره بد از نظام شیوه ناجوانمردانه ای را اتخاذ كرده بود و سینما در همان سال و سال های بعدی با انبوهی از آثاری روبرو بوده است كه همانند  فیلم پناهی تند و توهین آمیز بود.جعفرپناهی فیلمسازی کم مخاطب است که حداقل سهم مخاطب را از این 2 درصد تماشاگر و مخاطب سینمای ایران داراست و بسیاری از مردم به ندرت فیلم های او را دیده اند. فیلمسازی که نهایتا با "بادکنک سفید"(1373) شناخته شد و سپس "آینه" (1376) را ساخت. پس از آن، پناهی به جریان فیلمسازان جشنواره پسند تن سپرد و چشم به جوایز فستیوال های بین المللی دوخت. آخرین فیلم پناهی "طلای سرخ" است كه این نیز با سناریوئی از عباس كیارستمی ساخته شده است.پناهی به پاس وطن فروشی و سیاه نمایی اوضاع کشور اسلامی‏مان، نشان شوالیه هنر را از وزیر فرهنگ فرانسه دریافت کرده‏است! 
از آنجا که جعفر پناهی به سبک نئورئالیسم فیلم می سازد سعی درایجاد ارتباط مستقیم با جامعه دارد. به همین جهت نمایش بیکاری، بدبختی، فقر، فساد و بی‌عدالتی در اغلب آثارش به طرزی سیاه و چندش آور موج می زند.ازاین رو پناهی، در فیلم "دایره" (1378) جایگاه زن ایرانی را به طرز رقت انگیز و تهوع آوری به تصویر کشید. نگاهی چرک آلود که ترحم فستیوال های غرب را نسبت به زنان ایرانی برانگیخت و پناهی توانست با قربانی کردن زن ایرانی، جوایز متعددی را از این جشنواره ها (به تعبیر کارشناسان) درو کند. سپس در فیلم "طلای سرخ" (1382) با داستانی ذاتا آمریکایی و نمایش فضایی چرکین از جامعه ایرانی، از بین رفتن صفات انسانی و فقر و تضاد طبقاتی و پارانویید و شیزوفرنیک اجتماعی را نمایش داد و فرماندهان جنگ را در لایه ای از فیلم به فساد اخلاقی متهم نمود.در فیلم "آفساید" (1384) پناهی این بار ممانعت از ورود یک دختر به استادیوم آزادی برای تماشای فوتبال را دستمایه فیلمش قرارداد تا مقوله حقوق زنان در ایران را به چالش بکشد. وی در فیلم آفساید به مخاطب القا می کند که زنان ایران برای ورود به استادیوم حقوق بشر و"آزادی" در آفساید قرار دارند. فیلم ششم وی که نیمه تمام ماند، به حوادث کهریزک اختصاص داشت. گویی این بار وی ماموریت یافته بود تا ادعای دروغین تجاوز و شکنجه در زندانهای ایران را به جشنواره ها ببرد و قطعنامه ای غیر رسمی در حوزه حقوق بشر علیه کشورش صادر کند. 
پناهی در انتخابات ریاست جمهوری دهم در جمع فتنه گران قرار گرفت و در تجمعات غیرقانونی و آشوبگرانه حضور یافت و به سبب تحركات ضد انقلابی در دو مرحله بازداشت و پس از مدتی آزاد شد. البته سابقه ضد انقلابی وی به انتخابا ت ریاست جمهوری خرداد 88 محدود نمی شود، پناهی که به گفته خود مدعی است که علیه نظام هیچ فعالیت خرابکارانه ای را انجام نداده است از سال 1385 تاکنون به طور مخفی با عناصر ضد انقلاب و تشکلات ضد نظام ارتباط تنگاتنگ و میدانی داشته است. پناهی در تیرماه سال 1385 در جمع اعضای سازمان ادوار تحکیم حضور پیدا کرده و به ادعای آنها در دفاع از زندانیان سیاسی دست به اعتصاب غذای 3 روزه زده است!پناهی: من رای نداده ام جعفر پناهی با صراحت بعد از اعلام نتایج انتخابات و در مصاحبه با رادیو فردا اعتراف می کند که رای نداده است:«من دیروز بهانه می‌گرفتم. واقعا دلیل واضحی نداشت عدم رای دادنم. ولی دلم یک حال خاصی بود. و قادر نبودم اینکار را بکنم. دخترم که برای اولین بار است به سن رای دادن رسیده و رفته بود رای داده بود، وقتی برگشت به من گفت که «تو خائنی برای چه رای نمی‌دهی ؟» ناراحت و عصبی بود و این نشانه ذوق و شوق و امیدی بود که در جوانان ایران ایجاد شده بود. تصور آنان بر این بود که واقعا آراء‌شان تاثیرگذار است و می‌توانند کاری انجام دهند، می‌توانند ابراز احساسات کنند، می‌توانند خواسته‌هایشان را به نوعی بیان کنند.» وی همچنین دراین مصاحبه با بی شرمی تمام، به رئیس جمهور منتخب مردم ایران توهین کرد.  
جعفر پناهی برای بار اول، در روز 8 مرداد 1388، هنگامی که به همراه گروهی از فیلم‌ سازان برای شرکت در مراسم کشته‌ شدگان اعتراضات به نتایج انتخابات ریاست جمهوری دهم به بهشت زهرا رفته بود بازداشت و پس از چند روز آزاد شد. بار دوم در دوشنبه 10 اسفند 88 به همراه 18 نفر از اعضای خانواده و دوستانی که در خانه او در تهران مشغول ساخت فیلمی ضد انقلابی بود دستگیر شد.  محل زندگی جعفر پناهی از مدت ها پیش از انتخابات و به ویژه پس از 22 خرداد 88 به محل ساخت فیلم علیه نظام جمهوری اسلامی، در راستای كمك به اهداف جریانی خاص تبدیل شده بود و وی و همكارانش هنگام دستگیری، با هماهنگی بیگانگان و مخالفان نظام در حال ساخت فیلمی علیه نظام بودند. دستگیری پناهی و همکاران و نزدیکانش با حکم قضایی صورت گرفته بود و همگی آنها از عوامل تهیه فیلم بوده اند.این فیلم كه پناهی و دوستان سرگرم ساختن آن بودند، قرار بوده برای پخش به خارج از كشور فرستاده شود. یكی از كسانی كه در این ارتباط به همراه پناهی دستگیر شد در خصوص موضوع فیلم در دست ساخت پناهی می گوید: «جعفر پناهی با كتمان موضوع فیلم سعی وافری در آگاهی نیافتن عوامل و بازیگران از داستان فیلم داشت. او از اعتماد ما نسبت به خودش سوءاستفاده كرد و باعث دردسر برای ما شد.» وی در ادامه می گوید: پناهی قصد داشت ادعای دروغین «شكنجه و تجاوز» در بازداشتگاه های ایران را برجسته كند.  متعاقب دستگیری پناهی دادستان عمومی و انقلاب تهران اعلام كرد: جعفر پناهی به دلایل سیاسی و به خاطر هنرمند بودن بازداشت نشده بلكه در مظان اتهامات دیگری است. عباس جعفری دولت‌ آبادی گفت: بازداشت جعفر پناهی به خاطر هنرمند بودنش نبوده و موضوع جنبه سیاسی ندارد. این فرد در مظان اتهاماتی است كه به همراه فرد دیگری به دستور قاضی پرونده دستگیر شد و تحقیقات در این زمینه شروع شده و در حال بررسی است.   
پس از دستگیری پناهی به جرم ساخت فیلم دروغ و غیر واقعی علیه نظام، هجمه داخلی و خارجی به نظام شروع شد تا جایی كه دو وزیر دولت فرانسه با دخالتی آشكار در امور داخلی ایران از دولت ایران خواستند جعفر پناهی، كارگردان ایرانی، را آزاد كند. این دو در بیانیه خود گفتند: «جعفر پناهی یکی از کارگردانان برجسته ایرانی است و جای او (نه در زندان) که در هیات داوران فستیوال کن است.»  تیم برتون، کارگردان آمریکایی که ریاست سال هیات داوران فستیوال فیلم کن را برعهده داشت نیز در یک کنفرانس خبری خواستار آزادی جعفر پناهی شد و گفت: « همه ما از آزادی بیان دفاع کرده و برای آن مبارزه می کنیم.»کارگردان فیلم‌های غیر اخلاقی "سکس و فلسفه" و "فریاد مورچه‌ها" نیز در مصاحبه با یک سایت ضدانقلاب، نسبت به صدور حکم جعفر پناهی ابراز نگرانی کرد! محسن مخملباف: پناهی هنرمندی که محکوم شده است!محسن مخملباف، جعفر پناهی را یک هنرمند نامید که محکوم شده است! وی در ادامه تایید می‏کند که پناهی مشغول ساخت یک فیلم ضد انقلابی برخلاف روال قانونی در منزل شخصی خود بوده است. مخملباف در پایان این مصاحبه هم تلاش کرده بود تا اقدامات ضد ایرانی خود را تطهیر کند و ضمن تلاش برای توجیه فرار خود از ایران، مدعی شده است: کسانی مثل آقای پناهی از اول اصلا مخالف بودند که باید کشور را ترک کرد. او همواره انتقاد می کرد و با صدای بلند می گفت که چرا من ایران را ترک کردم وچرا بعدها بهمن قبادی از ایران رفت؟ ما به او می گفتیم که هیچ چیزی را نباید مطلق کرد. بالاخره یک هنرمند با هنرش زنده است. واکنشهای داخلیدر واکنش به دستگیری جعفر پناهی، در ایران چند تن از سینماگران و هنرمندان کشور از جمله بهرام بیضایی، کیومرث پوراحمد، ناصر تقوایی، رخشان بنی اعتماد، خسرو سینایی، مسعود کیمیایی، تهمینه میلانی و اصغر فرهادی، در نامه ای ، خواهان آزادی نامشروط جعفر پناهی شدند. عباس کیارستمی و ژولیت بینوش نیز در فستیوال کن، اصغر فرهادی و تیمش نیز در جشنواره برلین هنگام دریافت خرس طلایی این خواسته را تکرار کردند. بازتاب خارجی دستگیری پناهیدر بازتاب خارجی این دستگیری نیز جمعی از فیلمسازان و هنرپیشه‌های هالیوود، طی نامه ای خطاب به صادق لاریجانی، خواستار آزادی فوری او شدند. همچنین در واکنش به حکم جعفر پناهی بیانیه‏ای توسط دست اندرکاران سینما در غرب به امضا رسید که بعدها ادعا شد تعداد امضا کنندگانش به 17 هزار نفر می رسد. این حمایت ها دست آخر بیش از یک قطعنامه حقوق بشری که جنایتکاران بین المللی برای پیشبرد سیاست های ضد بشری خود در نهادهایی که خود ریاست آن را برعهده دارند صادر می کنند ارزش نداشته و نبایستی سیاستگذاران فرهنگی و سیاسی کشور از این نامه ها و بیانیه ها نگرانی به دل راه دهند. دلیل حمایت های داخلی و خارجی از جعفر پناهیدر باره حمایت های داخلی و خارجی از جعفر پناهی این پرسش مطرح است  که اگر این فیلم جعفر پناهی ساخته می شد و حتی به نمایش عمومی در می آمد چه میزان از تاثیر در مخاطبان ایرانی یا جهانی وی می گذاشت؟ قطعنامه ای غیر رسمی در حوزه حقوق بشر علیه کشورش؟ در واقع سفارش دهندگان این فیلم همان نتیجه ای را از دستگیری پناهی گرفتند که اگر این فیلمش ساخته می شد از آن فیلم می خواستند بگیرند. یعنی "قطعنامه ای غیر رسمی در حوزه حقوق بشر علیه کشورش" 
در شبانگاه سوم خرداد 1389 اخبار 20:30 پرده از جولانگاه جشنواره كن علیه نظام برداشت و اعلام كرد كه در آن جشنواره علیه نظام چه گذشته است. فردای آن روز خبر آزادی جعفر پناهی در برخی از مطبوعات درج شد و روزنامه شرق این خبر را تیتر اول خود قرار داد. اینكه چرا جعفر پناهی باید با وثیقه 200 میلیون تومانی آزاد شود، بحثی است در دایره قضا كه به مسئولان قوه قضاییه مربوط می شود، اما اینكه چرا وی باید دقیقاً فردای روزی آزاد شود كه رسانه ملی در شب قبل اخبار اقدامات ضد انقلاب برای فشار به ایران به منظور آزادی جعفر پناهی را پخش كرده است جای سوال دارد. پاسخ كسانی كه در این باره سوال دارند و سوالشان نیز بحق است، چیست؟ ظاهر این اتفاق این است كه مسئولان قضایی تسلیم فشار ضد انقلاب شده اند كه در واقع قطعاً این گونه نیست. قوه قضائیه ایران بسیار محكم تر از این حرف هاست كه موضع چند ضد انقلاب و نامه چند كارگردان آمریكایی و... بتواند در تصمیم گیری اش تأثیر آنی بگذارد. به نظر می رسد این اقدام ناشی از ناهماهنگی و عدم دقت در موضوعی است كه به اقتدار و توانمندی نظام بر می گردد. می توان ادعا كرد و اطمینان داشت كه اگر مسئولان قضایی زودتر از این مسائل مطلع می شدند به شكل دیگری اقدام می كردند. امید است مسئله رخ داده عاملی باشد برای توجه و هوشیاری بیشتر در اموری كه دشمن قصد نقش آفرینی در آن را دارد.  در حالی که پناهی به جرم اقدام علیه امنیت ملی و نظام اسلامی در زندان بسر می‏برد، پیامی از او در جشنواره فیلم کن قرائت شد که در آن مدعی شده بود بی گناه است و هیچ فیلمی علیه جمهوری اسلامی نساخته است!  
.آذر ماه سال 89 بعد از گذشته نزدیک به 10ماه از بازداشت جعفر پناهی،دادگاه حکم وی را اعلام کرد در این حکم جعفر پناهی به شش سال حبس تعزيری و 20 سال محروميت از ساختن فيلم، نوشتن هر نوع فيلمنامه و مسافرت به خارج از كشور محکوم شد.  فريده غيرت، وكيل مدافع جعفر پناهی در خصوص حكم صادره از سوی شعبه 26 دادگاه انقلاب در مورد جعفر پناهی اظهار كرد: اين حكم روز27 آذر ماه به من و موكلم ابلاغ شد كه متاسفانه بسيار سنگين در نظر گرفته شده است. وی افزود: آقای پناهی به اتهام اجتماع و تبانی و تبليغ عليه نظام به شش سال حبس تعزيری و به عنوان تتميم مجازات به 20 سال محروميت از حقوق اجتماعی شامل ساختن فيلم، نوشتن هر نوع فيلمنامه، مسافرت به خارج از كشور و مصاحبه با رسانه‌ها و مطبوعات داخلی و خارجی محكوم شده است.   
کارنامه سینمایی جعفر پناهی   فیلم‌های کوتاه : یارالی باشلر، 1988 کیش، 1991 دوست، 1992 آخرین امتحان، 1992 آکاردئون، 2010   فیلم‌های بلند:  بادکنک سفید، 1995 آینه، 1997 دایره، 2003 طلای سرخ، 2003 آفساید، 2006  
فستیوال کن، دوربین طلایی، 1995  فستیوال لوکارنو، پلنگ طلایی، 1997 فستیوال ونیز، شیر طلایی، 2000 هیئت داوران کن، جایزه ویژه، 2003  فستیوال برلین، خرس نقره، 2005  

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۰۵:۵۵

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۰۵:۵۶

اسناد و مراجع