بدرالدین بن عمر، ملقب به ملک الشعرا، متخلص به بدر و بدر جاجرمی،، در "جاجرم" در "خراسان شمالی" متولد شد. از تاریخ تولّد وی اطلاعی در دست نیست. وی پس از كسب فنون شعر و ادب در زادگاه خود، به امید خدمت به "بهاءالدین محمد جوینى"، حاكم اصفهان، به آن شهر رفت. بدر جرجامی در آنجا با "مجد همگر" و "امامى هروى" آشنا شده و معاشرت كرده و از محضر "مجد" استفاده‏ها برد. بعد از فروپاشى خاندان جوینى و كشته شدن "شمس‏الدین محمد" به دست مغولان، بدرجاجرمی عمر زیادى نیافت.از وى "دیوانى" به جا مانده كه مشتمل بر چهار هزار بیت بود. بدرجرجامی را در قصیده ‌سرایی پیرو شاعران سده ششم خراسان دانسته‌اند. اما گرایش او به افراط در استفاده از صنایع بدیعی، موجب شده که سخن او در بسیاری جاها از لطافت عاری باشد. وی سرانجام اندکی پس از مرگ "مجد همگر"، در سال 686 هجری قمری چشم از جهان فرو بست. 
بدرجاجرمی، دوران جوانی را در خراسان گذراند و همان ‌جا به کسب علم پرداخت. سپس به امید خدمت در دربار "بهاءالدین محمد جوینی" حاکم اصفهان، راهی آن شهر شده و نزد او از لحاظ شاعری اعتبار یافته و همت و هنرش را صرفِ ستایش او کرد و لقب "ملک الشعرا" گرفت. وی هم چنین در آن ‌جا با "مجد همگر" آشنا شده و از دانش و تجربه او بهره برد. چون سن و مرتبه شاعری "مجد" از او فراتر بود، عموم تذکره نویسان جاجرمی را شاگرد مجد همگر دانسته اند. 
شیوه شاعری بدر جاجرمی، متکلّفانه و کوشش شاعر پیوسته بر آن بود که صنایع شعری نظیر: متشابک، متقاطع، تسمیط، تجنیس، توشیح، ردّالصدر و ردّالعجز و غیره را در آن بگنجاند. وی خود را در این شیوه سرآمدِ معاصران شمرده و بدان بالیده و به کارگیری صناعات ادبیِ بسیار، شعر او را از لطافت و جاذبه عاری ساخت. صرف نظر از قصاید مصنوع او، باقی قصاید اش به شیوه شاعران خراسانی قرن ششم و هم پایه شاعران اواخر قرن ششم بود. لازم به ذکر است، غزل های بدر جاجرمی، بسیار متوسط و در ردیف غزل های شاعران پیش از "انوری" بودند. 
بیشتر قصاید بدر جاجرمی، در مدح "بهاءالدّین" بوده، اما قصایدی هم در ستایش "شمس الدّین محمد" صاحب دیوان، پدر "بهاءالدین"، و برادرش "عطاملک جوینی" سرود. چنانکه از فحوای اشعارش برمی آید، تا پایان دوران خاندان "جوینی" در خدمت آنان بوده و پس از قتل "خواجه شمس الدین" به دست مغولان در سال 683 ه.ق، برای او نیز مرثیه ای سرود. بیشتر تذکره نویسان، رباعی معروف بدرجاجرمی را در مدح صاحب دیوان و جوابیه صاحب دیوان (متضمّن سیصد برّه سفید به رسم صله) آورده اند، و نیز قصیده "بی نقطه بدر" را در ستایش "بهاءالدین" ذکر کرده اند، اما صاحب "تذکره منتخب اللطایف" قصیده مزبور را سروده "مجیرالدین پوربهاء جامی" دانسته که در "حدائق العجم" آورده شد. در "مونس الاحرار" مرثیه ای از بدرجاجرمی در سوک "سعد الدّین حمّویی" نقل شده که نشان دهنده کمال ارادت و اعتماد شاعر به او بود. شاعر در این قصیده به گونه ای از "سعدالدّین" یاد کرده که گویی مراد و پیشوای اوست، چه او را "مهدی معظّم"، "شیخ عالم"، "نظام دین حق" و "قطب اعظمگ معرفی کرد. 
"دیوان بدر جاجرمی" را نزدیک به چهار هزار بیت تخمین زده اند اما نسخه‌ای از آن در دست نیست. قسمت بزرگی از اشعار او را پسرش "محمد جاجرمی" در کتاب "مونس‌الاحرار"، از قصیده و قطعه و غزل و رباعی در نعت خدا و منقبت پیامبر(ص) و مدایح و انواع صنایع شعری آورده است. ظاهرا بدر جاجرمی با طب و نجوم آشنایی داشته، چنانکه 232 بیت درباره اختلاجات اعضا (پریدنهای اعضای بدن) و اختیارات قمر سرود. 
بدر جاجرمی در سال 686 ه.ق ، اندکی پس از مرگ "مجد همگر" و "امامی هروی" درگذشت. بعضی از تذکره نویسان شرح حال بدر جاجرمی را به اشتباه با شرح حال "بدرچاچی" درآمیخته اند. شاید سبب این التباس شباهت نام این دو شاعر بوده است. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۳۰:۴۵

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۳۰:۴۶

بدر جاجرمی

خلاصه زندگی نامه

 بدرالدین بن عمر، ملقب به ملک الشعرا، متخلص به بدر و بدر جاجرمی، از شاعران نامدار ایرانی در قرن هفتم هجری قمری بود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع