خواجه محمد سماسی در سَمّاس از دیه‌ های قصبه رامتین در سه فرسنگی بخارا به دنیا آمد. سماس (زادگاه او)، روستایی در بخارا است. و در اوان حیات، مرید خواجه علی رامتینی، معروف به حضرت عزیزان، شد. رامتینی بیش ‌ترعمرش را در اطراف بخارا گذرانید ولی در تاریخی که دقیقاً بر ما روشن نیست به خوارزم مهاجرت کرد. سماسی ظاهراً در منطقه بخارا اقامت داشته است ولی باید دست کم یک بار برای دیدار شیخ خود به خوارزم رفته باشد، زیرا در 721 که رامتینی در بستر مرگ بود و سماسی را به جانشینی خود برگزید، در آن ‌جا حضور داشته است. عمده شهرت بابا سمساسی در این است که بهاءالدین نقشبند را به عنوان فرزند روحانی خویش مورد کرامت وعنایت قرار داده. هنگام ولادت بهاءالدین نقشبند ( سال 718 در قصر هندوان در حومه بخارا) جد بهاالدین  که از مریدان باباسماسی بود، آن طفل را به خدمت بابا آورد تا از او برکت یابد و سماسی او را فرزند روحانی خود خواند.بعدها خواجه بهاءالدین نقشبند موسس طریقت نقشبندی شد. آنچه درباره باباسماسی علاوه بر این مطالب می‌دانیم، آن‌است که هنگامی ‌که در تاکستان خود به کار مشغول بوده غالباً به او حالت جذبه دست می ‌داده است. ظاهراً در تاریخ سلسله، بابا سماسی صرفاً اهمیت واسطه‌ ای را دارد که نزدیکی به بهاءالدین نقشبند بر شهرت او افزوده است. از تاریخ  وفات وی اثر مکتوبی موجود نمی باشد. 
امیر کُلال خلیفه اصلی بابا سماسی بود.وی  برجسته ‌ترین شخصیتی بود که به ارشاد سماسی به سلسله خواجگان پیوست.امیر کلال پیش از پیوستن به تصوف به کشتی ‌گیری اشتغال داشت. روزی، هنگام کشتی ‌گیری در رامتین، جاذبه نظر سماسی که بر او دوخته شده بود باعث شد که آن پیشه را رها کند و به تصوف روی آورد، و از آن پس از مصاحبان سماسی شود. علاوه بر امیر کلال، باباسماسی سه خلیفه دیگر داشته که نامشان خواجه محمود سماسی فرزند اکبرِا و خواجه صوفی سوخاری و مولانا دانشمند علی بوده است. 
بابا سماسی با این که پدر روحانی بهاءالدین محسوب می شد ولی تربیت بهاءالدین را پس از رسیدن به بلوغ به امیر کُلال محول کرد. در آن هنگام جد بهاءالدین (که ظاهراً تأثیری عمیق در حیات او داشته است) تصمیم گرفت که بهاءالدین را زن دهد و برای استجازه از سماسی، بهاءالدین را نزد او فرستاد. بهاءالدین در آن ‌جا کرامات بسیاری از سماسی مشاهده کرد. سماسی برای ازدواج بهاءالدین خود به قصر هندوان رفت و با نظر او عروسی برگزیدند و ازدواج انجام یافت. 
هیچ ‌یک از منابع اولیه نقشبندیه تاریخ وفات بابا سماسی را ضبط نکرده است، ولی غلام سرور لاهوری در قرن سیزدهم در تذکره خود خزینة الاصفیاء، وفاتش را در 755 نوشته و افزوده است که او را در همان قریه سماس دفن کردند. پس از مرگ باباسماسی، بهاءالدین را جدش به سمرقند برد تا پیش از آن ‌که بنا به دستور باباسماسی به امیر کلال سپرده شود به طریقت در آید و تربیت یابد، از مشایخ صوفیه آن شهر نیز بهره ‌مند شود. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۲۹:۳۹

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۲۹:۴۰

باباسماسی

خلاصه زندگی نامه

 خواجه محمد سماسی، معروف به باباسماسی، از مشایخ سلسله خواجگان ماوراءالنهر که نسبت طریقتی ایشان به خواجه ابو یعقوب  همدانی می رسد. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع