ایرج بسطامی، در اول آذر 1336 در شهرستان "بم" واقع در استان کرمان، در خانواده‌ای هنرمند متولد شد. او موسيقی را نزد عموی خود، "يدالله بسطامی" فرا گرفت، سپس برای تکميل آموزه هايش به "تهران" آمده و از محضر استاد "محمدرضا شجريان" بهره برد. تصنیف "گل پونه‌ها" معروف ترین اثر ایرج بسطامی بوده که مربوط به آهنگی از "حسین پرنیا" بر روی شعری از "هما میر افشار" می‌باشد و پس از مرگ ایرج بسطامی آوازه ملی یافت. از دیگر آثار معروف او می‌توان به تصنیف "وطن" من اشاره کرد، که مربوط به آهنگی از "پرویز مشکاتیان" بر روی شعری از "ملک الشعرا بهار" بوده، که از طرف سازمان یونسکو سرود ملی اعلام شد. ایرج بسطامی در روز5 دی سال 1382 طی حادثه زمین ‌لرزه بم در سن 46 سالگی بدرود حیات گفت. 
ایرج بسطامی، از پنج سالگی به خواندن آواز علاقه داشته و هر یک از اعضای خانواده از جد پدری گرفته تا پدر بزرگ و پدر در زمینه خواندن آواز و زدن سازهای مختلف تجربه داشتند، و ایرج نیز در کنار آنها با اصول موسیقی آشنا شد. وی سپس به فراگیری دستگاه های موسیقی نزد پدر خود پرداخت. ایرج در این سال‌ها ردیف‌های آوازی در مکتب تهران سبک استاد "عبدالله خان دوامی" را نزد عمو "یدالله بسطامی" فرا گرفت. بسطامی، از سنین نوجوانی تحت تعلیم عموی خود "یدالله بسطامی" قرار گرفته که با سرپرستی وی گروهی با همکاری برادران بسطامی تشکیل شد که در رادیو و تلویزیون آن زمان و اردوهای رامسر اجرای برنامه داشتند. وی در 22 سالگی به جرگه شاگردان استادان آواز ایران پیوست. 
بعد از فوت "یدالله بسطامی"، ایرج با کمک زنده یاد "حسین سالاری" (از نوازندگان نامدار کرمانی) برای فراگیری آواز و ردیف های آوازی نزد محمد رضا شجریان رفت. به رغم  مشکلات راه و مسافت زیاد، هفته ای یک بار به عشق فراگیری آواز از بم به تهران می آمد. بسطامی پس از اخذ دیپلم، به تهران آمد و همزمان با وقوع انقلاب اتاقی در محله "پامنار" تهران اجاره کرده تا بتواند بهتر از آموزه های شجریان بهره ببرد. وی دوره عالی آواز را نزد شجریان پیگیری کرد که پس از 7 سال (در سال 1378) کلاس را رها کرد. 
پس از آموختن آواز نزد محمد رضا شجریان، در سال 1378 وی نزد پرویز مشکاتیان، آهنگساز و نوازنده نامی سنتور رفت تا تلفیق شعر و موسیقی را با نزدش بیاموزد. صدای اوج ایرج بسطامی تقریبا همتایی در میان آوازخوانان مرد پیدا نکرد. آلبوم موسم گل، ‌حاصل همکاری وی با محمدرضا درویشی که برخی از تصانیف فمر الملوک وزیری را باز خوانی کرد اوج صدای بسطامی را به نمایش گذاشت. 
بسطامی، يک بار در سال 1990 میلادی (1369) به همراه "پرويز مشکاتيان" به اروپا رفته و کنسرتهای متعددی در سراسر اروپا ترتيب داد. وی هم چنین در سال 1994 میلادی (1373) هم به همين منوال با "پرويز مشکاتيان" همراه شده و به اروپا سفر کرد، اما پس از آن در بم گوشه نشين شد. 
ایرج بسطامی نخستین آلبوم های خود را با "پرویز مشکاتیان" انتشار داد وی با پرویز مشکاتیان ابتدا کنسرت افشاری مرکب را در تالار وحدت برگزار کرد و سپس آلبوم های افشاری مرکب (1369) مژده بهار(1370)،افق مهر(1371)، وطن من(1373 )، را با همکاری و آهنگسازی مشکاتیان عرضه عمومی کرد. "بوی نوروز" که حاصل همکاری گروه "دستان" و آهگسازی "محمد علی کیانی نژاد" بوده از دیگر کارهای به یاد ماندنی موسیقی ایرانی است که بسطامی هم آواز آن را خواند. پس از این دوره بسطامی، به همکاری با "کیوان ساکت" ( آلبوم فسانه) و "کوروش متین" (سکوت) و "حسین پیرنیا" ( تحریر خیال) پرداخت. آهنگ "گلپونه های وحشی" که بعد از مرگ بسطامی در بم، آوازه ای ملی یافت حاصل صدای بسطامی روی آهنگی از پیرنیا بود. ایرج بسطامی در سن 40 سالگی به اوج فعالیت خود رسید و در طول 14 سال فعالیت 11 کاست ماندگار، به یادگار گذاشت. ویژگی آواز بسطامیآوازهای ایرج بیش تر بر پایه سنتور بوده و در گام‌های بلند هیچ کس به مهارت وی نرسید با این همه ذوق و هنر در فقر شدید به سر می‌برد. آوازهای دشتی و محای او نیز در کرمان و کل ایران دارای شهرت بسیاری است. 
بسطامی هرگز ازدواج نکرد و به دور از جنجالها و هیاهوهای هنری، سرپرستی خانواده برادر مرحومش را در شهرستان بم به عهده گرفت. این همراهی و سرپرستی تا زمان مرگ ادامه داشت به گونه ای که تمام اعضاء این خانواده (به جز خاطره، دختر برادر ایرج) همراه ایرج عروج کردند. بسطامی 5 دی 1381، در زلزله بم زیر آوار ماند و به دیار باقی شتافت. پس از مرگ بسطامی برخی از کارهای گذشته و کنسرتهای وی با اهالی موسیقی ونیز بی کاروان کولی (کیوان ساکت) انتشار عمومی یافت که الله مزار با همنوازی سه تار بهداد بابایی از جمله این آثار بود. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۸:۳۴

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۸:۳۴

ایرج بسطامی

خلاصه زندگی نامه

 ایرج بسطامی، خواننده و نوازنده سرشناس ایرانی، از شاگردان "محمدرضا شجریان" بوده و پس از پیگیری آواز نزد او، با "پرویز مشکاتیان" آشنا شد. وی اولین آثارش را با آهنگ سازی "پرویز مشکاتیان" به بازار عرضه کرد. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع