ابراهیم حکیمی ملقب به حکیم الملک در سال 1250 شمسی در تبریز متولد شد . او فرزند میرزا ابوالحسن حکیم باشی است. در سال 126 وارد مدرسه دارلفنون شد و به تحصیل علوم طبیعی و طب پرداخت وی در سال 1272 جهت تحصیل طب راهی اروپا شد. در سال 1278، در سفر مظفرالدین شاه، به موکب شاهانه پیوست لذا تحصیل را رها کرده به کشور بازگشت و به عنوان طبیب دربار مشغول کار شد. در پی تجویز داروی زیاد به مظفر الدین شاه که نزدیک بود به مرگ شاه منجر شود، دست از طبابت کشید. در اولین دوره انتخابات مجلس شورای ملی، از طرف تهران به نمایندگی برگزیده شد و در دومین دوره مجلس، نماینده آذربایجان بود. وی سپس در سال 1289 به وزارت مالیه منصوب شد و پس از آن، سه بار به وزارت دارائی، هشت بار وزارت علوم (معارف)، یک بار وزارت دادگستری، یک بار وزیر مشاور و یک بار به وزارت امور خارجه منصوب شد. با قدرت گیری رضاشاه، از سیاست کناره گیری کرد و بعد از شهریور 1330، به صحنه سیاست بازگشت تا اینکه در اردیبهشت 1324 به نخست وزیری منصوب شد ولی یکماه بعد استعفا کرد. برای دومین بار در آبان 1324 به نخست وزیری منصوب شد و تا دی ماه همان سال در آن سمت بود. وی برای آخرین بار در دی ماه 1326 به نخست وزیری منصوب شد و تا خرداد 1327 در این سمت بود. در اولین دوره مجلس سنا، نماینده آن مجلس بود و ریاست آن را نیز برعهده داشت و در دوره های سوم مجلس سنا نیز نماینده آن مجلس بود تا اینکه در 1338 در تهران درگذشت و در ابن بابویه مدفون شد. 
خاندان حکیمی از خاندان های مهم و صاحب نفوذ در دربار قاجار و پهلوی بودند که برخی از آن ها توانستند، به عنوان وزیر و حکیم باشی مخصوص شاه، صاحب مقام گردند. اصل این خاندان اصفهانی بودند که ابتدا در بروجرد و سپس در تبریز ساکن شدند. علت حضور آن ها در تبریز نیز به شغل ابوالحسن حکیم باشی مرتبط بود. وی حکیم مخصوص ولیعهد شاه بود و ولیعهدان قاجار معمولا در تبریز زندگی می کردند. از رجال مهم این خاندان، علاوه بر ابراهیم حکیم الملک، می توان به برادران وی، موسی و علی اکبر اشاره داشت که توانستند به ترتیب به ولایت برخی از مناطق و وزارت برسند. هم چنین پدر این سه برادر ابوالحسن حکیم باشی، طبیب مخصوص مظفرالدین شاه و عموی ایشان، محمود حکیم الملک نیز که به وزارت دربار رسید، از رجال شاخص این خاندان می باشند. 
ابراهیم تحصیلات خود را نزد پدر آغاز نمود و سپس به مدارس آن زمان برای تحصیل علوم وارد شد. سپس برای ادامه تحصیل در رشته طب به تهران آمد و برای تکمیل درس خود به اروپا رفت و در دانشکده پزشکی پاریس به تحصیل خود ادامه داد. 
مظفرالدین شاه در سفری که به اروپا نمود، با ابراهیم حکیمی ملاقات داشت. ابراهیم به جهت سوابق پدرش و هم چنین عمویش حکیم الملک که وزیر دربار آن زمان بود، توانست مورد عنایت شاه قرار گیرد و به عنوان پزشک مخصوص شاه، از همراهان و ملازمان شاه گردید و به ایران بازگشت. وی پس از فوت عمویش حکیم الملک که ولایت گیلان را در آن زمان به عهده داشت، ملقب به حکیم الملک گردید. ابراهیم حکیم الملک در دربار صاحب نفوذ بود و به جهت علاقه به افکار مشروطه خواهی، از مروجین این تفکر در دربار بود. 
پس از فوت مظفرالدین شاه از دربار خارج شد و پس از مدتی به عنوان نماینده مجلس از طرف مردم تهران به مجلس شورای ملی راه یافت. در زمان به توپ بسته شدن مجلس توسط کلنل لیاخوف روسی، ابراهیم حکیم الملک به سفارت فرانسه پناه برد و جان خود را حفظ کرد. در دوره های دوم و سوم مجلس نیز به نمایندگی مردم تهران برگزیده شد. هم چنین در دوره دوم مجلس، طی حکمی از طرف مجلس، مامور رسیدگی به دربار شد.  
ابراهیم حکیم الملک در زمان صدارت مستوفی الممالک، به کابینه راه یافت و وزیر مالیه گردید. در سال 1290(ه.ش) و در کابینه سپهدار تنکابنی، به سمت وزیر معارف منصوب شد و این وزارت را در کابینه های عین الدوله، مستوفی الممالک، علاءالسلطنه، صمصام السلطنه و حسن پیرنیا (مشیرالدوله) نیز برعهده داشت. حکیم الملک در ماجرای کودتای 1299(ه.ش) بازداشت شد و به زندان افتاد. ولی پس از مدتی آزاد گردید و در کابینه مشیرالدوله مدتی وزیر فرهنگ و هم چنین وزیر خارجه و سپس وزیر عدلیه بود. از جمله فعالیت های وی در زمان حضور در وزارت فرهنگ، تصویب لایحه ای در سال 1294(ه.ش) بود که به موجب آن: «در مدت چند سال، صد و بیست نفر محصل به خرج دولت به اروپا فرستاده شود، سال اول سی نفر و سال های بعد هر سال بیست نفر، ولی این لایحه به علت ضعف مالی عملی نشد.» 
حکیم الملک حدود 18سال از سیاست خارج شد و پس از بازگشت در سال 1320(ه.ش)، قرار بود نخست وزیر شود؛ ولی نخست وزیری به قوام السلطنه رسید و وی وزیر مشاور شد. وی در همین سمت بود که به عنوان یکی از نمایندگان دولت در کمیسیون رسیدگی به جواهرات سلطنتی انتخاب شد؛ ولی این کمیسیون پس از مدتی صرف زمان، نتوانست کار مهمی را صورت دهد و تنها به گزارش ساده ای از قمستی از جواهرات کل کشور اکتفا نمود.  
در سال 1324(ه.ش) ابراهیم حکیم الملک از طرف مجلس به نخست وزیری برگزیده شد و وی کابینه خود را تشکیل داد و وزارت کشور را خود عهده دار گردید. وی در دو دوره دیگر نیز به نخست وزیری برگزیده شد. پس از مدتی از نخست وزیری کنار رفت و در دوره مختلف در سال های 1326(ه.ش) و 1328(ه.ش) وزیر دربار بود. حکیم الملک در زمان شروع مجلس سنا به سنا رفت و سه دوره نیز در این مجلس حضور داشت. 
ابراهیم حکیم الملک در تاریخ 27 آبان  ماه سال 1338(ه.ش) در سن 90 سالگی در تهران درگذشت. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۸:۲۲

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۸:۲۳

ابراهیم حکیمی

خلاصه زندگی نامه

 ابراهیم حکیمی ملقب به حکیم الملک، از رجال سیاسی عصر قاجار و پهلوی که چند دوره نخست وزیر ایران بود. او مدتی نیز ریاست مجلس سنا را برعهده داشت. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع