آیت الله میر سید علی فانی اصفهانی فرزند "سید محمد حسن یزدی" در 21 بهمن ماه 1293 مصادف با 26 ربیع الاول 1333 هجری قمری در اصفهان به دنیا آمد.او تحصیلات خود را در شهر اصفهان آغاز کرد و از 9 سالگی به فراگیری مقدمات علوم دینی پرداخت و سپس برای تکمیل تحصیلات دینی خود راهی حوزه های علمیه نجف و قم شد. او به زبان های عربی، انگلیسی و فرانسوی مسلط بود.آیت الله فانی پس از اتمام تحصیلات در حوزه علمیه قم به تدریس خارج فقه و اصول پرداخت.از وی تالیفات بسیاری به یادگار مانده است مانند توضیح المسائل که به زبان های عربی، انگلیسی، فرانسه و اردو ترجمه شده است.آیت الله فانی سرانجام در 8 خرداد ماه 1368 در سن 75 سالگی در تهران به دیدار حق شتافت و در جوار صحن مطهر حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپره شد. 
آیت‏ الله سید على فانى اصفهانى در اصفهان تحصیلات خود را آغاز کرد و فراگیری مقدمات علوم دینی را از 9 سالگی آغاز کرد. او قوانین را نزد "محمد حکیم خراسانى" و "فرائد شیخنا الانصارى" را خدمت "آیت‏ الله مرتضى خراسانى" و دو جزء کفایه و قسمتى از خارج را خدمت "آیت‏ الله سید محمد نجف‏ آبادى" و خارج اصول و فقه، فلسفه، کلام و تفسیر را نزد "آیت ‏الله العظمى سید على نجف‏ آبادى" فراگرفت و از کلاس درس "شیخ محمد رضا نجفی اصفهانی" بهره برد.او 13 سال شاگرد "سید علی نجف آبادی" بود و از این رو در مباحث علمی همیشه از مبانی اصولی و فقهی او یاد می کرد.آیت الله سید علی فانی در سال 1319 راهی نجف شد و در آنجا از محضر اساتید بزرگی چون "سید ابوالحسن اصفهانی"، "شیخ محمد کاظم شیرازی"، "سید عبدالهادی شیرازی" و ... بهره برد.آیت الله فانی در نوجوانی در درس خارج حاضر شد و در همان سن و سال به اجتهاد نزدیک شد. 
آیت الله فانی اصفهانی در نجف علاوه بر تحصیل به تدریس نیز پرداخت.رژیم شاه پهلوی پس از بالا رفتن قیمت نفت و درآمدهای نفتی در سال‌ های پایانی دهه 40 تلاش کرد عظمت حکومت شاهنشاهی را زنده کند و با برگزاری جشن‌های 2500 ساله در خاورمیانه مطرح باشد و همین امر بهانه ای شد تا در سال 1350 حکومت بعث عراق ایرانی های مقیم در آن کشور را اخراج کند و فضلا و طلاب علوم دینی را از حوزه علمیه نجف بیرون کرد به همین دلیل آیت الله فانی پس از 31 سال اقامت در نجف به ایران آمد و در "دارالمومنین" قم ساکن شد و به تدریس خارج فقه و اصول مشغول شد.آیت الله فانی درباره بازگشت به ایران گفت: «چون حوزه نجف از طلاب و فضلا خالی شد و برای حضور در درس کسی پیدا نمی شد ماندن من در نجف ضرورتی نداشت و چون طالبان علم در حوزه قم بودند این حوزه مرا به خود جلب نمود و من هم آهنگ شهر قم نمودم.» شاگردان از شاگردان آیت الله فانی اصفهانی می توان از "سید محمد علی اصفهانی" از مدرسین حوزه علمیه اصفهان، "سید محمود ده سرخی اصفهانی" صاحب کتاب "مفاتیح الکتب اربعه"، "سید محمد کوه کمره ای" از اساتید حوزه علمیه قم و ... می توان نام برد. 
از آیت الله میر سید علی فانی کتاب های بسیاری به یادگار مانده است که آنها را می توان در دو دسته تالیفات و تقریرات تقسیم بندی کرد. تالیفات- آراء حول القرآن- ترجمه تقویم "المحسنین" تالیف "مولی محسن فیض کاشانی"- حاشیه بر "عروه الوثقی" در 2 جلد- ترجمه "نصایح الهدی"- تفسیر سوره جمعه- توضیح المسائل که به زبانهای عربی، انگلیسی، فرانسه و اردو ترجمه شد- شرح استدلالی کتاب منهاج الصالحین؛ تکمیل آن از کتاب تحریرالوسیله که در مجموع یک دوره فقه کامل از اجتهاد و تقلید تا مسائل مستحدثه را فرامی گیرد و به نام نورالدین المبین فی شرح منهاج الصالحین موسوم است.- نورالدین المأمول فی قواعدالاصول؛ یک دوره اصول استدلالی از مباحث الفاظ و اصول عملیه- تفسیر سوره جمعه- شرح خطبه شعبانیه به نام ماه خدا و مهمانهای خدا- شرح دعای 42 صحیفه سجادیه به نام قرآن از دیدگاه امام سجاد(ع)- گناه و کفر- ترجمه کتاب الحجر و الاختیار استاد علامه فانی- ترجمه مجموعه مقالاتی از شهید صدر- مفسد کیست؟ و فساد چیست؟- ترجمه شخصیت آیت الله آل طیبتقریراتتقریرات کلاس درس ایشان در دو زبان فارسی و عربی هستند. تقریرات فارسی مانند زن از دیدگاه شریعت اسلام، گناه و کیفر، ترجمه "المختار فی الجبر والاختیار" و ...تقریرات عربی مانند: بحوث فى فقه الرجال، المختار فى الجبر والاختيار، آراء الاصول در 2 جلد و ...  
آیت الله فانی اصفهانی در 8 خرداد ماه 1368 در سن 75 سالگی در تهران به دیدار حق شتافت و پیکر ایشان در قم تشییع شد و پس از اقامه نماز توسط "آیت الله گلپایگانی" در یکی از حجره های صحن حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۳:۱۹

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۳:۲۰

آیت الله میر سید علی فانی اصفهانی

خلاصه زندگی نامه

 آیت الله میر سید علی فانی اصفهانی، عالم و مجتهد قرن چهاردهم هجری قمری که سالها به تربیت طلاب علوم دینی در حوزه های علمیه نجف و قم پرداخت. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع