جستجو در مطالب و اشخاص
آیت الله بیوک‌ خلیل ‌زاده‌ معروف‌ به‌ "مروج‌" در 27 شهریور سال‌ 1309 در یک‌ خانواده‌‌ مذهبی‌ و متمکن‌ در یکی‌ از محلات‌ قدیمی‌ اردبیل‌ به‌ دنیا آمد. وی پس از پشت سر گذاشتن تحصیلات مقدماتی در اردبیل به فراگیری علوم دینی پرداخت و برای ادامه تحصیل به حوزه های علمیه قم و مشهد رفت و از محضر اساتید بزرگی چون علامه محمد حسین طباطبایی و آیت الله بروجردی کسب فیض کرد.آیت الله خلیل زاده زمانی که در مشهد در محضر آیت الله اردبیلی مشغول تدریس بود تصمیم گرفت با توجه به تحصیل علوم دینی به جای اسم "بیوک" نامی مناسب تر برای خود انتخاب نمایند و به پیشنهاد آیت الله حاتمی لقب "مروج" را انتخاب نمود.آیت الله مروج در مبارزات سیاسی خود علیه رژیم پهلوی با لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی و تصویت اصول انقلاب سفید مخالفت کرد.وی پس از پیروزی انقلاب به عنوان نماینده ولی فقیه در آذربایجان شرقی انتخاب شد و در ادوار اول تا سوم مجلس خبرگان خبری حضور داشت.آیت الله مروج سرانجام در فروردین 1380 در 71 سالگی به دیدار حق شتافت و در در قبرستان بهشت فاطمه اردبیل به خاک سپرده شد. 

آیت الله مروج پس از 8 سال تحصیل علوم جدید در سال 1323 برای فراگیری دروس مقدماتی علوم دینی در اردبیل نزد اساتید، طلاب و بعضی عالمان شهر رفت و تا شرح لمعه را در اردبیل سپری کرد. وی در سال 1326 با تشویق اساتید و نیز اشتیاق خودش برای ادامه تحصیل به حوزه علمیه قم مشرف شد. وی مقدمات درس رسائل و مکاسب را در مدرسه "حجتیه" آغاز کرد و از محضراساتیدی چون "آیت الله طباطبایی سلطانی" که درس رسائل را تدریس می نمود تلمذ کرد، مکاسب را نیز نزد "شیخ محمد احمد کافی" که تبریزی بود فرا گرفت.از دیگر اساتید وی می توان به "عبد الجواد اصفهانی" و "میرزا محمد مجاهدی تبریزی" اشاره کرد. آیت الله مروج در جلسات فلسفه شرح منظومه حاج ملاهادی سبزواری، شیخ محمد لاکانی، میرزا مهدی مازندرانی  و محضر "علامه محمد حسین طباطبایی"حاضر و کسب فیض نمود. آیت الله مروج پس از اتمام مقدمات دروس حوزه و هنگام شروع درس خارج که مقارن با جنبش ملی شدن صنعت نفت در ایران بود راهی مشهد شد. وی در مشهد از محضر اساتیدی چون حاج شیخ هاشم قزوینی، حاج سید یونس ایلامی، قسمتهایی از سطح و خارج را استفاده نمود و دوباره عازم حوزه علمیه قم شد و به طور مرتب از درس فقه آیت الله بروجردی و اصول آقا محمد داماد و محقق یزدی استفاده کرد. وی قسمتی از منظومه و اسفار را از اساتید خصوصی و علامه طباطبایی بهره برد و از کلاس درس اساتید خصوصی دیگر مانند آیه الله صدر، حجت کوه کمره ای و مدت کمی نیز از درس خارج فقه (بحث طهارت) حضرت امام(ره) کسب فیض کرد. وکالت در امور شرعیه و اجتهادآیت الله مروج در ایام‌ تحصیل‌ خود موفق‌ به‌ اخذ اجازه و وکالت در امور شرعیه از فقها و بزرگان‌ مجتهد شیعه‌ گردید که‌ از آن‌ جمله‌ می‌ توان‌ به‌ آیت ‌الله‌ اردبیلی‌، آیت‌ الله سید محسن‌ حکیم‌، آیت ‌الله سید ابوالقاسم‌ خویی‌ اشاره کرد. همچنین ایشان در 16 اسفند 1373 از آیت‌ الله میرزا علی‌ اکبر مشکینی‌ اجازه اجتهاد دریافت کرد. 

در شهر مذهبی اردبیل تا قبل از سلطنت رضاشاه  دو حوزه علمیه برای کسب علوم دینی وجود داشت یکی مدرسه "ملا ابراهیم" و دیگری در مسجد جامع دایر می شد در دوران پهلوی اول با سیاستهای ضد مذهبی حکومت این مدارس تعطیل گردید و مدرسه "ملا ابراهیم" به تصرف اداره فرهنگ در آمد همچنین مدرسه مسجد جامع هم به عنوان انباری به بازاریان اجاره داده شد. تااینکه پس از مراجعت آیت الله یونس اردبیلی در سال 1330 به اردبیل وی توانست با تلاش بسیار این دو مرکز را از تصرف دولت خارج نموده مجددا دایر نماید . آیت الله مروج پس از بازگشت به زادگاهش در کنار بزرگانی چون آیت الله یونسی، آیت الله موسوی اردبیلی به تدریس علوم دینی وتربیت طلاب مشغول شد . 

مخالفت با لایحه انجمن های ایالتی و ولایتیلایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی شامل مفادی چون حذف شرط اسلام و سوگند به قرآن از شرایط انتخاب شوندگان مجلس و همچنین با در نظر گرفتن آزادی هایی برای زنان با هدف از بین بردن عفت عمومی و ترویج فساد و فحشا در میان آنان در سال 1341 به تصویب رسید.علما و روحانیون قم مراتب اعتراض خود را نسبت به این لایحه اعلام داشتند. علما و روحانیون اردبیل نیز طی تلگرافی به آیت الله گلپایگانی حمایت خود را از خواسته مراجع تقلید اعلام کردند. علمای اردبیل از جمله آیت الله مروج قبل از این تلگراف، تلگراف اعتراض آمیزی به محمد رضا پهلوی ارسال کردند و خواستار لغو این تصویب نامه شدند که در نهایت به دنبال پافشاری مراجع تقلید و علما سرانجام رژیم ناچار به لغو این لایحه شد . مخالفت با تصویب اصول شش گانه انقلاب سفیدپیروزی جان، اف کندی در سال 1961 در ریاست جمهوری آمریکا فصل جدیدی را در مناسبات این کشور با کشورهای تحت انقیاد خود آغاز کرد که در نهایت به انجام اصلاحاتی در کشورهای تحت سلطه انجامید تا از بروز حرکت‌های مردمی در کشور خود جلوگیری کنند.در این میان محمدرضا شاه نیز که آمریکا را به عنوان مهمترین حامی خود برگزیده بود برای آنکه از گزند حملات احتمالی آمریکا به ساختار سنتی و دیکتاتورمابانه خود مصون بماند سلسله اقداماتی را تحت عنوان فضای باز سیاسی، اصلاحات ارضی، لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی و در نهایت انقلاب سفید شاه و مردم در دستور کار قرار داد.برای انقلاب سفید، اصولی شش گانه و ظاهری در نظر گرفته شده بود به نحوی که مخالفت با آن گویی مخالفت با منافع تمام مردم ایران قلمداد می‌شد. این اصول شش گانه عبارت بودند از: الغاى رژیم ارباب و رعیتى، ملى کردن جنگل‌ها در سراسر کشور، فروش سهام کارخانه‌هاى دولتى به عنوان پشتوانه اصلاحات ارضى، سهیم کردن کارگران در منافع کارگاه‌هاى تولیدى و صنعتی، اصلاح قانون انتخابات و ایجاد سپاه دانش به منظور اجراى تعلیمات عمومى و اجبارى.بعد از تصویب لوایح شش گانه معروف به انقلاب شاه و مردم یا انقلاب سفید، علمای اردبیل همزمان با اعتراض علمای شهرهای دیگر به حمایت آیت الله سید یونس اردبیلی، آقای بها الدین اوستایی، آیت الله مروج و تعداد دیگری مراتب اعتراض خود را اعلام کردند . عضویت در هسته های اصلی انقلابیون اردبیلسالها قبل از اوجگیری نهضت اسلامی که به پیروزی انقلاب منجر شد گروهی شکل گرفت که نقش مهمی در هدایت و رهبری نهضت در اردبیل ایفاد کرد اسامی اعضا این گروه چنین است: دکتر جلائی، حاج محمد عالم، آیت الله سید غنی اردبیلی، آیت الله محمد مسائلی، آیت الله مروج . استقبال از امام خمینی(ره)یکی از خواسته های مردم مسلمان ایران درطی سالهای 1343 تا 1357 بازگشت امام(ره) به ایران بود آیت الله مفتح از دوستان دوران تحصیل آیت الله مروج در حوزه علمیه قم در این مقطع در کمیته استقبال از امام خمینی(ره) مسئولیت سخنگویی این کمیته را برعهده داشت، به دعوت ایشان، آیت الله مروج و تعدادی از شخصیتهای انقلابی اردبیل در تهران حضور یافتند تا در مراسم استقبال شرکت نمایند. 

همزمان‌ با روزهای‌ پایانی‌ رژیم‌ پهلوی‌ مبارزان‌ مسلمان‌ اردبیل‌ کمیته‌های‌ محلی‌ را تشکیل‌ دادند که‌ ریاست‌ آنها با آیت‌ الله مروج‌ و آیت الله مسائلی‌ بود. آیت‌ الله مروج‌ در سال‌ 1358 از سوی‌ امام‌ خمینی‌(ره) به‌ عنوان‌ امام‌ جمعه‌ و نماینده‌‌ ولی‌ فقیه‌ در اردبیل‌ تعیین‌ گردید.ایجاد ثبات‌ لازم‌ در شهر، مساعدت‌ به‌ محرومان‌، کمک‌ به‌ رزمندگان‌ اسلام‌، برپایی‌ نماز جمعه‌ در اردبیل‌، برپایی‌ کنگره‌‌ مقدس‌ اردبیلی‌ و تلاش‌ جهت‌ استان‌ شدن‌ اردبیل‌ قسمتی‌ از فعالیت‌ وی‌ بود. وی‌ پس‌ از رحلت‌ حضرت‌ امام‌(ره)، به عنوان نماینده‌ مقام‌ معظم‌ رهبری‌ در اردبیل‌ انتخاب شد. خدمات و فعالیتها در دفاع مقدسآیت الله مروج بعد از شروع جنگ تحمیلی در اولین فرصت به همراه چندین نفر از علماء و مسئولین به جبهه های غرب و جنوب رفتند و بویژه در اهواز در انسجام مردم و جلوگیری از فعالیتهای ستون پنجم ایفای نقش نمودند و از لحاظ کمک رسانی به مناطق جنگی نیز فعالیت ایشان چشمگیر بود، همچنین در زمینه اعزام نیرو و تشویق مردم به حضور در جبهه های حق علیه باطل نیز نقش چشمگیری داشتند. 

آیت الله مروج‌ علاوه بر فعالیتهای سیاسی اقدامات‌‌‌ اجتماعی‌ و فرهنگی‌‌ گسترده ای برای‌ مساعدت‌ به‌ فرهنگیان‌ و مردم‌ متدین‌ اردبیل‌ انجام‌ دادند که‌ به‌ این‌ شرح‌ است: ایجاد مؤسسه‌‌ مبارزه‌ با فقر به‌ همراه‌ آیت‌ الله سید عبدالکریم‌ موسوی‌ اردبیلی‌، ایجاد صندوق‌های‌ قرض ‌الحسنه‌‌ متعدد در اردبیل‌ و پیرامون‌ آن‌، جمعیت‌ مبارزه‌ با سل‌، جمعیت‌ حمایت‌ از بیماران‌ کلیوی‌، ایجاد کتابفروشی‌ اسلامی‌، ایجاد کتابخانه‌‌ مکتب‌ المهدی‌، برپایی‌ نمایشگاه‌ کتاب‌ اسلامی‌ و مهم‌ تر از همه‌، ایجاد صندوق پستی‌ 58 که‌ از طریق‌ این‌ صندوق پستی‌ به‌ سؤالات‌ جوانان‌ و دانش‌ آموزان‌ در مورد مسائل‌ مذهبی‌ پاسخ‌ داده می شد. 

آیت الله مروج سه دوره در مجلس خبرگان رهبری حضور داشتند. در 19 آذر سال 1361 به عنوان نماینده مردم آذربایجان شرقی به مجلس اول خبرگان رهبری و در و 16 مهر 1369 به عنوان نماینده مردم آذربایجان شرقی به مجلس دوم و در اول  آبان 1377 به عنوان نماینده مردم اردبیل به مجلس سوم خبرگان رهبری راه پیدا کردند. 

آیت الله مروج در 21 محرم الحرام 1421 هجری قمری مصادف با 27 فروردین سال 1380 در 71 سالگی درگذشت و پیکرش پس از اقامه نماز توسط آیت الله مشکینی در قبرستان بهشت فاطمه اردبیل بخاک سپرده شد. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۳:۴۵

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۳:۴۷

آیت الله مروج

خلاصه زندگی نامه

 آیت الله بیوک خلیل زاده، نماینده مردم اردبیل در مجلس سوم خبرگان رهبری و نماینده مردم آذربایجان شرقی در ادوار اول و دوم مجلس خبرگان رهبری بود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع