جستجو در مطالب و اشخاص
آیت الله سید محمدعلی علوی حسینی گرگانی در 29 خرداد سال 1318 ه.ش (سال 1359 ه.ق) در شهر نجف اشرف عراق در خانواده ای اهل علم و فضیلت متولد شد. وی بسیاری از مسائل دینی، خواندن و نوشتن را در محضر پدرش "آیت ‏اللَّه حاج سید سجاد علوى حسینی گرگانى" آموخت و 7 ساله بود که همراه پدرش از شهر نجف اشرف به کشور "ایران" آمد و به قرائت قرآن و آموختن نصاب الصبیان، حساب و گلستان و پس از آن فنون ادب و علوم عرب نزد ایشان پرداخت.آیت الله علوی گرگانی در 16 سالگی به همراه پدرش و گروهی از همشهریانش به زیارت "شامات، بیت المقدس، بیت الله الحرام و عتبات عالیات" رفت و در بازگشت از سفر حج قصد ماندن و تحصیل در حوزه علمیه نجف اشرف را داشت که آیت الله سید محسن طباطبایی حکیم سفارش کردند بهتر است به شهر "قم" برود زیرا حوزه علمیه قم از دو فن تدریس و سخنوری بهره مند است. از این رو آیت الله گرگانی به حوزه علمیه قم رفت و به مدت 4 سال در محضر اساتید این حوزه، باقیمانده سطوح را فرا گرفت. وی که تفسیر قرآن را از پدرش آموخته بود، از همان ابتدا طلبگی اش به تبلیغ دین و تدريس كتب ادبيات و سطوح پرداخت و بارها سيوطى و مغنى و مطوّل، شرح شمسيه و شرح نظّام را تدريس و در مسند وعظ و ارشاد، افراد بسیاری را با علوم اهل بیت(ع) و قرآن آشنا کرد.سال 1370 ه.ش (1412 ه.ق)، آیت الله سید محمد علی علوی گرگانی فتاوای خویش را که به زبان های "عربی و اردو" نیز ترجمه شده بود، در اختیار همگان قرار داد. "المناظر الناضره فی احکام العتره الطاهره"، "توضیح المسائل"، "منهج الصالحین" و "لئالى الاصول" از دیگر آثاری است که آیت الله علوی گرگانی از خود برجای گذاشت.آیت الله العظمى سید محمدعلی علوی حسینی گرگانی هم چنین به احداث و بنیاد بناهاى خیریه و عام‏ المنفعه کمک می کرد که از جمله این بنا ها می توان به ساخت مسجد، حسینیه، درمانگاه، صندوق قرض الحسنه و تاسیس هیئت وحدت فاطمیه در خیابان 17 شهریور جنوبی شهر "تهران" اشاره نمود.

آیت الله سید محمدعلی علوی گرگانی، فرزند "آیت ‏اللَّه حاج سید سجاد علوى حسینی گرگانى" نخستین شخصیت علمى منطقه "گرگان و رشت" و از مشهورترین علماى استان "مازندران" که چندین بار قرآن را به صورت کامل تفسیر کرد. مادر آیت الله محمدعلی علوی گرگانی نیز خواهرزاده "آیت الله حاج میرزا ابوالفضل زاهدی قمی" بود. ازدواج و فرزندانآیت الله گرگانی در سوم شعبان سال 1381 ه.ق (20 دی سال 1340 ه.ش) ازدواج کرد که ثمره این ازدواج 2 فرزند دختر و 4 فرزند پسر به نام های "محمد، مهدی، محمود و محسن" است و همه فرزندان ذکور ایشان در کسوت روحانیت قرار دارند. 

آیت الله علوی گرگانی، بسیاری از مسائل دینی، خواندن و نوشتن را در محضر پدرش "آیت‏ اللَّه حاج سید سجاد علوى حسینی گرگانى" آموخت. وی در 7 سالگی به همراه پدرش از شهر نجف اشرف عراق به "ایران" آمد و به قرائت قرآن مجید، آموختن نصاب الصبیان، حساب و گلستان و پس از آن به یادگیرى فنون ادب و علوم عرب نزد پدرش پرداخت. او هم چنین ادبیات و مغنى و مطوّل و بخشى از شرح لمعه را نزد پدرش فراگرفت. پس از آن آیت الله گرگانی در 16 سالگی همراه پدرش و گروهى از همشهریانش به زیارت "شامات، بیت المقدس، بیت الله الحرام و عتبات عالیات" رفت و در طول مسير به بازگويى مسائل شرعى و خواندن كتاب هاى دينى براى كاروانيان ‏پرداخت. وی در بازگشت از سفر حج، قصد ماندن و تحصیل در حوزه علمیه نجف اشرف را داشت که آیت الله سید محسن طباطبایی حکیم سفارش کردند بهتر است به شهر "قم" برود زیرا حوزه علمیه قم از دو فن تدریس و سخنوری بهره مند بود. از این رو آیت الله گرگانی رهسپار حوزه علمیه قم شد و در محضر درس اساتیدی چون حضرات آیات "مجاهدى تبریزى، سلطانى طباطبایى و ستوده اراکى" مشغول به تحصیل شد و باقیمانده سطوح را در مدت 4 سال فراگرفت. 

آیت الله علوی گرگانی در دوران تحصیل خویش از محضر اساتیدی علیم و فقیه بهره برد که این اساتید عبارتند از: -آیت ‏اللَّه العظمى سید حسین بروجردى، فراگیری درس فقه به مدت 3 سال -آیت الله سید علی خامنه ای مقام معظم رهبری، فراگیری درس اصول به مدت 8 سال -آیت‏ اللَّه سید محمد محقق داماد، فراگیری درس فقه و اصول به مدت 12 سال -آیت ‏اللَّه شیخ مرتضى حایرى یزدى، فراگیری درس فقه به مدت  15 سال -آیت ‏اللَّه العظمى سید محمدرضا موسوى گلپایگانى -آیت ‏اللَّه حاج شیخ عباسعلى شاهرودى -آیت ‏اللَّه حاج شیخ محمدعلى اراکى آیت الله گرگانی، هم چنین در ایام تعطیل حوزه علمیه قم در فصل تابستان به شهر نجف اشرف عراق مى ‏رفت و از محضر علمای بزرگ نجف از جمله "امام خمینى(ره)، آیت الله سید ابولقاسم خوئى، آقاى شاهرودى و میرزا باقر زنجانى" بهره مند می شد. 

آیت الله علوی گرگانی از همان ابتدای تحصیل به تدریس کتب ادبیات و سطوح پرداخت و بارها "سیوطى و مغنى و مطوّل، شرح شمسیه و شرح نظام" را تدریس کرد و در سن 16 سالگی کتاب "کشف الغاشیه عن وجه الحاشیه" را تالیف نمود. سال 1341، آیت الله گرگانی به تدریس سطوح معالم، قوانین، شرح لمعه و شرح تجرید و سطح عالى رسائل، مکاسب و کفایه و شرح منظومه پرداخت و گاه روزانه 4 درس را تدریس مى‏ کرد. آیت الله گرگانی در سال 1363، بنا به تقاضاى گروهى از فضلاء، تدریس خارج فقه را براساس کتاب "شرایع الاسلام" اثر "ابوالقاسم نجم الدین جعفر محقق حلّى" آغاز کرد و در ابتدا تدریس کتاب هاى "طهارت و زکات" را به پایان برد و بعد از آن شرح کتاب "صلاة" را شروع کرد و همزمان خارج اصول را نیز بر پایه "کفایه الاصول" آغاز نمود که دوره کامل آن 15 سال به طول انجامید و به پایان رسید و سپس دوره دوم را شروع کرد. آیت الله علوی به حضور منظم و بدون تعطیل در ایام درسى و سرِ ساعت بدون ‏اندکى ‏تاخیر مقید بود و در روزهاى چهارشنبه به شرح و توضیح حدیثى از فرمایشات پیامبر اکرم(ص) مى‏ پرداخت که از جمله آن ها می توان به  شرح وصایاى "رسول خدا(ص)" به "امیرالمومنین(ع)"، "عبداللَّه بن مسعود توفیق" و شرح وصایاى "پیامبر اکرم(ص)" به "ابوذر غفاری" با نام "انوار اخلاقى" (انتشارات ره ‏توشه پارسایان) اشاره کرد و اگر روزى چهارشنبه تعطیل بود، وی این کار را در روز پیشین آن انجام می داد. او در طول درس به یکایک پرسش ها و اشکالات هر چند سست و بى ‏پایه شاگردان خود گوش فرا می داد و با خوشرویى و اخلاق حسنه به پاسخ آن ها مى ‏پرداخت و از شاگردان سخت‏ کوش خویش به شایستگى تقدیر به عمل مى ‏آورد و بر فراز منبر تدریس از آنان به احترام یاد می کرد. ایشان هم چنین در خلال درس به ذکر مطالب مناسب از تاریخ و تفسیر و رجال و مواعظ می پرداخت و درس هایش نتیجه سالیان فراوان مطالعات مختلف و تجربه‏ هاى بسیار معظم له بود. آیت الله سید محمدعلی حسینی گرگانی در طول 40 سال تدریس خویش، فضلاء بى ‏شمارى را با علوم اهل بیت(ع) آشنا کرد که بسیارى از آنان در شهرهاى مختلف و سمت هاى گوناگون مانند: تدریس در حوزه و دانشگاه، امامت جمعه و جماعت، قضاوت و نمایندگى مجلس مشغول به کار شدند. 

آیت الله علوی گرگانی با اخذ اجازه اجتهاد از "آيت‏ اللَّه سيد محمد محقق احمد آبادى يزدى" (محقق داماد)  و "آیت ‏اللَّه العظمى گلپایگانى" و اجازه روایی از "آیت ‌الله مرتضی حائری یزدی"، به مرجعیت رسید. ایشان در همین راستا در سال 1370 ه.ش (1412 ه.ق)، فتاواى خویش را که به زبان هاى "اردو و عربى" نیز ترجمه شده بود، در اختیار همگان قرار داد و بسیارى از مومنان در داخل و خارج کشور، تقلید وی را پذیرفتند. 

آیت الله سید محمدعلی علوی گرگانی از همان ابتدای طلبگى ‏اش به تبلیغ دین اسلام پرداخت و سالیان فراوان در ایام ماه مبارک رمضان و محرّم و صفر هزاران نفر را با علوم اهل بیت(ع) آشنا کرد. ایشان به جز این ایام، سالیان فراوان قبل از رسیدن به مرجعیت (18 سال متمادى) در گرما و سرما در تابستان و زمستان هر پنجشنبه و جمعه به شهر "تهران" مى‏ رفت و پیرامون معارف دین در مسجد فاطمیه سخن مى ‏گفت. آیت الله گرگانی هم چنین احداث و بنیاد بناهاى خیریه و عام‏ المنفعه را وجهه همّت خویش ساخت و در ساختن ساختمان کلى یا جزئى چندین بناى خیر نقش اساسى داشت. معظم له، علاوه بر اجازه مصرف بخشى از وجوه شرعیه براى احداث بناهاى عام المنفعه، خود نیز به بنیادِ مسجد، حسینیه، درمانگاه و صندوق قرض الحسنه در نقاط مختلف اقدام فرمود. تعمیر بخشى از مسجد جامع گرگان، تاسیس و تعمیر چند مسجد در گرگان و روستاهاى اطراف، مسجد اعظم و درمانگاه آیت‏ اللَّه حاج سید سجاد علوى در روستاى "النگ" در نزدیکی شهرستان "کردکوی" از توابع استان "گلستان"، حسینیه سیدالشهداء در مهدى شهر سمنان، صندوق قرض الحسنه و هیئت وحدت فاطمیه در خیابان 17 شهریور جنوبی شهر "تهران" از جمله خدماتی است که آیت الله گرگانی در آن همت گمارد. 

آیت الله علوی گرگانی به جز تدریس منظم فقه و اصول به تبلیغ و ترویج شعائر دینى، پرورش شاگردان فراوان و راهنمایى مردمان و مقلّدان پرداخت و تالیفاتی را به رشته تحریر درآورد که عبارتند از: تالیفات چاپی -توضیح المسائل، ترجمه به زبان اردو -اجوبه المسائل یا پاسخ به جدیدترین استفتائات -منهج الصالحین، توضیح المسائل عربى -مناسک حج، آداب، اعمال و استفتائات حج -منهج الناسکین، مناسک حج عربى -نورالهدى، تعلیقه بر عروة الوثقى -المناظر الناضره فی احکام العترة الطاهره -تعلیقه بر تحریر الوسیله، چاپ موسسه تنظیم، نشر آثار امام خمینى(ره) -گلچینى از انوار اخلاقى، برگزیده کلاس درس اخلاق وی در روزهای چهارشنبه -انوار اخلاقى، شرح وصایاى پیامبر اکرم(ص) به ابوذر غفارى، ره‏ توشه پارسایان -انوار اخلاقى، شرح وصایاى پیامبر اکرم(ص) به عبدالله ابن مسعود، ره‏ توشه پارسایان -روزه سپر مومن، شامل احکام، استفتائات و آداب روزه داری -احکام بانوان -احکام جوانان -احکام کسب و کار -آشنایی با اعتکاف -توحید از دیدگاه علم، یکى از سخنرانى‏ هاى آیت الله علوی گرگانی -لئالى الاصول، در 10 جلد که 3 جلد آن به چاپ رسید. تالیفات غیر چاپی -کشف الغاشیه عن وجه الحاشیه، توضیح مشکلات حاشیه ملا عبداللَّه، اولین تالیف آیت الله علوی گرگانی -المناظر الناضره، شرح مفصّل ابواب طهارت، صلاة و زکات شرایع الاسلام -لئالى الاصول، 10 جلد (3 جلد آن به چاپ رسید)، از مباحث الفاظ تا پایان استصحاب -زبده اللئالى، تلخیص کتاب لئالى الاصول -القواعد الفقهیه، قاعده‏ هاى: ضمان، لا ضرر، تقیه، عدالت، میسور و اصاله الصحه -رساله در فروع علم اجمالى -رساله در تعادل و تراجیح -رساله در اجتهاد و تقلید -تقریرات درس فقه آیت‏ اللَّه العظمى بروجردى، بحث طهارت و قضا -تقریرات درس فقه آیت ‏اللَّه محقق داماد، کتاب صلاة و حج -تقریرات درس فقه آیت ‏اللَّه حاج شیخ عباسعلى شاهرودى، کتاب طهارت -تقریرات درس فقه آیت ‏اللَّه اراکى، بحث صلاة الجمعه -تقریرات درس فقه آیت ‏اللَّه حاج آقا مرتضى حایرى، کتاب طهارت و خمس -تقریرات درس اصول آیت ‏اللَّه العظمى امام خمینى(ره)، از بحث مقدمه واجب تا آخر قطع و ظن -تقریرات درس اصول آیت ‏اللَّه محقق داماد، دوره کامل -تعلیقه بر وسیله النجاه -تعلیقه بر منهاج الصالحین -نورالبیان فى تفسیر القرآن -طبقات الرجال -انوار اخلاقى، شرح وصایاى پیامبر اکرم(ص) به امیرالمومنین(ع)، ره‏ توشه پارسایان 

2 مهر سال 1394 در منطقه "منا" واقع در 5 کیلومتری شهر "مکه"، هنگام انجام مناسک رمی جمرات، براساس بی تدبیری دولت "آل سعود" بیش از 7000 زائر بیت ‌الله الحرام بر اثر ازدحام جمعیت و خفگی جان باختند. در این فاجعه علاوه بر زائرانی که جان خود را از دست دادند، تعدادی مجروح و تعدادی نیز مفقود بودند. از کشور ایران 64 هزار زائر به حج مشرف شده بودند که در روزهای نخست این فاجعه، فوت 169 حاجی ایرانی تأیید و بیش از 300 نفر دیگر مفقود اعلام شدند. در این راستا آیت الله علوی گرگانی با صدور پیامی فاجعه "منا" را تسلیت گفت و از سوء ‌مدیریت مسئولان سرزمین وحی انتقاد کرد. در بخشی از این پیام آمده است: «... حادثه غمبار منا و مکه، که در آن تعداد زیادی از هم وطنان و مسلمانان کشورهای مختلف از دنیا رفتند موجب تالم شدید اینجانب گردید. در زمانه ای که حکومت آل سعود تمام هم و غم خود را معطوف به جنایت در یمن کرده است و علیرغم ادعاهای واهی از ابتدا به عبودیت پروردگار اعتقادی نداشته و همانند پادشاهان مستکبر به کشتار ملت مظلوم و بی پناه یمن و فتنه گری در منطقه مشغول هستند، ضعف مدیریت و چه بسا سوء عملکرد آن ها در این حادثه نیز موجب  وقوع این فاجعه مصیبت بار شده است. لازم است که مسئولین کشورهای اسلامی فکری عاجل کرده و با تحت فشار قراردادن عربستان از تکرار این حوادث در سال های دیگر جلوگیری به عمل آید. آنچه که مسلم است این جان باختگان تماما ضیوف الرحمن و مهمانان الهی بوده اند و پروردگار عالم براساس کرم الهی خود و آن گونه که شایسته خود می باشد از آن ها پذیرایی خواهد نمود ...» 

22 آذر سال 1394، پس از حمله ارتش نیجریه به حسینیه "بقیه الله"، درگیری‌ هایی در شهر "زاریای" نیجریه و منزل "شیخ ابراهیم زکزاکی"، رهبر شیعیان نیجریه رخ داد،‌ در این میان علاوه بر پسر "شیخ زکزاکی" و چندین تن از سران "جنبش اسلامی نیجریه"، بیش از 300 تن از شیعیان به شهادت رسیدند. در جریان این واقعه دردناک، برخی مراجع تقلید با صدور بیانیه ‌ای از این حادثه دلخراش اعلام انزجار کرده و خواستار آزادی فوری "شیخ زکزاکی" شدند، آیت ‌الله محمدعلی علوی گرگانی نیز یکی از این مراجع تقلید بود. بخشی از این بیانیه به شرح زیر است: «... حکومت نیجریه باید بداند که این گونه رفتارها که به تحریک گروه‌ های ضد شیعی همچون وهابیت و صهیونیست انجام می ‌گیرد، هیچ تاثیری جز بدتر شدن اوضاع این کشور و آلوده شدن مملکت نیجریه به درگیری‌ ها و کشمکش ‌های بیشتر نخواهد داشت و خون این افراد مظلوم دامن گیر حکومت می ‌شود. لذا توصیه می شود فریب تحریک ‌ها و آزارهای مخالفین شیعه را نخورده و ارتش و پلیس نیجریه ضمن آزاد کردن هر چه سریعتر آن عالم محترم، تمام همّ و غم خود را صرف مبارزه با خونریزی ‌های گروه‌ های شبه نظامی ... کرده و با شیعیان این کشور با احترام و به دور از سوء ظن و بدبینی رفتار کند...» 

تابستان سال 1386 ه.ش (2007 م)، "شیخ نمر باقر النمر"، روحانی فعال اهل شرق عربستان طرحی سیاسی را ارائه کرد؛ "نمر" این طرح را با نام "دادخواست عزت و کرامت" (به زبان اصلی: ريضه العزه و الكرامه) به نظام حاکم بر "عربستان" تقدیم کرد. در راستای پافشاری "شیخ النمر" بر طرح خود و تکرار آن در خطبه های نماز جمعه و موضع گیری های دیگر، وی در 18 تیر سال 1391 ه.ش (8 جولای 2012 م)، دستگیر شد و در 23 مهر سال 1393، دادگاه جنایی عربستان سعودی "شیخ نمر باقر النمر" را به اتهام اقدام علیه امنیت ملی و محاربه، به اعدام با شمشیر و به صلیب کشیده شدن در انظار عمومی محکوم کرد. حکم اعدام "شیخ نمر باقر النمر" بارها از سوی سازمان‌ های حقوق بشری محکوم شد و از "عربستان" خواسته شده بود که این حکم را اجرا نکند اما 12 دی سال 1394، وزارت امور خارجه کشور "عربستان" با صدور بیانیه ‌ای از اجرای حکم اعدام "شیخ نمر باقر النمر" خبر داد. پس از این واقعه، در کشور "ایران" نیز آیات عظام، مراجع تقلید، فعالان سیاسی و فرهنگی و حوزه علمیه قم این اقدام حکومت آل سعود را محکوم کردند. از جمله این مراجع تقلید آیت الله علوی گرگانی بود که در خصوص محکومیت اعدام "آیت الله شیخ نمر باقر النمر" پیامی صادر کرد.  در بخشی از این پیام آمده است: «... خبر اعدام عالم مجاهد آیت الله شیخ نمر باقر النمر موجب تالم و تاسف شدید اینجانب گردید. این اقدام آل سعود که تلاشی مذبوحانه در جهت ادامه پایه‌ های سست دیکتاتوری شاهزادگان سعودی می‌ باشد یقینا با دست انتقام الهی جواب داده خواهد شد. شهادت این عالم بزرگوار ... که هیچ جرمی جز اصرار بر احترام به اسلام و رای مردم و احیای عدالت اجتماعی نداشتند گر چه برای آنان گوارا و شیرین خواهد بود، لکن برای آل سعود زمینه اضمحلال سریع ‌تر آنان را فراهم خواهد کرد. گرچه کشتن انسان های بی گناه برای شاهزادگان آل سعود اهمیت ندارد چنانچه در اقصی نقاط عالم دیده شده است که با دستور مستقیم و یا چراغ سبز آن‌ ها بسیاری از مردم مظلوم در عربستان و یمن و سوریه و نیجریه و حتی حاجیان محرم که میهمان‌ خدای متعال و دارای شان والا هستند، کشته شده و می ‌شوند لکن خون آن‌ ها روزی دامن ظلم را خواهد گرفت و مطمئن هستم فرج الهی نزدیک خواهد بود انشاء الله. اینجانب شهادت این عالم محترم را در درجه اول به امام زمان علیه السلام و سپس به شیعیان عربستان و به بازماندگان آن مرحوم تسلیت گفته و صبر و اجر جزیل را برای خانواده ایشان مسئلت می ‌نمایم.» 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۲:۲۷

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۱:۱۲:۲۹

آیت الله علوی گرگانی

خلاصه زندگی نامه

آیت الله سید محمدعلی علوی حسینی گرگانی، از مراجع تقلید شیعیان و از اساتید برجسته دروس خارج حوزه علمیه قم است.

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع