جستجو در مطالب و اشخاص
آیت الله سید محمود شاهرودی اوخر قرن 13ه.ق. در روستای "قلعه آقا عبد الله"، از توابع شهر بسطام در خانواده ای اصیل و مذهبی، قدم به عرصه گیتی نهاد. ایشان با کسب تحصیلات مقدماتی در حوزه علمیه بسطام و شاهرود به حوزه علمیه مشهد و پس از آن برای کسب مدراج بالاتر راهی حوزه علمیه نجف شد. ایشان با بهره گیری از محضر استادانی بزرگ به کسب درجه اجتهاد نائل شد و عالمان بزرگی چون "اخوند خراسانی" و "میرزای نائینی" به او لقب "ذوشهادتین" را دادند. ایت الله شاهرودی پس از فوت استادشان "آیت الله آقاى نائینى"، تدریس درس خارج را آغاز کردند که مورد توجه فضلا و طلاب قرار گرفت. پس از فوت "آقاسید ابوالحسن اصفهانى"، رساله آیت الله شاهرودی در دسترس مقلدین در کشورهاى عراق و ایران و خلیج و لبنان و هند و پاکستان قرارگرفت و با درگذشت مرحوم "آیت الله بروجردى" مرجعیت ایشان در اماکن یادشده به خصوص ایران و عراق و خلیج، شهرت و توسعه بیشترى حاصل نمود و حوزه بحث فقه و اصول ایشان در نجف فضلا وعلماء بیشمارى را در بر داشت. ایشان در شعبان 1394 ه.ق. درگذشت و در صحن مطهر امیرمؤمنان على(ع) به خاک سپرده شد.  

سید محمود شاهرودی خواندن و نوشتن را در زادگاهش آموخت و به خاطر علاقه وافر به کسب علوم و معارف اسلامی، وارد حوزه علمیه بسطام گردید. علوم مقدماتی را نزد عالم فرزانه "فاضل بسطامی" فرا گرفت سپس به حوزه علمیه "بید آباد" شاهرود رفت و از محضر مرحوم مدرس و اساتید دیگری استفاده کرد. سید محمود شاهرودی پس از گذراندن تحصیلات مقدماتی در حوزه علمیه بسطام و شاهرود به مشهد مقدس عزیمت کرد. او دروس سطح و نیز "کفایة الا‌صول" را در آن شهر فرا گرفت و مورد اعتماد اساتید خود گردید. سپس به تدریس کفایه الا‌صول در حوزه علمیه مشهد پرداخت. او با تلاش فراوان در 35 سالگی به مدارج عالی علمی دست یافت و  با اخذ درجه اجتهاد به توصیه "آیت الله ملا محمد کاظم خراسانی" راهی نجف اشرف گردید.  

آیت الله شاهرودی در سال 1327 عازم نجف اشرف شد و به زودی در زمره علمای بزرگ نجف قرار گرفت و به "شیخ العلماء و سید الفقها" معروف شد؛ عالمان بزرگی چون، "آخوند خراسانی"، "میرزای نائینی" و ... به او لقب "ذو شهادتین" دادند و اجازات اجتهاد افراد را به ایشان محول کردند. آیت الله محمود شاهرودی، در محضر درس "آیت الله آخوند خراسانى" صاحب "کفایه" به مدت یکسال و نیم استفاده نمودند. پس از فوت "آخوند خراسانی" به مجلس درس "آیت الله میرزای نائینى" رسید و از محضر او به کسب فیض مشغول شد. او به تدریج به یکی از خواص میرزای نائینی تبدیل شد و در جلسات علمی او نیز حضور می‌یافت. این ارتباط به مرور مستحکم شد و به برجسته‌ ترین شاگرد میرزا تبدیل شد. او همراه با آیات "سید جمال گلپایگانی"، "میرزا مهدی اصفهانی" و عده دیگری که مجموعا هفت نفر می شدند، در درس میرزا شرکت می‌کرد. آنان اولین دوره درس مهمات مباحث اصول فقه را می‌آموختند که آن مباحث شامل کلیه مطالب "شیخ انصاری" می‌شد که اول بار توسط میرزای شیرازی تدوین شده بود و "نائینی" از استاد خود آقا "سید محمد فشارکی" آن مباحث را فرا گرفته بود. آن 7 نفر در آن جلسات آن مطالب را مورد بحث قرار می‌دادند که این جلسات در روز تا 3 ساعت تداوم می‌یافت و مدت 5 سال ادامه داشت این امر باعث اعتماد بیش از حد میرزای نایینی به آن شاگردان به خصوص آیت الله شاهرودی شده بود. ایشان همچنین در درس "آقا ضیاء الدین عراقی" نیز حضور می یافتند.  

اعتماد "میرزاى نایینى" به سید محمود آنچنان بود که شاگردانش را براى آزمودن اجتهاد نزد او مى فرستاد و گواهى وى را گواهى دو عادل به شمار مى آورد به همین دلیل او لقب "ذوشهادتین" را گرفته بود. شخصى از محضر میرزای نائینی خواستار اجازه اجتهاد شد، استاد درباره وضعیت علمى آن مرد با دانشوران پیرامونش به رایزنى پرداخت هر یک به گونه اى او را ستودند و مجتهد مطلق خواندند ولى آقای شاهرودی تنها به عبارت او مجتهد است بسنده کرد. اندکى بعد مجلس پایان پذیرفت و حاضران مجلس استاد را ترک گفتند. پس از ساعتى سید محمود بار دیگر به خانه استاد رفت. استاد که همچنان قلم به دست داشت و در اندیشه فرو رفته بود، با مشاهده سید محمود فرمود: «من درباره شخصى که براى اجازه اجتهاد آمده بود پرسیدم شما تنها عبارت "او مجتهد است" بر زبان راندى و درباره مطلق یا متجزى بودنش هیچ نگفتى، این سخن مرا در سرگردانى فرو برده است، نمى دانم چه بنویسم. سید محمود پاسخ داد در دیدگاه من او مجتهد متجزى است. میرزای نائینی فرمود: اینک آسوده خاطر شدم. پس چنانکه شاگرد گرانقدرش گفته بود اجازه اى براى آن شخص نگاشت. البته بقیه علماء نیز اعتماد زیادی به آقای شاهرودی داشتند و آیت الله "آقا ضیاءالدین عراقى" و آیت الله "سید ابوالحسن اصفهانى"" نیز او را "ذوالشهادتین" خواندند و مشتاقان اجتهاد را براى آزمون نزد وى می فرستادند.  

در زمان "آیت الله میرزای نائینی"، آیت الله شاهرودی از مدرسین مطرح حوزه علمیه نجف شمرده می شد، پس از رحلت میرزا دایره بحث و تدریس ایشان گسترش یافت و از اساتید برجسته حوزه علمیه نجف اشرف شد. آیت‌ الله شاهرودی در دوره آیات عظام "نائینی" و "سیدابوالحسن اصفهانی" در حالی که 35 سال بیشتر نداشتند به درجه اجتهاد رسیده بود ولی علی ‌رغم آن از انتشار رساله عملیه اجتناب ‌ورزید و حتی وقتی تعدادی از اهالی شاهرود و نواحی شمالی ایران و نیز نجف اشرف از او خواستار انتشار رساله شده بودند با اشاره به وجود مراجعی چون "نائینی" و "اصفهانی" تاکید می‌کرد که با وجود این دو مرجع نیازی به رساله نیست و شیعیان می‌توانند از این دو عالم تقلید کنند. بعد از فوت "آیت الله نائینی" باز عده‌ای خواستار انتشار رساله شدند ولی او باز به احترام "سید ابوالحسن اصفهانی" از این کار اجتناب ورزید. پس از فوت حضرت "آیت الله سیدابوالحسن اصفهانی" در 1365 ه‌ ق درخواست‌ها از او جهت انتشار رساله زیاد شد و بسیاری از مقلدان آیت الله اصفهانی به او رجوع کردند. این امر باعث شد تا او به انتشار حواشی بر رساله آیت‌ الله اصفهانی مبادرت ورزد. این اثر، پس از طبع بلا‌فاصله در تهران و نجف اشرف و دیگر شهرهای شیعه‌ نشین توزیع شد. با انتشار آن، او رسما به عنوان یکی از مراجع صاحب رساله مطرح شد. همزمان، چندین مرجع در عرصه فقاهت شیعه حضور داشتند که البته مطرح‌ترین آنان "آیت‌ الله بروجردی" بود. آیت‌ الله شاهرودی احترام زیادی بر او قائل بود ولی با این حال تعداد زیادی از شیعیان منطقه شاهرود و خراسان و شمال کشور مقلد او بودند. پس از فوت آیت الله بروجردی او به عنوان یکی از مطرح‌ترین مراجع در نجف اشرف معرفی شد و تعداد کثیری از شیعیان جهان به او متمایل شدند و از او تقلید می‌کردند.  

آیت الله شاهرودی در 17 شعبان 1394 ق (14 شهریور 1353 ش) دار فانی را وداع گفت و به رحمت خدا پیوست. مراجع، طلاب علوم دینی، شیعیان نجف و سراسر جهان در همان روز از رحلت این مرجع بیدار دل آگاه شدند؛ مدارس علمیه و حوزه های علوم دینی به حالت تعطیل درآمد و مجالس یادبود در سراسر جهان برگزار شد. پیکر او به کربلای معلا منتقل شد و پس از طواف در حرم امام حسین(ع) در آب فرات شستشو داده شد و سپس به نجف اشرف منتقل گردید و پس از اقامه نماز توسط فرزند برومند ایشان آیت الله العظمی سید محمد شاهرودی در جوار حرم علوی و در مقبره ای سمت بالاسر حرم مطهر به خاک سپرده شد.  

تأمین هزینه هاى درمانى طلاب در نجف و همچنین شهریه و تأمین نان طلاب حوزه هاى علمیه نجف و کربلا و سامرا و مشهد مقدس به عهده آیت الله شاهرودی قرار داشت. اولین بار در تاریخ مرجعیت و حوزه، از طرف ایشان گروهى به عنوان "بعثه دینیه حج" در سال 1387 ه.ق. (1346 ش) به امر معظم له و به سرپرستى آقازاده بزرگ ایشان اعزام شدند که بسیار مورد استقبال حجاج قرار گرفت. همچنین او نخستین شهرک مسکونى طلاب به نام "حى الامام الشاهرودى" را در نجف اشرف تأسیس نمودند. آیت الله شاهرودی در عمر پر برکت مرجعیت شان همواره در تربیت فضلا و علما و رسیدگى به امور حوزه و تدریس و تألیف کوشیدند و آثار فراوانى مانند کتاب "الحج" و کتاب "الاجاره" و "یک دوره اصول" از ایشان به جا مانده است. او در طول عمر با برکت خویش، ضمن تلاش در راه گسترش احکام اسلامی و حراست از مرزهای اعتقادی مسلمانان، شاگردان بسیار تربیت کرد، شاگردانی که برخی از آنها اینک در شمار مراجع جای دارند. وی به اهل بیت پیامبر(ص) علاقه فراوان داشت. این چنین بود که حدود 260 بار، برای زیارت ابا عبد الله الحسین علیه السلام پیاده از نجف به کربلا سفر کرد و حتی در 90 سالگی نیز اینگونه زیارت را ترک نکرد.  

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۷:۴۸

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۷:۴۸

آیت الله سید محمود شاهرودی

خلاصه زندگی نامه

 آیت الله سید محمود شاهرودی از مراجع تقلید شیعه و زعیم حوزه علمیه نجف بودند که استادانشان از جمله "آخوند خراسانی" و "میرزای نائینی" لقب "ذو شهادتین" به ایشان دادند. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع