جستجو در مطالب و اشخاص
آیت الله العظمی سید ابوالحسن اصفهانی از فـقها و مراجع بزرگ عصر اخیر است كه در سال 1277 ق (1239 ش) در قریه مدیسه از قراء لنجان (از توابع زرّین شهر در استان اصفهان‌) به دنیا آمد. ایشان در كیاست و حسن اداره حوزه های علمیه شهرت به سزا و نام پر آوازه ای دارد. در زمان خود مرجع مطلق شیعه بود و شاگردانی را در حوزه درس خود پرورش داد. وی در دوران زندگی خویش فعالیت و مبارزه سیاسی به ویژه علیه انگلیس داشته است. ایشان در سال 1325 ش و در سن 87 سالگی وفات نمود و پیکرش در حرم حضرت علی علیه السلام به خاک سپرده شد. 

سید ابوالحسن، اصالتا از سـادات مـوسـوی بهبهان است. پدرش سید محمد فرزند سید عبدالحمید از شـاگـردان صـاحـب جـواهـر می باشد. سيد عبدالحمید اهل بهبهان بوده و بعد به روستای كوچكی از روستاهای اصفهان‌، منتقل شده و در آنجا ساكن گردیده و از علما بوده است‌. سيد عبدالحمید در نجف اشرف نزد شیخ موسی فرزند شیخ جعفر (صاحب كتاب كشف الغطا) درس خوانده و تقریرات درس استادش را نوشته است. شجره‌ نامه اقا سيدابوالحسن اصفهانی طبق نسخه اقا سيد محمد باقر لنجه‌ای چنین است : ابوالحسن ‌بن محمّدبن عبدالحمید بن محمّدالبهبهانی‌ بن علی‌بخش‌ بن محمّد بن خلیل‌ بن محمّدطاهر بن اسدالله بن نصرالله بن ولی ‌بن نصرالله بن محمّد بن جلال‌الدّین ‌بن محمّد بن صدرالدّین‌ بن محمدالطیار بن محمّد بن طاهر بن مهدی ‌بن عزالدین ‌بن تاج‌الدین ‌بن قطب‌ الدین ‌بن ابراهیم‌ بن موسی‌ بن محمود بن ركن‌الدّین‌ بن ابوطاهرالبذلاء بن ابوالحسن ‌بن علاءالدّین ‌بن مرتضی ‌بن موسی ‌بن ابراهیم ‌بن امام موسی ‌بن جعفر(علیهماالسلام‌). سيد محمد (پدر آیت‌ الله اصفهانی‌) متولّد شهر مقدّس كربلا و اهل علم نبوده و بعدها به روستای «مدیسه‌» (از روستاهای استان اصفهان‌) رفته و در انجا ساكن بوده و به كشاورزی اشتغال داشته است‌. سيد محمد دارای پنج پسر بوده به نامهای : سيّدابوالحسن، سيد اسدالله، سیـد محمد تقی، سيد حسین و سيد عبدالحمید. در میان این پسرها تنها «سيّدابوالحسن‌» اهل علم بوده است‌. 

سید ابوالحسن مقدّمات علوم حوزوی را در روستای مدیسه نزد بعضی از اهل علم خوانده و در اوائل بلوغ به حوزه علميّه اصفهان منتقل و در «مدرسه صدر» حجره گرفته و به درس و بحث ادامه داد. تحصیلات اولیه را در اصفهان درمدرسه نیماورد به انجام رساند و از مـحـضـر مـیـرزا ابـوالـمـعـالی كلباسی استفاده ها برد. آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی، اصفهان را به قصد «نجف اشرف‌» در 13 ربیع‌الاوّل سال 1308 ق (25 مهر 1269 ش) ترك كرده و در 11 جمادی الاولی همان سال وارد «نجف اشراف‌» شد. سن‌ّ ایشان در ان موقع 24 سال بوده و هنوز ازدواج نكرده بود. در نجف‌، وارد مدرسه صدر (كه از مدارس و مراكز برجسته علمی در حوزه علميّه نجف بوده است‌) شده و در ان مدرسه‌، ساكن شده و به استفاده از محضر اساتید بزرگ در ان حوزه علميّه مشغول می‌شوند.  سيّد خود از میان اساتیدش (در نجف‌) به نام میرزاحبیب‌الله رشتی (متوفّی 1312 قمری‌) در فقه و آخوند خراسانی (متوفّی 1329 قمری‌) در فقه و اصول تصریح نموده است‌. سيّدابوالحسن‌، حدود 4 سال از محضر میرزا حبیب‌ الله رشتی استفاده نموده و پس از آن بطور مستمرّ (حدود 17 سال‌) از درس  آخوند خراسانی بهره‌مند بوده است‌، بطوریكه از نزدیكترین و بهترین شاگردان و اصحاب خاص‌ّ «آخوند» محسوب می‌گردید. در حوزه درس آخوند بود كـه بـه درجه عالیه اجتهاد نائل آمد. وی همزمان با حضور در درس خارج  آخوند، خود به تدریس كتابهای : «رسایل‌» و «كفایه‌» اشتغال داشته است‌. بعضی از نویسندگان‌ از علمایی دیگر (در اصفهان و نجف‌) به عنوان استادان سید ابوالحسن یاد كرده‌اند که عبارتند از: ایت‌الله میرزا ابوالمعالی كلباسی (كرباسی‌) ایت‌الله میرزامحمّدهاشم چهار سوقی (خوانساری‌) ایت‌الله سيّدمحمّدباقر درچه‌ای‌ ایت‌الله جهانگیرخان قشقایی‌ ایت‌الله شیخ محمّد كاشی (آخوند ملّامحمّد كاشانی‌) سيّدمهدی نحوی از دیگر علمایی كه «سيّد» در نزد آنان در اصفهان درس خوانده و خود از وی به عنوان استاد یاد می‌كند: شیخ ملامحمّد كاشانی می‌باشد. 

پس از رحلت ایت اللّه آخوند خراسانی در سال 1329، مرجعیت عـامـه با آیت الله میرزا محمد تقی شیرازی بود؛ او احتیاطات خود را به ایشان ارجاع داده بود. بعد از فوت میرزای شیرازی (دوّم‌) در سال 1338 ق (1299 ش)، آیت الله نائینی و آیت الله اصفهانی، هر دو به عنوان مرجع تقلید معروف و مـشـهـور گـردیـدنـد، تـا ایـنكه در سال 1355 ق (1315 ش) آیت الله نائینی و آیت الله حاج شیخ عـبـدالكریم حائری درگذشتند و مرجعیت به صورت تمام به آیت الله اصفهانی در نجف و اغلب بلاد شـیـعـه، تا زمان فوت سيّد یعنی در حدود 10 سال رسید. ایشان رساله ای نگاشتند كه نام آن "وسیله النجاه" می باشد كه ترجمه فارسی آن صراط النجاه وترجمه اردوئی آن طریق النجاه می باشد كه به علت جـامـعـیـت آن مورد تحشیه (حاشیه نویسی) امام خمینی (ره) و برخی دیگر از فقهای معاصر قرار گرفته است. 

او دارای صـفـات كریمه و همت بلند بود و در كیاست و درایت و مدیریت،گوی سبقت را از دیگر هـم ردیـفـان خـود بـرده بـود او بیان رسا و طبع روان داشت، به حدی كه مجلس درس ایشان از پـرجـمـعـیـت تـریـن درسهای حوزه نجف بود و با توجه به سهولت بیانات و شیوه تدریس همگان می توانستند نسبت به فهم خویش از ان بهره مند گردند. فرزند رشیدش حجت الاسـلام والـمـسـلـمین سید حسن اصفهانی در بین نماز مغرب و عشا، به دست یك فرد دیوانه و تـعلیم دیده به قتل رسید و این مرجع بزرگ هفتاد ساله خم به ابرو هم نیاورد و حتی از قاتل فرزند خود نیز گذشت. 

انـگـلـیسها به بهانه حفظ پایگاههای خود، در عراق به این كشور اسلامی لشكركشی كردند و آن را اشغال نمودند. "رشید عالی" نخست وزیر عراق به ایران گریخت و سپس به مصر رفت همراه با حمله انـگلیسها به عراق و فرار رشید عالی، امیر عبداللّه دائی، فیصل و نوری سعید از افسران عراق كه به اردن پـناهنده شده بودند با قوای امدادی انگلیس، به عراق آمدند و دوباره دولت دستوری خود را در عـراق تـشكیل دادند و در سال 1341 ق (1301 ش) انتخابات فرمایشی راه انداختند. فیصل در این انتخابات اكثریت آرا شیعه را منظور نداشت و این انتخابات توسط علما و فقها شیعه تحریم گردید.  آیت الله نائینی و آیت الله اصفهانی، دو مرجع عالیقدر ان روز، فـعـالیتهای  آیت الله خالصی رامورد تایید قرار دادند و این امر زمینه های قیام مردم را فـراهم می ساخت كه  آیت الله اصفهانی و آیت الله نائینی و سید هبه الدین شهرستانی به ایران تبعید گردیدند. ان روز بیش از یك سال از تاسیس حوزه علمیه قم نمی گذشت و حوزه علمیه نخستین گامهای خـود را بـرمی داشت و آیت الله حائری مؤسس حوزه، خود با مشكلاتی رو به رو بود كه خبر تـبـعـیـد شـدن ایـات عظام نجف به قم رسید و مردم ایران اماده استقبال باشكوه از انان شدند و اسـتـقبال بی سابقه ای از انان به عمل امد. پس از ورود به قم، آیت الله حائری حوزه درس خود را در اختیار ان مرجع عالیقدر و آیت الله نائینی قرار دادند و آنان فضلا و طلاب حوزه نوپای قم را از فیوض علمی خویش بهره مند ساختند. هنگام مهاجرت اعلامیه ای را صادر فرمودند كه متن ان را درزیـر مـی اوریـم كـه نـشـانـه ای از عمق اعتقاد قلبی این مرجع عالیقدر در راه احیا حقوق ملت مسلمان می باشد. اعلامیه ای كه امروز نیز می تواند الهام بخش و حركت افرین باشد. متن فتوای آیت الله اصفهانی بسم اللّه الرحمن الرحیم سلام بر همه، بالخصوص برادران عراقی وظیفه دینی بر همه مسلمانان لازم می گرداند كه در حفظ حوزه اسلام و بلاد اسلامی تا انجاكه قدرت دارند بكوشند و بر همه ما واجب و لازم است كه سرزمین عراق را كه مشاهد ائمه هدی علیهم السلام و مراكز دینی ما در انجا است، از تسلط كفار حفظ نموده و از نوامیس دینی ان دفاع كنیم. من شما را بر این موضوع دعوت كرده وترغیب می نمایم. خداوند ما و شما را برای خدمت به اسلام و مسلمین موفق فرماید. (ابوالحسن الموسوی الاصفهانی) 

حـوزه پـربـركـت آیت الله اصفهانی دست پروردگان بسیاری را به اجتماع مسلمین ارائه داد كه به عنوان نمونه از فقهای زیر می توان نام برد: آیت الله العظمی سید محسن حكیم آیت الله العظمی سید هادی میلانی آیت الله العظمی شیخ عبدالنبی اراكی آیت الله العظمی میرزا هاشم املی آیت الله العظمی میرزا محمد تقی املی آیت الله معز الدوله آیت الله شیخ محمد حسین خیابانی (والد استاد آیت الله جعفرسبحانی). آیت الله شیخ محمد تقی بروجردی (جد مادری استاد آیت الله اصفی). هـم چـنین از همدوره ها و هم بحثهای او می توان از آیت الله سید حسن مدرس، آیت الله سید محمود مرعشی، آیت الله سید عبداللّه ثقه الاسلام اصفهانی، سید علی كازرونی، شیخ زین العابدین تبریزی و سید علی داماد نام برد. 

آیت الله العظمی سید ابوالحسن اصفهانی در روز دوشـنـبه نهم ذی الحجه 1365 ق (13 ابان 1325 ش) در كاظمین وفات نمود. رحلت این عالم ربانی چنان شور و غوغایی در مردم عراق، ایـران، پـاكستان و هندوستان و تمام بلاد شیعه نشین ایجاد كرد كه تا آن روز بی سابقه بود مجالس پرشكوه و پرجمعیت ترحیم او در تهران و شهرستانها رعب و وحشتی عظیم در دل دشمنان اسلام افـكند، و در اثر همین امرتوطئه تجزیه آذربایجان توسط حزب توده خنثی شد. از آیت الله العظمی مرعشی نجفی نقل شده است كه وقتی جنازه آیت الله اصفهانی در صحن مطهر علوی بود، آیت الله شیخ محمد حسین كاشف الغطا خطاب به جنازه، این جمله را بیان کرد: «هـنـیـا لك یا ابا الحسن، عشت سعیدا و مت حمیدا قد انسیت الماضین واتعبت الباقین كانك قد ولدت مرتین؛ گـوارا باد بر تو نزول بر معبود خویش زندگی سعادتمندانه و مرگ و رحلت پسندیده ای داشتی زنـدگی تو ان چنان باشكوه و توام با تدبیر بود كه بزرگان گذشته رابه بوته فراموشی سپردی و ایندگان را به تعب افكندی گویا تو دوبار به جهان امده بودی یك بار تجربه و درایت كسب نموده و بار دیگر ان را به كار بسته بودی.» 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۹:۱۰

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۱۹:۱۰

آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی

خلاصه زندگی نامه

 آیت الله العظمی سید ابوالحسن اصفهانی، از مراجع مشهور و عالم شیعه در قرن معاصر است و شاگردان بزرگی را که بعدها به درجه احتهاد رسیدند پرورش داده است. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع